Tarihle yüzleşme zorunluluğu ve önündeki engeller üzerine/Prof.Dr.Taner Akçam*

Demokratik ve insan haklarına saygılı bir rejim kurmak istiyorsak;etnik-kültürel-dinsel nedenlerden kaynaklanan ve "kimlik sorunları" olarak tanımladığımız,Kürt sorunu,Alevi sorunu gibi sorunlarımızın çözümünü istiyorsak tarihimizle yüzleşmek zorundayız.Tarihle yüzleşmeden toplumsal barış tesis edilemez ve demokratik bir rejim kurulamaz.

Bugün Türkiye'de otoriter ve baskıcı bir rejim var.Başta fikir özgürlüğü olmak üzere en temel insan hakları ve özgürlükleri ayaklar altında.Yüzlerce aydın,yazar,gazeteci hapiste;demokrasinin en temel kurum ve kuralları çalışmıyor,yargı tamamıyla yürütmenin ve özellikle de bir kişinin tahakkümü altında ve hukukun üstünlüğü ilkesi ortadan kalkmış.Başta Kürt sorunu olmak üzere,etnik-dinî temelli sorunların her birisi,Alevilerin,Hristiyan ve Yahudi azınlıkların sorunları kangren hâlinde.Şiddet sadece siyâsî iktidarın toplumsal sorunları çözmesinin bir aracı değil,günlük insan ilişkilerinin en önemli kültürel normu hâline gelmiş.Ortalık,öfkeyle burnundan soluyan,en küçük bir durumda bile,"patlayan" ve şiddet kullanmaya yatkın insanlarla dolu;bunu anlamak için günlük gazete başlıklarına bakmak bile kâfi...

Şikâyet listemizi artırmak mümkün ama bu kadarı şimdilik yeter sayılsın!Kimsenin içinde bulunduğumuz durumdan büyük mutluluk duyduğunu iddia edemeyiz.Listelediğim sorunların çözülmesi geniş kesimlerce istenen arzulanan bir şey olduğunu söylemek mümkün.

Ana iddiamı tekrar edeyim:Şiddetin toplumsal ve günlük sorunların çözümünde temel bir kültürel norm olarak ortaya çıkmasını engellemek;demokrasinin kurum ve kuralları ile işlediği ve insan haklarına saygılı bir rejim kurmak ve toplumsal barışı ve huzuru sağlamak istiyorsak,tarihimizle yüzleşmek zorundayız.Gerçi biraz her derde deva "padişah macunu" gibi oldu ama,olsun... iddiam,tarihle yüzleşmeyi merkezine alan bir siyâsî hareket yaratılmadıkça bu sorunlarımızın esas olarak çözülmeyeceğidir.

Peki tarihle yüzleşmek nedir?Niye önemlidir ve Türkiye'de tarihle yüzleşmeyi niye beceremiyoruz?Yüzleşmenin önündeki zorluklar nelerdir?Ve aşmak için neler yapmak gerekir?

Konuşmamda bu sorulara cevap arayacağım.Söyleyeceklerimi beş ayrı başlık altında topladım ve her başlık içinde dört beş ayrı noktaya değineceğim.

Tarihle yüzleşmek yeni bir alan olarak ortaya çıkmıştır

Tarihle yüzleşme siyâseti,siyâsette daha önce olmayan yeni bir alandır.Yeni bir alan olduğu için de önemini ve bunun şiddet,demokrasi ve insan hakları ile ilişkisini yeteri kadar anlayamıyor ve kavrayamıyoruz.

Ne demek istiyorum bununla?İnsanoğlu,tüm tarihi boyunca daha iyi,daha güzel,daha eşitlikçi ve adâletli bir dünya için,farklı alanlarda mücadele verdi hâlâ da veriyor.Özellikle modern dünyada,bu alanlar oldukça farklı ve her gün de yeni bir alan ekleniyor.Sadece birkaç örnek:Çoğumuzun bildiği alan,sınıf mücadelesi alanıdır.İnsanlar,farklı sınıfların birbiriyle mücadelesinde belli pozisyonlar aldılar ve bu alınan pozisyonlar,insanların birbirleriyle ilişkilerini belirleyen önemli bir nokta oldu.Örneğin,kendilerini solcu sayanlar için,çalışanların,işçi-emekçilerin haklarından yana olmak ve kapitalist sömürüye karşı çıkmak önemli bir tutum oldu.Sonra cinsiyet dediğimiz alan ortaya çıktı.Farklı cinsiyet grupları arasında eşit ve eşdeğer ilişkilerin yaratılması konusunda pozisyonlar almaya başladık.Daha sonra,çevre ve ekolojik kirlilik alanı ve bu alanda tavır alma sorunu ortaya çıktı.Bunu etnik-dinsel-kültürel kimlikler ve sorunları alanı takip etti.Farklı kimlik sahiplerinin sorunlarına sahip çıkmak,kimlikler arasındaki eşitsiz ve adâletsiz ilişki tarzlarına tavır almak önem kazandı.

Bu farklı alanlarda takındığımız tutumlar konusunda bir gözlemde bulunmak isterim:Her bir alanda farklı bir tutum alabiliyoruz ve bir alanda aldığımız tutum diğer bir alanda alacağımız tutumun garantisi olmuyor.Örneğin,sınıf mücadelesinde çok iyi bir tavır takınabilir ve çalışanların haklarını savunmaktan yana olabilirsiniz ama bu sizin çevre konusunda doğru tutum alacağınızın garantisi olmuyor.Örneğin işyerlerinin garanti altına alınması için,çevre kirliliğini sağlayan işletmelerin açık kalmasını savunabilirsiniz veya eşcinsel olmayı bir hastalık olarak telâkki edebilirsiniz (böyle düşünen solcu arkadaşlarım vardı benim.)

Feminizm konusunda,cinsiyet ve eşitlik konusunda çok iyi bir tutum takınabilirseniz ama sınıf mücadelesinde zenginden,sömürüden yana olabilirsiniz.Veya emekçiden-çalışandan yana,çevreci ve feminist olabilirsiniz ama Kürtlerin Türklerle eşit ve eşdeğer olmasına ve/veya Müslüman kadının başını kapatması özgürlüğüne karşı çıkabilirsiniz.Müslüman kadının başörtüsü özgürlüğünden veya Kürt kimliğinin kendisini özgürce ifade etmesinden yana olabilirsiniz ama çevre,cinsiyet eşitliği konularında son derece kötü bir tutum takınabilirsiniz.

Konumuzla ilgili iddiam şu:Bugün bu alanlara bir yenisi daha eklendi,bu da tarihle yüzleşme alanı.Dolayısıyla bu alanda doğru tavır almak gibi bir sorunla karşı karşıyayız.Ve yukarıda saydığım konularda hangi tutumu takınırsanız takının,tarihle yüzleşme konusunda sınıfta kalmanız mümkündür.Örneğin,sınıf mücadelesi alanında,feminizm/cinsiyet eşitliği konusunda,çevre konusunda ve hattâ etnik-dinsel-kültürel kimlikler konusunda çok iyi bir yerde durduğunuzu düşünebilirsiniz ama tarihle yüzleşme ve geçmişte işlenmiş cinayetler üzerine açık konuşma ve sorumluluk almaktan çok uzak bir tutum takınabilir,sıradan bir inkârcı olabilirsiniz.

Önerimi tekrar edeyim:Türkiye'de,tarihle yüzleşmeyi merkezine almış bir siyâsî hareket şarttır.Ve bu siyâsî hareket,tarihte yaşanmış kitlesel cinayetler üzerine konuşmayı ve sorumluluklarımızı kabul etmeyi ve bu sorumluluk duygusuna uygun olarak cinayetlerin yarattığı yıkımların ve adâletsizliklerin giderilmesi için adım atmayı en önemli siyâsî program hâline getirmelidir.Bu siyâsî hareket diyecektir ki,geçmişteki adâletsizlikleri giderici bir siyâset üretilemezse,bugünkü adâletsizlikler ortadan kalkmaz ve geleceğin adâletli toplumu kurulamaz.Türkiye'de demokrasi ve insan haklarına saygın bir rejim sağlanamaz.Yaygın şiddet kültürü sınırlandırılamaz ve toplumsal barış sağlanamaz.

Tarihle yüzleşme siyâsetini daha açık olarak formüle edeyim:Bugün,Türkiye'de çalışan ve ekonomik olarak ezilenlerin sorunları neyse;kadınların baskı ve şiddete karşı çıkması neyse;Alevi meselesi,Kürt meselesi neyse tarihle yüzleşme meselesi de odur.Eğer tarihle yüzleşmeyi,kendiniz için önemli gördüğünüz -sınıf,kadın,çevre,kültürel ve dinsel kimlik sorunları gibi- herhangi bir temel sorunla,eşit ve eşdeğer olarak ele alamazsanız yanlış yaparsınız.

Görmemiz gereken şudur ki,ondokuzuncu yüzyıllarda sınıf mücadelesi ne idiyse,1960'lı yılların sömürgelerdeki kurtuluş mücadeleleri,Avrupa'daki kadın ve çevre hareketleri ne idiyse,yirmibirinci yüzyılın tarihle yüzleşme hareketi de odur.

Niçin yirmibirinci yüzyılda "tarihle yüzleşme" yeni bir alan olarak ortaya çıktı?

Bu konuda üç hususa değineceğim.Elbette,sizler bu sayıyı artırabilir,yeni noktalar ekleyebilirsiniz.

Birincisi,Holokost Yahudi Soykırımı'dır:Maalesef Holokost ve getirdiği kültürel değişim Türkiye'de yeteri kadar farkedilmiyor.Oysa,Holokost ve onun yarattığı yıkım Avrupa ve Kuzey Amerika'da moral değerlerin öne çıkartıldığı bir kültür dünyasını egemen kıldı.Ahlâkî tutum uluslararası ilişkilerde belirleyici bir norm hâline geldi.Uluslararası hukukta da buna bağlı önemli adımlar atıldı.Yugoslavya ve Rwanda Soykırım Mahkemeleri,Uluslararası Ceza Mahkemesi,2005 yılında kabul edilen "R2P" denilen Birleşmiş Milletler "sorumluluk için koruma" (Responsiblity to Protect) bildirgesi vb. bunlardan sadece bazıları...

Elbette şu anda,Trump'lı,Putin'li ve Erdoğan'lı bir dünyada bu söylediğim bir şaka gibi gelecektir ama kabul etmemiz gerekir ki,devletler bu ahlâkî değerler doğrultusunda hareket etmedikleri durumlarda bile,kendilerini,eylemlerinin egemen ahlâk değerleriyle uyum içinde olduğunu anlatmak zorunda hissediyorlar.Ancak bunu başarabildikleri ölçüde ikna oluyor veya olmuyoruz.ABD'nin Irak,NATO'nun Libya müdahaleleri veya Suriye'ye niçin müdahale edilmediği gibi tartışmalar hep bu ahlâkî ilkeler etrafında döndü.Ve bu önemli ölçüde Holokost'un yarattığı sonuçlardan birisi.

İkinci önemli neden:Ütopyaların sonuna gelinmiş olmasıdır.Alman düşünür Habermas'a başvurarak meramımı anlatacağım.Habermas,özellikle Holokost'tan sonra insanlığın ütopyalarının sonuna gelindiğini söyler.Ona göre,tarihin "geçici ufku tersine çevrilmiştir." Kendimize dair görüşlerimize esin kaynağı olan ondokuzuncu ve yirminci yüzyıl ütopyaları,yerlerini bu ütopyaların kurbanlarına bırakmıştır.Artık ütopyanın kendisini değil,onun kurbanlarını hatırlamak ahlâkî değerlerimizin sorgulanamaz temelini oluşturmaktadır.Habermas'tan hareketle şöyle bir tablo çizebiliriz:

Ondokuzuncu ve yirminci yüzyıl başlarında büyük ütopyalar vardı ve bu büyük ütopyaların va'dettiği büyük gelecekler vardı.Marxistler çok güzel bir komünist dünya va'dediyorlardı.Kapitalistler,komünizm tehlikesine karşı,liberal bir pazar ekonomisinin yaratacağı büyük özgürlüklerden söz ediyorlardı.Wilson ve Lenin,ulusların kendi kaderini tayin hakkı gibi bir ütopya ile insanları "ulusal devlet" büyüsünün arkasından koşmaya çağırıyorlardı.Naziler ırksal bir imparatorluk ütopyasını ve bunun erdemlerini keşfetmişlerdi.İnsanlığa en büyük tehlike teşkil eden bakteri ve zararlı unsurlardan kurtularak geleceği kurtarma çağrısı yapıyorlardı.Bazı dinî hareketler,gelecekte va'dettikleri cenneti bu dünyada gerçekleştirmeye çalıştılar.

Bugün,bu ütopyalar iddiaları doğrultusunda dünyamızı bir cehenneme çevirdiler.Nazi ütopyasının hatırlattığı bir geçmiş var,Auschwitz toplama kampı bunun sembolü.Kapitalist ütopyanın hatırlattığı geçmişin sembolü,eğer sömürgecilik savaşlarını bir kenara bırakırsak,Hiroshima'ya atılan atom bombasıdır.GULAG toplama kampları,Çin'in büyük kültür devrimi veya Kamboçya soykırımı sosyalist ütopyaların hatırlattıkları geçmişin sembolleridir.Dinî hareketlerin yol açtığı yıkımları da bu tabloya ekleyebilirsiniz.

Galiba şunu söylemek yanlış olmayacak:Şu anda geleceğe ilişkin vaatlerle ortaya çıkmak isteyen her büyük ideoloji,ilk önce arkasında bıraktığı yıkım hakkında konuşmak zorunda ve bu konuşmanın zorluğuyla karşı karşıya.Artık insanlık olarak,en azından şimdilik gelecek ütopyaların peşinden heyecanla gitmek çağını kapatmış görünüyoruz.Her ütopik gelecek çağrısı,arkasında bıraktığı yıkıntıları hatırlatıyor bize...Artık,geleceğe ilişkin söylenecek her şey,tarihte yaşanmış yıkımların üstüne de konuşmak zorunda;bu yıkıma değinmeyen bir gelecek vaadinin fazla bir anlamı yok.Bundan dolayı da tarihle yüzleşmek bugün son derece önemli bir faktör oldu.

Üçüncü önemli neden:Modernleşmenin ortaya çıkarttığı yeni bir durum sözkonusu.Modern dünyada belki farkındasınız,belki değilsiniz ulus,dil,etnik vs. gibi kolektif kimlikleri,aynı bireysel kimlikler gibi tahayyül ediyoruz.Bireylere yüklediğimiz özellikleri bu gruplara da yüklüyoruz.Örneğin,bireysel kimliklere atfettiğimiz "ayıp","onur","suç","haysiyet","gurur" gibi ahlâkî kategorileri gruplardan da beklemeye başladık.Sadece grupların birey gibi davranış ölçülerine sahip olmasını istemekle yetinmiyoruz,bireyler olarak biz de dâhil olduğumuz grup adına bu ölçülere uygun hareket ediyoruz.

Örneğin 1996-1999 yılları arasında,Köln'den yola çıkan bir grup inanmış Hristiyan,Hristiyanlık adına işlenmiş cinayetler için özür dilemek amacıyla Kudüs'e kadar süren bir yürüyüş yaptılar.Yol boyunca,her yerleşim biriminde,yerel İslâmî liderle veya hahambaşı ile buluşup,Haçlı Seferleri sırasında işlenen cinayetler için özür dilediler.

Bu hareket biraz tuhaf gelse de önemli olan sonuç şu:Birey olarak kolektiften,burada Hristiyanlardan bir bireyden beklenecek türde davranması bekleniyor ve bireyler de kendilerini bu grubun davranışından sorumlu hissederek buna göre davranıyorlar.Moderniteye ait bu yeni durum,yirminci yüzyılda yeni bir "âdet" yarattı:Özür dileme âdeti.Çağımız,özür dileme çağı olarak da adlandırılıyor.Bir tek bireyler değil,devletler,şirketler,etnik ve dinî grup temsilcileri,kolektif grupları adına özür dilemeye başladılar.İngiliz Kraliçesi Elizabeth için yapılan bir şaka vardır.Uçağa binip,hemen hiç inmeden,bir sömürgeden ötekisine gidip özür dilemekten helâk oldu kadıncağız,diye...

Sonuçta,daha çok kolektif grup temsilcilerinden (devletlerin millî veya dinî liderlerin) yapması beklenen özür dileme eylemi,onlar tarafından yapılmadığı durumlarda,sivil toplum örgütleri tarafından üstlenildi ve "özür dileme" eylemleri yapmaya başladılar,özür dileme hareketleri ortaya çıktı.Hatırlarsınız,Türkiye'de de oldu bu ve 2008 yılında bir grup aydın 1915 ve hakikatin inkârı nedeniyle internet üzerinden özür dileme kampanyası başlattı.Buna karşı "özür dilemiyorum" kampanyası da organize edildi.Tüm bunlar asla bir tesadüf değildi.

Niçin tarihle yüzleşmek gerekir?

Bu konuda dört önemli neden saymak istiyorum.

Birincisi;eğer,insan haklarına saygı duyan demokratik bir rejim kurmak istiyorsanız,tarihteki insan hakları ihlâlleriyle yüzleşmek zorundasınız.Eğer geçmiş ihlâllerle yüzleşemezseniz bugün insan haklarına saygı duyan bir toplum kuramazsınız.Geçmişinize nasıl bakarsanız,bugününüzü de öyle kurarsınız.Tarihteki sorunları;"Ermeniler ihanet ettiler","Rumlar hak ettiler","Kürtler emperyalistlerin oyununa geldiler","bunlar ülkeyi bölmek isteyen hainlerdi ve ülkemiz için ciddi güvenlik tehdidi oluşturuyorlardı",diye ele alırsanız,bugünkü benzeri sorunlara da aynı bakışla ele alır,geçmişte nasıl en temel insan haklarını ihlâl ettiyseniz bugün de öyle edersiniz.

İkincisi;birbiriyle tarihte kötü ve acılı ilişki yaşamış topluluklar ancak birbirleriyle "konuşabilirlerse" birarada yaşamayı sürdürebilirler.Bunu yapmazlarsa birbirlerinden kuşku ve şüphe duymaya devam eder ve ortak yaşanmış geçmişin altında ezilirler.Türkiye'de galiba en önemli toplumsal problem budur.Aleviler,Sünni-Müslümanlardan;Sünni Müslümanlar,Kemalist lâiklerden;Kemalist lâikler,İslâmcılar ve Kürtlerden;Kürtler,Aleviler,Hristiyan azınlıklar Sünni-Müslüman çoğunluktan derin kuşku ve endişe duyarlar.Her bir topluluk,geçmişte yaşadığı acıların sorumlusu olarak diğerini görür ve diğerini kendi varlığına yönelik tehdit olarak algılar.Böylece,birarada yaşamanın en temel kuralı olan güven ilişkisi dinamitlenmiş olur.Eğer bu gruplar,geçmişte yaşanmışlar ve nedenleri üzerine birbirleri ile açık olarak konuşamazlarsa,toplumsal barış mümkün olmaz.

Üçüncüsü;geçmişte imhâ edilmiş insanların ayaklar altına alınmış insanlık onurlarını kendilerine iade etmek gerekir.Biliyoruz ki büyük kitlesel katliamlar,kurbanların insana ait tüm değerlerini ortadan kaldırılarak yapılır.İngilizce "dehumanization" olarak tanımlanan "insanlıktan çıkarma" bir grubun imhâ edilmesinde atılan ilk adımdır.Bu nedenle,Naziler,Yahudileri "bakteri","mikrop" gibi kategorilerle tanımladılar;Ermeniler "vücuttaki tümör" olarak görüldüler,bu tanım Teşkilât-ı Mahsusa yöneticisi,Kuşçubaşı Eşref'e aittir.Rwanda'da Tutsiler "hamamböceği" olarak tanımlandılar.Artık kurban grup,insanlığa ait olmadığı ve insanlık-dışı kavramlarla tanımlandığı için kolayca imhâ edilebilecektir.

Bu nedenle,geçmişle yüzleşmenin en önemli nedenlerinden birisi,kurbanların yok edilen insanlık onurlarının onlara iade edilmesidir.Ve buna uygun hatırlama tarzlarının yaratılması gerekir.Örneğin,Dersimliler bugün Seyyid Rıza'nın mezarını bulmak,cesetleri toplu mezarlara gömülmüş insanlarını çıkartmak ve kendi dinî vecibeleriyle,dinî törenlerini yerine getirerek yeniden gömmek istiyorlar.Bu nedenle Bosna'da,katledilmiş insanların kemikleri bulunuyor,çıkartılıyor ve törenle yeniden gömülüyor.Böylece,katiller tarafından insanlık onurundan çıkartılarak imhâ edilmiş insanların insanlık onurları tanınarak onların önünde saygıyla eğiliniyor.Eğer insana ve insan onuruna saygımız var,diyorsak,tarihle yüzleşerek kurbanların insanlık onuruna saygı duymalıyız ve katillere karşı gösterilebilecek en önemli tavır alış budur.

Dördüncüsü,tarihle yüzleşmeyi kabul etmemenin çok kötü bir sonucu vardır.Yüzleşmeyi reddetmek,potansiyel olarak o suçu tekrar edebileceğiniz anlamına gelir.Aynı suçu yeniden işleyebileceğinizi kabul ediyorsunuz demektir.İşlediğiniz bir suçun inkârı o suçun tekrar işleyebileceğinizin garantisi gibidir.Örneğin,Türkiye bugün tarihinde yaşanmış soykırım ve büyük kitlesel katliamları,Ermenilere,Süryanilere,Dersimlilere yapılanları inkâr ederek aslında potansiyel olarak aynı suçları gerekirse yeniden işleyebileceğinin mesajını vermektedir.Bu inkâr politikasının Ortadoğu açısından ciddi sonuçları vardır.Geçmiş cinayetleri inkâr eden bir ülke,diğer ülkeler tarafından sorun çözücü değil,bir güvenlik tehdidi olarak görülür.Geçmişte bu tür katliamlara maruz kalmış toplulukların,Türkiye'yi potansiyel bir tehdit olarak görmelerinin nedeni budur.

Özetle,tüm bu nedenlerden dolayı diyoruz ki,tarihle yüzleşmezseniz o sizi kovalar.İstediğiniz kadar kaçın o sizin arkanızdan gelir ve sizi rahat bırakmaz.Mevcut sorunlarınızın ve onların çözümsüzlüklerinin önemli bir nedeni hâline gelir.

Tarihle farklı yüzleşme tarzları var mıdır?

Evet,literatürde tarihle yüzleşme tarzlarını üç ana kategoride ele alırız.Ben buna bir dördüncü tarzı da eklemek isterim.Birinci tarz,amneziye yani bellek yitimi,geçmiş yokmuş gibi davranma tarzıdır.İkincisi cezalandırıcı adâlet (restitutive justice) üçüncüsü yapıcı adâlet (restorative justice) tarzlarıdır.Dördüncü yüzleşme tarzını Amerikanvari yüzleşme olarak tanımlamak isterim.

Birinci tarz:Unutma,bellek yitimidir.Tarih unutulur ve üzerine hiç konuşulmaz.Bu tarz bir yüzleşme başarılı olur mu?Hem evet hem hayır.Evet,örneğin özellikle İspanya ve Mozambik'te başarılı bir yöntem oldu.Toplumun tüm kesimleri ve sağ,sol siyâsî partileri 1930'ların iç savaşı üzerine konuşmama konusunda "sessiz bir anlaşma" yaptı ve konuşmadılar.İspanya demokrasisinin,bu yazılı olmayan unutma anlaşmasının eseri olduğu bile iddia edilir."Unutmanın" başarılı olabilmesinin nedeni,hatırlamanın getireceği yıkımın farkında olunması idi.Yüzleşmenin fiyatının ağır,yüzleşme sonucunda yeni çatışma ihtimâlinin ortaya çıkacağı durumlarda unutma tercih edilen bir tarz olabiliyor.

Hatırlama hangi durumlarda yıkıcı olabilir,örneğin eğer geçmişte yaşanan cinayetler,genellikle aynı etnik-din grubunun kendi içinde yaşanmış ise ve/veya yaşanan cinayetlerde kimin fail kimin kurban olduğunun sınırları zor çizilebiliyorsa ve/veya çatışmalar aileleri bile bölmüşse bu tür bir hatırlama toplumsal barış ve istikrarı dinamitleyeceği için hatırlamadan ferâgat ediliyor.

Amneziye hangi durumlarda geçerli bir yöntem olamaz,örneğin eğer fail ve kurban arasındaki ayırım son derece net ve açık ise,fail ve kurban farklı etnik-din grubu mensupları iseler amneziye hiçbir biçimde etkili olmaz.En bilinen örneği Türkiye'dir diyebilirim.Türklerin ve Türk hükümetlerinin Ermeni Soykırımı'nı ısrarlı inkârı ve "gelin tarihi unutalım,geleceğe bakalım",çağrıları hiçbir sonuç vermemiştir.

İkinci tarz:Tarihle cezalandırıcı adâleti esas alarak yüzleşmektir.Cezalandırıcı adâlet,yüzleşmeyi cinayeti işleyen topluluk üzerine yoğunlaşarak yapar ve faillerin cezalandırılmasını hedefler.Buna verilebilecek en iyi örnek,Nürnberg Mahkemeleri;çökmesinden sonra Doğu Almanya'ya yönelik davalar ile Almanya'dır.Amaç,suçu işleyenin cezalandırılmasıdır.Ve bu toplumlardaki en büyük tartışma,cezai sorumluluğun sınırlarının nereden ve nasıl çekileceği ve kimleri kapsaması gerektiğidir.Sorumluluk genel bir moral kategori olarak tüm topluma aittir diyebilirsiniz ama o toplumun her ferdinin cezalandırılması gerektiğini savunamazsınız.

Cezalandırıcı adâlet tarzında geçmişle yüzleşmenin kurban grubunun yıkımının tanzim edilmesi biçiminde bir boyutunun da olduğunu eklemekte fayda vardır.Almanya'nın 1952'de İsrail ile yaptığı antlaşma buna en uygun örnek olarak verilebilir.

Üçüncü tarz:Tarihle yapıcı-onarıcı adâleti esas olarak yüzleşmektir.Yapıcı adâlet tarzının ana hedefi failler değildir,kurban gurubun üzerine yoğunlaşır.Kurban gurubunun yaşadığı zararların nasıl tazmin edileceği,travmadan nasıl kurtulacağı sorunları üzerinde durulur.Örneğin sosyal yardım paketleri,çeşitli iyileştirme programları hazırlanır.Hattâ kurban grubun psikolojik olarak iyileşmesine hizmet edeceği düşünülerek,suçlarını itiraf etmeleri koşuluyla faillerin affedilmesi yoluna da gidilebilir.Nihai hedef kurban gurubun ekonomik,sosyal,kültürel,psikolojik olarak sağlığa kavuşması ve bir toplum olarak kendisini yeniden üretebilmesinin alt yapısını yaratabilmektir.

Gerçek hayatta,cezalandırıcı ve yapıcı-onarıcı adâleti esas alan yüzleşme tarzlarının birlikte kullanıldığını gözlüyoruz.Rwanda veya Arjantin gibi bazı Latin Amerika ülke örnekleri en bilinenleridir.

Buraya tarihle yüzleşmede dördüncü bir tarzı eklemek isterim.Bunu Amerikanvari yüzleşme tarzı olarak tanımlamak taraftarıyım.Bu tarz,yukarıdaki üç tarzdan bir noktada farklılaşır.Yukarıdaki üç yüzleşme tarzı,daha çok devletin doğrudan devrede olduğu yüzleşme tarzlarına denk düşer.Amerikanvari yüzleşmede ise,devlet esas olarak devre dışındadır.Sorun büyük ölçüde sivil toplum düzeyine havale edilmiştir ve fikir özgürlükleri çerçevesinde yaklaşılır.Tarih üzerine konuşmak,tartışmak bu anlamda yüzleşmek serbesttir ama devlet kendisini hiçbir biçimde yükümlü-sorumlu hissetmez.Ne devlet organlarının ne siyâsî partilerinin gündemlerinde yüzleşme ve buna bağlı olarak adâleti sağlayacak "hata giderici düzenlemeler" gibi bir gündem yoktur.Örneğin,Amerikan Yerlileri'ne yönelik soykırım başta üniversiteler,toplumun her düzeyinde açık olarak tartışılır;hattâ bazı bölgelerdeki katliamları hatırlatıcı parklar yapılmış,anıtlar dikilmiştir ama bunlar daha çok taban inisiyatiflerinin ürünü olarak gündeme gelmiş yerel girişimlerdir.Amerikan Yerlileri'nin,başta el konulan toprakları olmak üzere yoğun hak arama eylemleri vardır.Açılmış yüzlerce mahkeme sözkonusudur.Ama bu yüzleşmeler hiçbir biçimde "devletin sorumluluğu ve yerine getirmesi gereken yükümlülükler" boyutunda tartışılmamaktadır.

Başlık dörde ekleyeceğim son bir husus bir soru var.Toplumlarda tarihle yüzleşmenin sınırı ve boyutunu belirleyen kriterler var mıdır?Elbette birçok kriter vardır ve burada bunlardan bir-iki tanesine değinmek istiyorum.

Tarihle yüzleşmenin sınırını belirleyen en önemli kriter yönetici sınıf-yönetici elit değişikliğidir.Bunu yönetici elitteki süreklilik-devamlılık sorunu olarak tartışmak mümkündür.Ana soru,yeni rejimin ne kadar eski rejimin yöneticileriyle uzlaşarak kurulmuş olup olmadığıdır.Genel olarak gözlediğimiz,geçmiş cinayetleri işleyen,haksızlıkları yapan eski yönetici elit,yeni dönemde oluşturulan iktidarda gücünü korumaya devam ediyorsa,yüzleşmenin yapılamadığıdır.Yani,yüzleşmenin boyutu ile eski yönetici elitlerin güçlerini korumaları arasında doğrudan bir ilişki vardır.

Eğer,yeni dönemde yönetici elitte radikal bir değişiklik olmuşsa,geçmişle hesaplaşma daha sert ve kapsamlı olmaktadır.Almanya'nın İkinci Dünya Savaşı sonrası verilecek en iyi örnektir.Türkiye bunun tam aksi bir diğer örnektir.Yüz yıldır tarihle yüzleşemiyor olmamızın en önemli nedeni yönetici elitte değişiklik yaşanmamış olmasıdır.Özellikle 2002'de AKP iktidarı ile birlikte sınırlı bazı yüzleşme girişimlerini yine bu modelle açıklamak mümkün.Dersim örneğinde gördüğümüz gibi,sınırlı açılımlar,bu katliamda sorumluluğu olmayan bir başka yönetici grubun işbaşına gelmesi sayesinde mümkün olabilmişti.

Ermeni Soykırımı konusunda da en azından kullanılan dilde yaşanan değişmeleri yine böyle açıklamak mümkün.Ama farkettiğiniz gibi,AKP yönetimi,Ergenekon örgütünde temsil edilen,eski rejimin sahipleri asker-sivil bürokrasi ile uzlaşmaya başladıktan sonra bu sınırlı yüzleşmeler de ortadan kalktı.

Tarihle yüzleşmenin sınırlarını konuşurken,iki aşırı ucu temsil etmeleri itibariyle,Japonya-Almanya sarkacından söz ederiz.Japonya bir ucu temsil eder.İkinci Dünya Savaşı'nda Kore ve Çin'de özellikle kadınlara yönelik yaptığı büyük cinayetler nedeniyle özür diledi,ama sadece o kadar.Bu özürün ne Japonya ne de Çin ve Kore için bir sonucu veya anlamı oldu.Diğer uç,Almanya örneğidir ve söylediğim gibi hem cezalandırıcı adâleti hem de yapıcı-onarıcı adâleti,yani kurbanların zararlarını tazmin etmeyi en uç noktaya kadar götürmektir.Japonya-Almanya sarkacında nerede durulacağı ise,büyük ölçüde o ülkedeki yönetici sınıfların ne kadar değişip değişmediğine doğrudan bağlıdır.

Türkiye'de tarihle niçin yüzleşemiyoruz,zorlanıyoruz?

Burada,her biri üzerine sadece birkaç kelime edeceğim yedi ayrı neden sayacağım.Birincisi,genel olarak devletlerin özel olarak da ulusal tarihyazımlarının uydurma,yalan ve bellek kaybı üzerine kurulu olduğu genel kuralıdır.Fransız tarihçi Ernest Renan'ın gözü pek ifadesi ile "bir devlet sadece geçmişin deforme edilmesi ile oluşabilir" ve "bir ulusun yaratılması geçmiş deforme edilmeden mümkün değildir." Geçmişin deforme edilmesinin ve bellek kaybı yaratılmasının en bilinen biçimi ise tarihi unutturmak ve tahrif etmektir.Bu nedenle bizim tarihimizin de yalan ve unutma üzerine kurulması şaşırtıcı değildir.

Tarihle yüzleşme zorluğumuzun ikinci önemli nedeni;toplum olarak unutmayı seven bir kültüre sahip olmamızdır.Unutmayı meziyet sayan kültürel değerlerimiz var;sadece bazı deyişlere,atasözlerine bakmak kâfi...Dilimizde "boş ver","kaşıma","işin gücün yok mu?","geçmişe mazi derler," gibi onlarca deyiş vardır...Tarihe yönelik bir kayıtsızlık ve boş vermişlik kültürüdür sözkonusu olan ve bunun kökleri nereden gelir;tasavvufun "tevekkül" felsefesinin yanlış yorumunun bunda bir payı var mıdır,bilemiyorum?Sonuçta tarihi olmayan ve tarih üzerine konuşmayı da çok fazla beceremeyen bir topluluk olduk.

Yüzleşme zorluğumuzun üçüncü nedeni,1928 Harf Devrimi'dir.Devrim olarak tanımladığımız,ama aslında "kültürel cinayet" olarak tanımlanabilecek 1928 alfabe değişikliği ile toplum olarak 1928 öncesiyle her türlü ilişkimiz kesildi ve yok edildi.1928 öncesinin bırakın gazetesini kitabını ve resmî belgesini,büyüklerimizden kalan mektupları bile okuyamayacak bir toplum hâline sokulduk.Kendi tarihimizi,sadece okullarda verildiği kadarıyla öğrendik.

Bugünkü Türkiye,kendi tarihî kökleriyle ilişkisi kopartılarak inşa edilmiştir.Elbette Latin harflerinin,Türkçe diline daha uygun olduğu ve bu harf devriminin bir zorunluluk olduğu ileri sürülebilir.Bu doğru bir tez olabilir.Ama,değişiklik sonrası yeni kuşaklara Osmanlıca öğretmeyerek,1928 öncesi yazılı kültür mirasını,bunu okuyamayacak yeni nesillere,yeni harflerle aktarmayarak büyü bir cinayet işlenmiştir.Alfabe reformunun en kötü sonucu bu kültürel imhâdır ve kültürel imhânın bir sonucu da tarihle yüzleşme imkânının ortadan kaldırılmasıdır.Bilmediğiniz,okuyamadığınız bir şeyle nasıl yüzleşilebilir ki...

Tarihle yüzleşme zorluğumuzun dördüncü önemli nedeni kendimiz hakkında yarattığımız kanaatin,kimliğimizin ana ögelerinin yıkılacak olmasıdır.Biz 1923 ile birlikte bir ulusal devlet ve buna uygun bir kimlik yarattık.Ve bu kimlik,bizim düşünme biçimlerimizi;duygularımızı,yani toplumların tüm sosyal-kültürel ilişkiler örgüsünü belirleyen bir gerçeklik hâlini aldı.Ama örneğin eğer Ermeni Soykırımı hakkında konuşmaya başlarsak bu gerçekliğin sarsılmaya başlayacağını göreceğiz.Ermeni Soykırımı,Türkiye toplumunun tarihsel dokusunu oluşmuş kimliksel yapısını tümüyle tahrip edecek bir olgudur ve bu nedenle yüzleşmekten kaçınmaktayız.

Sol gelenekten geldiğim için,kendi geleneğimle bunu açıklayayım:Türkiye solu,Türkiye'nin kuruluşu ve kimliği hakkındaki şöyle bir kanaate sahiptir:"Biz Türkler,1900'lü yılların başında yedi düvele karşı büyük bir anti-emperyalist savaş verdik.Türk ulusal devleti,bu anti-emperyalist savaşın ürünü olarak kuruldu.Rumlar ve Ermeniler emperyalist devletlerin içimizdeki uzantıları idiler ve onlarla işbirliği yaptılar.Kuvâ-yı Millîye bizim anti-emperyalist ulusal kurtuluş mücadelemizi yürüten kuvvetlere verilen isimdi." Bu bakış açısı nedeniyle,1960'lı yıllarda gençlik hareketleri ve buradan türeyen sol örgütlerin çoğu kendilerini yeni Kuvâ-yı Millîyeciler olarak gördü.Birçok insanın büyük saygı duyduğu,sevdiği Deniz Gezmiş'ler,Mahir Çayan'lar,mücadelelerini "ikinci kurtuluş savaşı" olarak anladı ve anlattılar.1980 Askerî Darbesi sonrası askerî mahkemelerde savunma yapan birçok devrimci,solcu kendisini "ikinci Kuvâ-yı Millîyeci" olarak tanımladı.

Aslında İslâmcı da milliyetçi de değişik kavram ve kategoriler kullansa da Türkiye'nin kuruluşu ve Türk kimliğinin inşası konusunda benzeri şekilde düşünürler.İşte,eğer tarihle yüzleşmeye başlarsak,solcusu,sağcısı,milliyetçisi,Alevisi,Kemalisti,İslâmcısı ile kendimiz hakkında yarattığımız bu gerçekliği sorgulamak zorunda kalırız.Ermeni,Süryani,Pontus soykırımları,Rumlara yapılan etnik temizlikler üzerine konuşmaya başladığımızda,ulusal kahramanlar olarak gördüğümüz Kuvâ-yı Millîyecilerin önemsiz sayılmayacak bir kısmının ya cinayetleri doğrudan örgütleyenler ya da Ermeni mallarını çalarak zenginleşmiş hırsızlar olduğunu kabul etmek zorunda kalırız.Bunu yapmak hemen hemen imkânsız gibi bir şeydir.Bir toplum kendi kurucularını,ulusal kahraman olarak gördükleri kişileri kolay kolay katil ya da hırsız ilân edemez.

Biz Türklerin en önemli problemimiz budur.Büyük ulusal önderler olarak gördüğümüz kahramanlarımız hakkındaki kanaatlerimizi kökten sarsacak,kimliğimizin temel ögelerini sorgulayacak yüzleşmeden uzak durmak istiyoruz.Bu tür bir yüzleşme yapılabilir mi,elbette yapılabilir.Bu demokratik değerleri öne almış bir Türk kimliği geliştirilebilirse mümkün olur.Şu andaki ana problem,Cumhuriyet'in kurucu kadrolarının önemli bir kısmı ile aramıza mesafe koyabileceğimiz bir kimliğe sahip olamayışımızdır.Hâlâ ulusal kahramanlar olarak görülen İttihatçı katillerle aramıza mesafe koymayı ancak ve ancak demokratik bir kimlik geliştirebilirsek başarabiliriz.Özetle,tarihle yüzleşmek demokratik bir kimlik yaratabilmenin de ön şartıdır.

Tarihle yüzleşme zorluğumuzun beşinci nedeni,bu dördüncü nedenin doğrudan sonucudur:İttihatçılıktan Cumhuriyet'e bir yönetici elit sürekliliği sözkonusudur.Türkiye Cumhuriyeti Devleti,1913-1914'te Ege'de Rumlara yönelik etnik temizlik yapan,1915'te Ermeni-Süryani Soykırımı'nı organize eden parti ve kadrolar tarafından kuruldu.İttihat ve Terakki Partisi esas olarak Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurucu partisidir,belki biliyorsunuz Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri kurulurken,İttihatçı olmayan Hürriyet-i İtilaf Partisi mensupları üye olarak alınmadılar.Aynı İttihatçı kadrolar daha sonra 1937-1938 Dersim katliamında da görev alacaklardır.

Tarihle yüzleşme zorluğumuzun altıncı nedeni,Türkiye'de fail ve kurban sınırlarının karışmış olmasıdır.Kendisini bir katliamın kurbanı olarak gösteren ve tanımlayan her grup,aslında bir başka katliamın da faili veya destekçisi olarak tanımlanabilir.Bu nedenle tarih üzerine açık ve dürüst konuşmakta zorlanıyoruz.Eğer 1878 Berlin Kongresi'ni bir başlangıç noktası alır ve Cumhuriyet dönemindeki 1942 Varlık Vergisi veya 6-7 Eylül Olayları gibi bazı artçı dalgaları saymazsak,1890'larda 200,000 civarında Ermeni'nin katledilmesi ile başlayan ve 1922'lerde tamamlanan büyük katliamların asıl kurban Anadolu'nun Hristiyan nüfusu idi.Bu dönemde Alevi-Müslüman topluluklar (Türk,Kürt,Çerkes) Hristiyanlara karşı,genel olarak failler kampında yer aldılar;katliamlara ya doğrudan katıldı ya da desteklediler.Daha sonra ama Aleviler ve Kürtler örneğinde olduğu gibi,geniş Müslüman topluluk içinde katliamlara kurban gidenler oldu.

Bu konuda verilebilecek en iyi örnek Dersim'dir.1938'de çok büyük bir soykırıma kurban giden Dersimliler 1915 Katliamları'nda rol oynamışlardır.Elbette aşırı genellemelerden kaçınmak gerekir.Ermenilere sahip çıkan,koruyan çok sayıda Dersim aşireti vardır.Fakat Dersim,katliamların yaşandığı bölgelerden birisidir.Fail ve kurban ilişkilerinin karışmasına başka örnekler de verebiliriz.Örneğin Aleviler özellikle 1970'li yıllarda toplu katliamların kurbanı olmuşlardır ama 1915'teki rolleri üzerine konuşmamayı tercih ettikleri gibi,Cumhuriyet dönemlerinde de askerî darbelere önemli destek vermişlerdir.Örneğin,Cumhuriyet tarihi boyunca katliamlara uğradıklarını haklı olarak söyleyen Kürt topluluklar,konu kendilerinin doğrudan katıldığı cinayetler olunca susmayı tercih etmektedirler.Asıl problem şudur ki,her grup kendisinin sadece kurban olarak görüldüğü olayları konuşmak istemekte ve ama aynı zamanda fail de olduğunun kendisine hatırlatılmasını istememektedir.

Bu bizi tarihle yüzleşme zorluğunun yedinci nedenine götürür.Tarihin ile yüzleş çağrısına muhatap olan her grup kendisini tarihin kurbanı olarak görmektedir.Ve bu nedenle yaşanmışlara ilişkin herhangi bir sorumluluk almak istememektedir.Herkes kurban olmayı çok seviyor çünkü kurban olduğunu iddia etmek çok avantajlı bir tutum.Hem sizi günahlarınızdan kurtarıyor hem de sizin dışınızda herkesi suçlayabiliyorsunuz.Böylece yaşanmış cinayetlere ilişkin hiçbir sorumluluk da almamış oluyorsunuz.

Ermeni,Süryani ve Rumlara yönelik katliamların inkârı edilmesinde ileri sürülen bir argümanı hepiniz duymuşsunuzdur.Ne zaman,Ermeni Soykırımı'ndan söz edilse,asıl katliama uğrayanların Türkler-Müslümanlar olduğu ileri sürülür.Buna göre,asıl kurban Türklerdir,Müslümanlardır.Fail grubun kendisini asıl kurban olarak görmesi,diğer soykırım örneklerinde de sıkça karşılaştığımız bir durumdur.Sırplar,bu konuya verilebilecek en iyi bir diğer örneği teşkil eder.

Fail grup mensuplarının kendilerini kurban olarak görmeleri konusunda size çok değişik ve çarpıcı bir başka örnek vermek isterim.Biliyorsunuz biz solcular da kendimizi tarihin asıl kurbanları sayarız.Cumhuriyet'in kuruluşundan bu yana,özellikle de askerî darbeler döneminde,öldürülen,hapse atılan,işkence görenlerin bizler olduğunu söyleriz.Kurban olduğumuz için de hiçbir şeyde sorumluluğumuz yoktur ve hep ötekileri ya devleti ya burjuvaziyi vb. suçlar dururuz.Oysa Türkiye'de sol hareketin geçmişine baktığımızda ilginç bilgilerle karşılaşırız.Örneğin TKP'nin bir kurucu üyesi Salih Zeki'dir.Salih Zeki,TKP adına Kemalist hükümetle resmî görüşme yapmak için de atanan kişidir.Ve Salih Zeki 1916 yazında 200,000 civarında Ermeni'nin öldürülmesinden sorumludur.1919'da gıyabında yargılanmış ve idamla cezalandırılmıştır.Salih Zeki gibi,İttihatçı hareketten,sol-sosyalist harekete geçiş yapan diğer isimlere değinmiyorum bile.

Fail olmaktan kaçma ve kendimizi sadece kurban olarak göstermeye verilecek diğer çarpıcı örnek Hristiyan mallarının yağması ile ilgilidir.Biliyorsunuz,1912-1913'lü yıllarda Hristiyanlar Osmanlı nüfusunun yüzde 30'u kadarını oluşturuyordu.1913-1924 arasında bu nüfus ya imhâ edildi ya da zorla sürüldü.Bugün tüm Türkiye olarak,bu öldürülen ve zorla sürülen insanların malların yağmalanması üzerine oturuyoruz.1915'te çıkartılan Emval-i Metruke Kanunu'na göre,Ermenilerin mallarına el konulacak ve bunlar satıldıktan sonra gelirleri,malların sahiplerine verilecekti.Oysa bu mallar başta devlet ve tüm bir toplum tarafından yağmalandı.

1915 ve sonrası yaşananları soykırım olarak nitelemeseniz bile ortada büyük bir hırsızlık ve yağma olduğu gerçeğinin üstünü örtemezsiniz.Hırsızlık yüz kızartıcı bir suçtur ve tüm bir toplum olarak bu yüz kızartıcı suçun töhmeti altındayız.Ve zannediyorum ki bugün Türkiye'nin en büyük zorluklarından biri de bu gerçekle yüzleşmektir.

Özetle,burada saydığım ve artırılabilecek nedenlerden dolayı tarihle yüzleşmeyi beceremiyoruz.Ve bu yüzleşme becerilemediği için de demokratik bir toplum kuramıyor ve şu anda yaşadığımız sorunlarla yüz yüze kalıyoruz.

Gerçek çok basittir:Geçmişte işlenen cinayetlerle,hırsızlıklarla yüzleşmediğimiz için,bugün cinayet ve hırsızlıklar çok olağan bir olgu hâline gelmiştir.Geçmiş cinayetlerle yüzleşmediğimiz için,2016 yazında Kürt kasabalarının yerle bir edilmesine seyirci kalıyoruz.Hristiyanların mallarının yağmalanmasında payımız olduğu ve bununla yüzleşmediğimiz için,AKP'li,CHP'li olmuş farketmiyor,siyâsî iktidarların yolsuzluk ve hırsızlıklarına fazla ses çıkartmıyor,normal karşılıyoruz.

Tarihte yaşanmış ne kadar haksızlık varsa onlarla hesaplaşılmadığı için,aynı haksızlıklar bugün deyim yerindeyse kanser hücresi gibi toplumun her noktasını sarmış vaziyettedir.Her gün ama her gün aynı haksız pratiklere yaygın olarak şahit olmamızın nedeni,geçmişteki benzerlerini konuşmuyor olmamızdır.Geçmişteki cinayete tavır alamazsanız bugün aynı cinayeti gene yaşarsınız,geçmişteki hırsızlıklara sessiz kalırsanız,bugün aynı hırsızlıkların alışkanlık hâlinde devam ettiğini gözlersiniz.Geçmiş adâletsizliklerin üstüne gitmezseniz,adâlete dayalı bir gelecek kuramazsınız.Özetle,tarihimizle yüzleşmeyi siyâsetinin merkezine almış bir siyâsî harekete ihtiyaç vardır.Cinayetleri ile hırsızlıkları ile toplum büyük bir çürüme ve yozlaşmanın eşiğine gelmiştir.Türkiye,bir toplum olarak ortadan kalkma tehlikesi ile karşı karşıyadır.Buna karşı kültürel bir uyanış şarttır.Bu kültürel uyanış ancak ve ancak sorumluluk kültürü ile aşılabilir.Bugün,hemen her toplumsal kesim kendisini masum,kurban ve suçsuz gören ve kendisi dışındaki "ötekileri" tüm sorunların asıl suçlusu olarak gören bu kültüre sahiptir.Bu,kendisi dışında herkesi suçlu gören ve suçlayan kültür terkedilmediği müddetçe bugünkü sorunlarımızı yaşamaya devam edeceğiz.

Yani başa dönüyorum.Sınıf meselesinde,emekçilerin hakları konusunda ne kadar doğru bir tutum takınırsınız takının ne kadar çevreci ne kadar feminist olursanız olun,eğer bunlarla eşit düzeyde,tarihle yüzleşmek perspektifini geliştiremezseniz,Türkiye'nin demokrasi,insan hakları ve toplumsal adâletin sağlanması ile ilgili hiçbir sorununu çözemezsiniz...

*Prof.Dr.Taner Akçam,Tarihle yüzleşme zorunluluğu ve önündeki engeller üzerine,T24,21 Aralık 2017.

http://t24.com.tr/yazarlar/taner-akcam/tarihle-yuzlesme-zorunlulugu-ve-onundeki-engeller-uzerine,18773

Revizyonistlerin Hataları/Yuriy Ignatevich Mukhin*

Revizyonist tarihçilerin yaptığı aptallığı,Mao Zedong'un "Sopayı düzleştirmek için onu tersine bükmeli" diye akıllıca sözü bile mazur gösteremez.Durum,öyle bir durum değil.Revizyonistler,Almanların Yahudileri öldürdüğü gerçeği ve Holokost'un varlığını tamamen reddettikçe onların bütün çalışmaları tarih biliminden uzaklaşıp sadece milliyetçi bir anti-Semitik propaganda biçimini almaya başlıyor.

Yahudi ırkçıları ile İsrail lobicileri tarafından küresel ölçekte yürütülmeye devam eden sözde Holokost aldatmacası,yalnızca küstahlığı ve prensipsizliği ile ayırt edilmekle kalmayıp aynı zamanda iddia edilen Batı Avrupa Yahudilerinin imhâsı ile ilintili olan tüm ayrıntılardan sızan istisnâi aptallık ile nitelendirilmekteler.Bu aldatmacanın başkahramanı Yahudiler değil de,başka herhangi bir halk olsaydı o zaman bu aldatmaca sırf açık açık debilliği yüzünden bir gün bile süremezdi.Ancak Yahudi ırkçılar için hiçbir şans yoktur -er ya da geç bu dolandırıcılık açığa çıkacak.Bununla birlikte,ortaya şöyle bir soru çıkıyor:Bu aldatmacayı açığa çıkaran revizyonistler,Yahudi ırkçıları tarafından talan edilmekte olan Almanya'da dahi,masum sıradan vatandaşın dikkatini bu ayrıntıların aptallığına ve alçaklığına neden çekmek istemez?Örneğin,tekrar Jürgen Graf'ın "Holokost Miti" adlı kitabından alıntı yapmama izin verirseniz:

"Büyük dış yardım olmadan İsrail Devleti'nin varoluşu mümkün değildir;finansmanının ana kaynakları ise resmî ABD yardımı,uluslararası Yahudi diasporasının desteği ve Almanya'nın ödediği 'tazminât'.1992 yılına değin Almanya Federal Cumhuriyeti,resmî istatistiklere göre İsrail'e (ve ayrıca Yahudi örgütlerine) ödediği para 85.4 milyar Alman Mark'ı,ancak gerçekte rakamlar çok daha yüksek.Ayrıca bu hesaba,Almanya tarafından yapılan çeşitli malların ücretsiz tedariğini de katmak gerek.Dünya Yahudi Kongresi'nin başkanlığını uzun süredir yürüten Naum Goldman kendi 'Yahudi Paradoksu' adlı kitabında şöyle yazıyor:'İsrail'in kuruluşunun ilk on yılında ödenen Alman tazminâtı olmasaydı,devlet mevcut altyapının yarısını bile geliştiremezdi:Tüm demiryolu filosu,tüm gemiler,tüm enerji santralleri ve sanayinin önemli kısmı Almanya menşelidir.'"

Ve sonuçta,resmî olarak "tazminât" adı verilen Almanya'nın bu yağmalanmasının temelinde,İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanların altı milyon Batı Avrupa Yahudisini gazla zehirlediği ve yaktığına dair yalanlar yatıyor.Şimdiye kadar Yahudi ırkçıları,yaşlılar ve bebekler de dâhil olmak üzere her Alman cebinden en az onbeş yüz Mark'a el koydu hem de savaşta Hitler'in müttefikleri olan Siyonistlerin lehine,ama Almanlar sessiz kaldı!Bu duruma baktığımız zaman daha çok şaşırmamız gereken şey nedir acaba:Yahudi ırkçıların küstahlığına mı yoksa bir zamanlar büyük bir ulusun itaatkârlığına mı?

Evet,dünyanın hükümetleri ABD hükümetinden korkar,ABD hükümeti ise başka hiçbir hükümete olmadığı kadar ırkçı Yahudi lobisine bağımlı olup,bugünkü ABD resmen Yahudi olmuş vaziyettedir.

Evet,dünyanın neredeyse bütün medyası doğrudan ya da dolaylı olarak Yahudi ırkçıları tarafından kontrol edilmektedir.

Evet,Avrupa'nın ve dünyanın birçok ülkesinde temel insan hakları ihlâl ediliyor,ifade özgürlüğü yok ediliyor.

Evet,İsrail lobisinin gücü çok büyük.Ancak bugün düşmanın gücü hakkında değil,nüfusun geniş kitlelerini etkilemek için gereken ve zaten epey kısıtlı bulunan olanaklarını azaltan revizyonistlerin kendi hataları hakkında konuşmak daha önemlidir.

1-Neredeyse her yerde ve her zaman Yahudiler,revizyonist tarihçiler tarafından tek ulus olarak görülür,hâlbuki durum hiç öyle değil ve asla öyle olmadı.Bu,Holokost sahtekârlığının ana düzenleyicilerinin işine geliyor:Yahudi ırkçılar,asıl suçu karşısında (ki dolandırıcılık bütün ülkelerde suçtur) bütün Yahudileri,anti-Semitizm efsanesini,halkların güya organik Yahudi nefretini kendine siper ediyorlar.Net bir şekilde anlaşılmalı ve farkına varılmalıdır ki,bir yandan körü körüne açgözlülükleri içinde tüm dünyayı parazitler gibi sömürmeye ve kendi kolonisine çevirmeye çalışan Yahudi ırkçıları;diğer yandan da Yahudi ırkçıları olmasa aslında gerginlik ve çatışmalara sebep olmadan herhangi bir milletle birlikte kolayca yan yana yaşayabilecek sıradan bir Yahudi var.

2-Batı Avrupa ve Amerika'daki revizyonist tarihçilerin yaptığı en büyük hata,İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Yahudi Soykırımı olan Holokost'u tamamen reddetmektir.Eminim bu,onlarca yıldır süren anti-Sovyet propagandası ve SSCB gibi bir devletin gerçeklerinden bihaber kalmalarından kaynaklanan ve kötü niyeti olmayan bir yanılgıdır.Ancak bu,sözkonusu durumu hafifletmez;bu yanılgı,ağır bir metodoloji ve propaganda hatasıdır,çünkü bu hata tarihsel gerçeklerden uzaklaştırıyor ve Holokost gerçeğinin nüfusun geniş kitlelerine ulaşmasına izin vermiyor.

Bu arada şunu kaydetmeliyim."Holokost" terimi asla bilimsel bir terim değildir.Çünkü kendi özünde mevcut fenomeni bilimin gerektirdiği gibi tarif etmek yerine,propagandanın gerektirdiği insanların duygularını etkilemeyi tetikliyor."Holokost" terimi,İkinci Dünya Savaşı sırasında "Yahudilerin kitlesel biçimde yok edilmesi" anlamına geliyor ve bilimsel bakımdan bu uzun ibareyi kullanmamız daha yerinde olurdu,ancak Yahudi ırkçıları bu terimi zaten dünya kamuoyunun zihnine sokmuştu ve bu saatten sonra onu reddetmek mantıksız olur.Holokost mu,pekâlâ,biz bu terimi kullanalım ve tarih yalanlarını yalancıların kendi silâhıyla açığa vuralım.

İkinci Dünya Savaşı sırasında SSCB'nin Alman işgâli altında kalan topraklarındaki İçişleri Bakanlığı çalışanlarının ve komünistlerin imhâ edilmesinin hemen ardından Sovyet Yahudileri (yalnız Yahudiler değil,Sovyet Yahudileri diye vurgulamak isterim) büyük oranda yok ediliyordu.Gerçekte bu kurşuna dizilmeler tam olarak 1941 yazının sonunda başladı ve bu bir gerçek.Bu arada,İçişleri Bakanlığı çalışanları ve komünistler çoğunlukla Almanlar tarafından vurulurken (Alman Genelkurmayı'ndan direkt bir emir vardı) Sovyet Yahudileri ise çoğunlukla yerel işbirlikçiler ve yukarıda dediğim gibi Yahudi kökenli polisler tarafından öldürüldü.Sovyet Yahudilerinin kitlesel imhâ edilmesi koşulsuz bir gerçektir;belgeler,video görüntüleri ve haberciler,mezarların varlığı,tanıkların ifadeleri (bazıları hâlâ hayatta) sayesinde,Sovyet Yahudilerinin Holokost'u gerçeklik olarak her ayrıntıda teyit edilmektedir.

Elbette,İkinci Dünya Savaşı'nın Holokost'taki Alman ırkçıları haklı çıkarılamaz ve bunu yapmanın da bir gereği yoktur.Yanılmıyorsam eğer,Alman revizyonist tarihçiler suçun bir kısmını Hitler Almanya'sı üzerinden atmaya çalışıyorlarsa da,onların amacı o yılların trajedisinden doğal olarak tamamen sorumsuz olan bugünün Almanlarının ruhlarını yükseltmektir.Gerçekten öyle bir sorun var;Yahudi ırkçıları,ABD desteğiyle,bugünün Almanlarını o derecede öcüleştirdiler ki,bu büyük ulus onur duygusunu tamamen yitirir hâle gelmiş.Tıpkı biz Ruslar gibi.Ancak Alman meslektaşlarıma seslenirim:Bu ruhu bu yalanlarla yükseltmeyi başaracağınızı mı sanıyorsunuz?Evet,Hristiyanlık kurtuluş uğruna yalanı affeder,ancak bu yol,zayıf insanların yolu.Nitekim Almanlar,Avrupa'nın ve dünyanın en büyük ulusları arasındadır ve Alman halkına yalan yakışmaz ve onu aşağılar.

Ama asıl mesele bu değil.Biz gerçeği arıyoruz,yalnız bu yegâne amacımız,asil bir hedefimizdir.Aramalarımızı yanlış önermelere dayandırırsak gerçeği bulamayız.Yoksa biz bilimadamları bu işe niye girişiyoruz ki?Gerçeği bulmak amacımız değilse bırakalım zaten bu işi,Goebbels usûlü propagandacılara,Yahudi ırkçılara bırakalım,istedikleri gibi yapsınlar.

3-Başka,çok büyük ve ağır bir hata "berâat etmeye çalışmak" ve ne yazık ki bu tavır bu aralar revizyonist tarihçilerin karakteristiği olmuştur.

