Fırat Kenarında Susuzluk

Çöl ortasında derme çatma çadırlar.Havalar çok sıcak,kavuruyor insanları.Fırat'a yakın oldukları halde büyük susuzluk çekiyor muhacirler.

Açlık,sıcak ve susuzluk...

"Muhacirlikteyiz,Fırat akıyor,sıcak çöl...Askeri dikmişler Fırat'ın kenarına,muhacirlere su vermiyor.Orada da kışla var" diye anlatıyordu annem o günleri.Annem bir gün dayanamamış,güğümleri almış gitmiş kışlaya,kapının önündeki askere,"Asker efendi,içinizde Konyalı var mı?" diye sormuş."Var abla" demiş biri ve ardından "Rıza" diye seslenmiş.Genç bir asker gelmiş.

"Oğlum,Konyalı mısın?"

-"Konya'lıyım."

"Neresinden?"

-"Karaman'dan."

"İçinden mi?"

-"Yok,Dinek köyünden."

Karadağ'ın dibinde Dinek diye bir köy var,ben gittim oraya.

-"Sen nerelisin abla?"

"Ben de Karamanlı'yım."

-"Kimin nesisin?"

"Çerkezoğlu Gazaros'un karısıyım."

"Öyle deyince" derdi annem,"çocuk sapsarı oldu,dudakları titredi","Amcam da burada mı?" diye sordu".Meğerse Rıza'nın babası babamın yakın ahbabıymış,bu da ufak çocukmuş o zamanlar.Babam Dinek köyüne her gidişinde bu çocuğa da elbise vb. mutlaka bir hediye götürürmüş.Babama amca dermiş çocuk.Tesadüfe bakın."Rıza oğlum" demiş annem,"bak muhacirler susuzluktan ölüyorlar,buradan bize iki güğüm su getir.Rıza kaptı güğümleri gitti,Fırat'tan su doldurup getirdi,ama ben çadıra gelesiye kadar muhacirler elimden alıyorlar.Rıza akşama kadar bize su taşıdı".

Karaman'ın tahin helvası ve bir de kuru üzümü meşhurdur.Babam da helvayı sevmezmiş."Çocukların şekersizlikten dilleri tutuldu" diyor annem,"oynayan zıplayan çocuklar,şuraya koysan dana gibi yüzüne bakarlar.Çocukların hepsi böyle aptallaştı"."Abla" demiş Rıza,anneme,"şu helvayı götür de çocuklar yesin".Köyden göndermişler herhalde.Büyük bir parça helva.Onu da almış götürmüş çadıra.Biraz sonra babam gelmiş."Arusyak yiyecek bir şey var mı?",diye sormuş."Ne getirdin ki ne olacak",demiş annem.Sonra Rıza'nın verdiği helva gelmiş aklına,"Helva var,yer misin" diye sormuş babama.Babam da zannetmiş ki alay ediyor kendisiyle,hani helvayı sevmez ya."Yok yok",demiş annem,"gerçekten helva var, yer misin?".Babam şaşırmış tabii,çölde helva ne gezer..."Nereden aldın?" diye sormuş.Annem olayı anlatınca babamın gözleri dolmuş.Helvayı çocuklara dağıtmışlar,ablam da birazını yemiş,birazını sarıp yastığının altına saklamış."Biraz sonra,baktım" diyor annem,"o dilleri tutulmuş olan çocuklar,başladılar şakır şakır şakımaya,konuşmaya".Şekersizlik yaparmış bunu.

Babamların yanındaki çadırda tek bir kadınla çocuğu kalıyormuş.Çocuk gece boyunca ağlamış açlıktan,bir yandan da "Açım açım açım" diye bağırarak yemek istiyormuş sürekli.Kimsede yiyecek bir şey yok ki versin.Bir ara çocuğun sesi kesilmiş ve bir daha da duyulmamış."Sabahleyin kalktık baktık ki kadın,çocuğun ölüsünü omuzuna vurmuş,aldı götürdü eliyle gömdü" diye gözü yaşlı anlatırdı annem bu dramı.

Dayım tehcir döneminde Cemal Paşa'nın yanında askeri doktormuş.Cemal Paşa da severmiş dayımı.Dayım,Cemal Paşa'dan,"Eniştemi,yeğenimi,ablamı götürdüler Arabistan'a.Bana bir izin kağıdı verin de onları göreyim" diyerek izin istemiş.Cemal Paşa da,Bağdat hattı üzerinde bulunan askeri hastanelerin teftişi diye bir görev vermiş dayıma.Dayım bu sayede hastaneleri geze geze Suriye'ye kadar gelmiş,Halep'e,oradan da bizim bulunduğumuz Meskene'ye.

Çadırların arasında bir asker,"Karamanlı Gazaros Çerkezoğlu" diye bağırarak bizimkileri arıyor.Korkmuşlar,acaba neyin nesi diye...Meğerse babamı arayan dayımmış.Kışlaya girmiş."Bir de baktık ki" derdi annem,"kardeşim atın üstünde,yanında asker,çıktılar geldiler.Ermeni bir subay geldi diye Ermeniler başına toplandılar."Yanındaki askere,"sen git,ben bu gece burada kalacağım" diyerek askeri göndermiş ve çadırda kalmış dayım.Paşa,dayıma,"ablanı ve yeğenlerini alıp getirebilirsin ama,enişteni getiremezsin" demiş izin verirken.

Akşam çadırda uzandıkları yerden konuşurken,"Arusyak" demiş dayım,"ben buraya niye geldim biliyor musun"."Vallahi kardeşim,ben Allah'a çok dua ettim,ölmeden önce şu kardeşimi bir daha bana göster diye,benim duamı kabul etti galiba.Sen buralara kadar geldin" diye cevap vermiş annem.Dayım,Paşa'dan aldığı izinnameyi göstermiş anneme,"seni ve çocuklarını alıp İstanbul'a götürebilirim" demiş.Annem şaşırmış,"Enişten ne olacak" diye sormuş."Erkeklere izin vermiyorlar" demiş dayım.Bunun üzerine annem,"Aram,bu adam her şeyini kaybetmiş,bankerdi,bankası vardı,geriye hiçbir şeyi kalmadı.Şimdi sadece iki tane yavrusu bir de karısı var,ben onu bırakıp gidemem,bunu yapamam.Senin yolun açık olsun.Biz ölürsek beraber ölürüz" diyerek kabul etmemiş dayımın önerisini.

Dayım daha sonra Yunanistan'da Albay olarak öldü.

*Sarkis Çerkezyan;hazl. Yasemin Gedik,Dünya Hepimize Yeter,Belge Yayınları,İstanbul,2003,s.35-38.