Deir ez-Zor kenti Suriye çölünde Fırat'ın sağ kıyısındadır.Bu kent Türk yetkililer tarafından başlıca sürgün ve sağ kalan Ermeni sürgünlerin toplanma yeri olarak seçilmişti.Bu bölgede,özellikle toplama kampında tutulan sürgünlerin büyük bir bölümünün birarada tutulduğu Ras-el-Ain,Rakka,Halep,Meskene de vardı.Sağ kalan bu sürgünlerin çok büyük bir kısmı,Osmanlı İmparatorluğu'nun batı bölgelerinden itibaren trenle,hayvan vagonları içinde gönderilmişti.
1915 Haziran'ında İttihatçı yetkililer "Ermeni Sürgün İşleri Komitesi"ni kurmuştu.Komite,küçük çocuklar da dahil,sağ kalan herkesin yok edilmesini örgütlemekle görevliydi.Bu iş özellikle Çeçenlere emanet edilmişti.Önemli sayıda Çeçen şefi Şamil'in Ruslar karşısında bozguna uğramasından (1856) sonra Ermenistan'a doğru göç etmişti ve bunlar Hristiyanlara karşı özel bir kin besliyorlardı.
Toplama kampındaki sürgünlerin yok edilmesi emrini 9 Eylül 1915'te Halep valisi verdi,ki Deir ez-Zor kenti de ona bağlıydı.Teşkilat-ı Mahsusa ve Çeçenler yaklaşık bir yıl içinde 200.000'den fazla kişiyi yoketmeyi hedeflemişlerdi.Yöntemleri ilkel ve barbarcaydı.Kurbanlar (özellikle kadınlar,genç kızlar ve küçük çocuklar) küçük gruplar halinde kesici silahlarla öldürülüyor,suda boğuluyor ya da saman ve gaz dökülerek diri diri yakılıyor yahut da canlı canlı toprağa gömülüyorlardı.Bölgede bulunan çok sayıda mağara,katiller tarafından insanları bunların içine toplamak ve diri diri yakmak için kullanıldı.
Halep'te Nişan Matosyan adında Ermeni kökenli bir gar şefi vardı.Halep'te doğmuştu,kökenini gizliyordu ve uzun zamandan beri,özellikle tren yolculuklarında onlara yardım ettiği için kendisine değer veren bölge Çeçenleriyle ilişkileri vardı.Katillerin başlıca şeflerinden biri olan Mahmud Bey'le ilişkileri sayesinde Çeçenlerin yaptığı canavarlıklar konusunda kimi tanıklıklar toplayabilmiştir.
İşte Nişan Matosyan'ın evindeki bir yemek sırasında Mahmud Bey'in anlattıklarından kısa bir özet:
"...Bereket versin hükümet bu rezil ırkın yok edilmesi gerektiğini zamanında anladı.Kişisel olarak hükümetime çok iyi hizmet ettiğime ve onun talimatlarının tümünü uyguladığıma inanıyorum.Bu elin (sağ elini gösteriyor) 400-500'den fazla gavuru öldürdüğünü sanıyorum.Atlılarım başka yerlerden en az 8000 kişiyi bize göndermişti.
İlk olarak çadırlarda yaşayan gavurları toptan öldürmeye başladık.Polis bana beyaz kart göstermişti,gerçekten de istediğim her şeyi yapabiliyordum.Emrimde 200 atlı vardı.Önce yaklaşık 10.000 kişinin bulunduğu kampı çembere aldık.
Dört saatlik tüfek atışı ve ardı arkası gelmeyen kılıç darbelerinden sonra hala inleyenler,bağıranlar,yalvaranlar,ağlayanlar,can çekişenler vardı.Yaşlılar,gençler,kadınlar,çocuklar,hepsi ayaklarımızın altındaydı!Ganimetlerimiz muazzamdı,ama bu biraz zor bir işti.Artık gece olmuştu ve güzel kadınları seçmek çok güçtü.Anlaşmamıza göre,ben ganimetin yarısını alabilecektim,ki bunu da atlılarımla paylaşmak zorundaydım.Bir kısmını da polis şefine ve mutasarrıfa vermem gerekiyordu.Adamlarımdan biri benim için çok güzel beş kadın ayırmıştı.
Ertesi gün güneş doğunca ölülerin karınlarını açtırdım,gavurların yutarak gizledikleri pek çok altın para bulundu.Daha sonra çevreye öyle dayanılmaz bir koku yayıldı ki,ölüleri sonradan öldüreceğimiz Ermenilere gömdürdüm.Onları gömüp,mücevherleri ve altın dişleri de unutmadan herkesi topladığımızda son yağmamız da bitmiş oldu.Burada anlattıklarım önemsizdir,bu bizim işimizin henüz başlangıcıydı...
Yetkililer bizi,her türlü bulaşıcı hastalığa karşı önlem almak için ölüleri gömmeye zorluyorlardı.Son defasında 1200 kişiydiler,biz üç gün boyunca büyük bir çukur kazdık.Gerçekte artık ateş edilmiyordu.Zaten onlar bir deri bir kemik kalmışlardı.Onları çukurların içine atıyor ve canlı canlı gömüyorduk.Bu konuda kamp korkunç biçimde verimli çalışmıştır!.."
Çeçen şefinin anlattıkları aslında oniki sayfa tutmaktadır,buraya aktarılan kısa bir özettir.Ben,Çeçen Mahmud ve adamlarının,kurbanlarının işini bitirmeden önce,kendilerini tatmin etmek için sık sık yaptıkları işkencelerin ayrıntılarını,özellikle tecavüz ettikten sonra kadınları asma biçimini buraya aktarmadım.Bununla birlikte onun anlattıklarından yapılan bu kısa özet bile,sağ kalan Ermeni sürgünlerin yokedilmesinden sorumlu olan insanların acımasızlığını göstermek için yeterlidir.
*Jean-Varoujean Gureghian,"Babamın Yazgısı":Küçük Asya'nın Golgotha'sı,Belge Yayınları,İstanbul,2004,Tarihi İnceleme,s.141-143.
Kaydol:
Kayıt Yorumları (Atom)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder