İkinci Cumhuriyet'e hoşgeldiniz/Prof.Dr.Taner Akçam*

Kaçıncı Cumhuriyet tartışmaları çok yapıldı.1950 veya 1980'ler yeni cumhuriyetlerin başlangıcı olarak sayıldı vb. ama galiba "en hakiki" İkinci Cumhuriyet şimdi kuruldu.

Birinci Cumhuriyet 1923'te kurulmuştu,rengi hafif pembe idi,ikincisinin rengi hafif yeşil (renk farkına aldanmamak gerek.) Her iki Cumhuriyet de geçmiş toplumun yıkılması ve o yıkıntıların üzerine kuruldu.Her ikisi de kendisinden öncekinin ekonomik,siyâsî ve kültürel gelişmişlik düzeyinin çok gerisine düştü ve kuruluşunu aynı zamanda bir yoksullaşma ve "yozlaşma" olarak yaşadı.

Daha önceki toplumun kültürel çoğulculuğu ve zenginliğinin imhâ edilerek kurulması her iki Cumhuriyet'in de ortak özelliği gibi.

Birinci Cumhuriyet toplumun yüzde 30-35 Hristiyan nüfusunun imhâ edilmesi üzerine kuruldu.Kalan kılıç artıklarının yaşamasına müsaade edildi,çünkü sorun teşkil etmiyorlardı.Bu Cumhuriyet'in sınırlı sayıdaki muhalifleri ise kaçtı ve ancak 1938 sonrası hayatta kalan bazıları dönebildi.İkinci Cumhuriyet'te ise millet olarak Kürtlere yer verilmek istenmiyor.Onlar,sayılarının çokluğu nedeniyle şimdilik kapıyı zorluyor ve girmeye çalışıyorlar.İkinci Cumhuriyet'in muhaliflerinin,özellikle aydınlarının bazıları yurtdışına çıktı.Geride kalanlarına ne olacağını ise hep beraber izleyeceğiz.

Birinci Cumhuriyet,Osmanlı döneminde yetişmiş ne kadar kültürel zenginlik,değer ve bilgi birikimi varsa onları yıkarak kurulmuştu.1928'lerde alfabe değiştirilirken,"geçmişten alacağımız hiçbir şey yok" denilerek tüm bir ülke kültürel olarak çöle çevrilmişti.

Nasıl Birinci Cumhuriyet tüm bir Osmanlı kültürel zenginliğini yerle bir ederek kuruldu ise İkinci Cumhuriyet de Birinci Cumhuriyet döneminde yeniden yaratılan kültürel zenginliklerin,değerlerin imhâsı üzerine kuruldu,kuruluyor.Eğitim ve hukuk sistemindeki tahribat,yurtdışına kaçmış binler değilse yüzlerce akademisyen bu temizliğin kurbanları ve kültürel (ve belki de ahlâkî) yoksullaşma ve dibe vurmanın örnekleri...

Birinci Cumhuriyet Hristiyanların mallarının ekonomik yağması üzerine de kurulmuştu.Lozan görüşmeleri başlamadan önce,Meclis'te konuşma yapan Maliye Bakanı,İzmir Yangını sonrası el konulan mallar ile bütçe açığının önemli bir kısmının kapatıldığını ilân ediyor ve Lozan görüşmelerinde Hristiyan mallarının geri verilmesi konusundaki her girişime karşı direnilmesini öneriyordu.İkinci Cumhuriyet bu kültürü devam ettiriyor.Muhataplar çok farklı ama...FETÖ örgüt üyeliği gerekçesiyle birçok şirkete el konulmasının ötesinde,bireylerin ellerinde avuçlarında olanlara da zorla el konuldu.

Her iki Cumhuriyet'te de yaşanan hem ekonomik,siyâsal ve kültürel hem de içine aldığı etnik-dinsel topluluklar açısından bir yoksullaşma,bir daralmadır.Giderek daralıyoruz,yoksullaşıyoruz ve iyice bir "Türk" Cumhuriyet[i] hâline geliyoruz.

Bizler,Birinci Cumhuriyet bir gerçeklik olduktan sonra onun içerisinde büyüdük,üstüne yükseldiğimiz geçmiş yıkıntıların ne farkında olabildik ne de bilincine varabildik.Birinci Cumhuriyet'in kendisini tanımlaması,zihniyet dünyası ve varlığının köşe taşları bizlerin en önemli referans noktaları oldu.Birinci Cumhuriyet'in yıktığının ne olduğu üzerine bırakın konuşmayı,bu yıkımın bir zenginliğin imhâsı ve bir yoksullaşma anlamına geldiğini değil,tam aksine derin anlam ve erdemi olan büyük bir eylem olduğunu düşündük.

Birinci Cumhuriyet'in yıkıntıları üzerine konuşamamanın şimdiki yıkıntılara yol açtığının hâlâ farkında bile değiliz.Muharrem İnce'nin mugâlata veya iyi söz söyleme sanatını her şeyin çözümü olarak görecek şaşkınlıklar içerisindeyiz.

Şimdi İkinci Cumhuriyet kendi nesillerini yetiştiriyor ve yetiştirecek.İkinci Cumhuriyet,tıpkı birincisi gibi kendi gerçekliğini kuracak ve yeni yetişen nesiller bu gerçeklik içerisinde düşünecek ve hareket edecekler.

Acaba bu İkinci Cumhuriyet'in kurulması tamamlanmadan ve henüz daha vakit geçmeden,bizler nasıl bir Türkiye istediğimiz üzerine konuşabilecek miyiz?İstediğimiz Cumhuriyet'in,aslında bu iki Cumhuriyet'in de yıktıklarının yeniden anlamlandırılması ile mümkün olduğunu görebilecek miyiz?Yıkmanın gerekmediğini,geleceğin birikmiş kültürel zenginliğin üzerine beraberce inşâ edilebileceğini öğrenebilecek miyiz?

Yoksa bu iş artık gelecek kuşaklara mı kaldı?..

*Prof.Dr.Taner Akçam,İkinci Cumhuriyet'e hoşgeldiniz,T24,28 Haziran 2018.

http://t24.com.tr/yazarlar/taner-akcam/ikinci-cumhuriyete-hos-geldiniz,20011