Dürüst tarihçiler konumunu aldılar,iyi ama bugün Yahudi ırkçılar,dolayısıyla Avrupa ve Amerika medyası dürüst tarihçilere ihtiyaç duymuyorlar.Sonuç olarak,Yahudi ırkçılara bağlı medya,Holokost tarihinde gerçeği araştıran herkesi anti-Semit ve Hitler'in izleyicisi şeklinde yaftalayıp,o revizyonistleri mahkemelerde ve kamuoyunun gözünde kendilerini berâat ettirmek zorunda olan taraf olarak gösteriyorlar.

Bu yanlış pozisyon,Holokost araştırmacılarının ahlâkî inceliklerine,faaliyetlerinde kesin bilimsel terminoloji kullanmamalarına ve ikincil hedefler koydukları gerçeğine dayanmaktadır.Örneğin,Holokost meselesi ile uğraşan tüm revizyonistler,muhalifleri aslında dürüstçe yanılıyormuş gibi davranıp onlara gerçeği açıklamaya çalışıyorlar.Bu aptalca bir şey.Yahudi ırkçıların buna gerçekten ihtiyacı yoktur,bu nedenle,Yahudi ırkçı Holokost yalanına "masal","mit" ya da "uydurmaca" demek bilim açısından yanlıştır.Holokost yalanı,Almanya'dan ve dünyanın dört bir yanından para almak üzere tertiplendiği gibi,para kazanmak amacıyla yapılan yalanın "dolandırıcılık" veya "aldatmaca" diye bilimsel bir tanımlaması var.Sonuç olarak,revizyonist tarihçiler Holokost olaylarında yalnızca gerçeği araştırmakla kalmayıp Yahudi ırkçı dolandırıcıların sahtekârlıklarını ortaya çıkarır ve halklarını bu dolandırıcıların soygunundan kurtarır,yani revizyonist tarihçiler,savcı ve mahkemelerin yapmaya mükellef olduğu işi yaparlar.Çünkü herhangi bir ülkede,tekrar ediyorum,dolandırıcılık suçtur.Holokost tarihçileri bu tavrı benimseyip sahtekârlığı açığa çıkaranlar konumuna gelseydi,tüm ülkelerdeki statüleri önemli ölçüde düzelir ve daha net olurdu ve görüşleri geniş kamuoyu gözünde anlayış bulabilirdi.

İsviçre revizyonist tarihçi Jürgen Graf'ı örnek alalım.Küçük ama kapsamlı bir kitabına "Holokost Miti" adını verdi,en azından Rusça çevirisi böyledir.Mit,efsane dediğimiz gerçek olayın yerini alan bir masaldır;efsane,bugünün insanını ilgilendirmeyen ve devlete ödediği vergileri etkilemeyen bir şey.Avrupa'da meşrûlaştırılan Yahudi ırkçı Holokost yalanını masal diye adlandırarak,İsviçreli ve Avrupalı herhangi birinin duygularına ya da zihnine dokunmuş değildir.Fakat kendisi,sıradan vatandaşın gözünde,okulda ve üniversitede kendisine öğretildiği şekliyle,Hitler hayranı,eksantrik,anti-Semit biri olarak göründü.Tekrar ediyorum,eğer Holokost bir aldatmaca değil de bir mit ya da efsane ise,o zaman sokaktaki sıradan bir adam için bu efsane,M.Ö. 356'da Efes'te tanrıça Artemis'in tapınağını yakanın kim olduğu sorusu gibi ilgisiz gelir.

Yazarın bu duruşu,İsviçreli savcının kendisini ve yayıncısını Nazizm'le ortaklık yapmakla suçlamasına,hâkimin de onları kolaylıkla cezaya çarptırmasına yol açtı.Hem savcıya hem hâkime bu durumda en çok cesaret veren şey ise,kamuoyu kitlesinin Jürgen Graf'ın kaderine kayıtsızlığına hemen hemen emin olmalarıydı.Ve şimdi Jürgen Graf'ın kitabının adının "Holokost Miti" değil de "Holokost Aldatmacası" olduğunu farzedelim.Bir de,İsviçre vatandaşları dâhil olmak üzere,Avrupa halkını yağmalamak için Yahudi ırkçıları tarafından bu sahtekârlığa başvurulduğuna dair birkaç cümle eklediğini hayal edelim.O sefer Jürgen Graf'ın rolü ve savcı ile hâkimin rolleri değişirdi.Artık Jürgen Graf sokaktaki adamın gözünde dolandırıcıları açığa vuran ve vatandaşı aşırı vergilerden kurtaran bir kişi hâline gelecek ve hâkim ile savcı bu durumda kamuoyu için dolandırıcıların işbirlikçileri olarak görünecekti.Her şeyin nasıl olacağını öngörmek zor,yalnız bu durumda savcı ve hâkim,İsviçre'nin "adâlet"inin dolandırıcıları ve soyguncuları neden koruduğunu İsviçre'nin seçmenlerine açıklamak zorunda kalacaklardı.

Revizyonistler,"tarihçi" veya "araştırmacı" diyerek rakiplerine karşı bilimsel olarak yanlış terimler kullandıkları gerçeğine dikkat etmeliler.Madem mevzu paraya geldiyse,"tarihçi"ler ya da "araştırmacı"lar değil,"dolandırıcı"lar ve "yalancı"lar denilir.Bizim durumumuzda,sadece bu terimler gerçekten bilimseldir...

*Yuriy Ignatevich Mukhin,Revizyonistlerin Hataları,(çev.) A.O.G.;içinde Yuriy Ignatevich Mukhin,"Opasnaya Tayna [Tehlikeli Gizem]",Moskova:"Algoritm-Kniga",2008;Holokost,Jugashvili.com,28 Ocak 2015.

http://jugashvili.com/press/xolokost.html

Nakba'ya direnmek/Prof.Joseph A. Massad*

Çağdaş Filistin tarihinde kavranması en güç şeylerden biri Nakba'nın anlamıdır.Nakba,1948'te başlayan ve biten münferit bir olay mıdır,yoksa başka bir şey midir?Nakba'nın geçmişte yaşanmış bir olay olarak soyutlaştırılmasında,her yıl anılmasında,onun dehşet verici sembollüğü ile karşılaşmada politik sorunlar nelerdir?Nakba'yı tarihî ama sınırlı bir süreç olarak kabul etmenin,onun korkunçluğunu hatırlayarak ancak onu geçmişte kalmış tarihî bir gerçek olarak sınırlandırmanın etkileri nelerdir?

Tam da bu noktada,Nakba'nın geçmişte yaşanmış bir olay olarak,kabul edilecek,reddedilecek,aşılacak ve sonuçta geçmişte bırakılacak bir olay olarak değerlendirilmesinde çok büyük tehlikeler olduğunu düşünüyorum.Hele ki,kimileri,İsrail'in Nakba'yı kabul etmesi ve bunun için özür dilemesi durumunda Filistinlilerin bağışlamaları ve unutmalarını bile önerdiği ve Nakba'nın yalnızca tarihî anmalarla sınırlı kalması önerdiklerini düşündükçe...Bana göre,Nakba bunlardan hiçbiri değildir ve bu yılı Nakba'nın başlamış ve bitmiş bir olay olarak altmışıncı yıldönümü ilân etmek çok ölümcül bir hatadır.Nakba altmış yıldan daha eski bir gerçekliktir ve hâlen bizimledir,bizimle birlikte yaşamakta,Filistin halkının yaşadığı tüm felâketlerle birlikte tarihi yazmaktadır.Nakba'yı 127 yıldır süren ve hâlen devam eden tarihî bir çağ olarak değerlendiriyorum.1881 yılında Filistin'de ilk Yahudi sömürgeleri başgösterdiğinde,herkes biliyordu ki,bunun sonu gelmeyecek.Dünyanın çoğu Filistinlileri Nakba-sonrası psikolojisi yaşıyormuş gibi göstermeye çalışıyor,ben ise hâlen Nakba zamanlarında yaşadığımız konusunda ısrarcıyım.Bu yıl yapıyor olduklarımız birer anma etkinliği değildir,Filistin'in ve Filistin halkının hâlen sürmekte olan Nakba ile paramparça edilmesine tanıklık etmenin ötesinde bir şey değildir.Tam da bu nedenle,bu yılın Nakba'nın altmışıncı yılı olarak ilân edilmesini reddediyorum ve Nakba zulmüne katlanmanın bir yılı daha olduğunu söylüyorum.Nakba'nın asla geçmişte kalan bir tarihî olay olmadığını tam tersine bugünün tarihi olduğunu ileri sürüyorum.Nakba tam olarak bugünün tarihidir.

Nakba'nın anlamı

Nakba İngilizce'ye "felâket","yıkım" ya da "facia" olarak çevrildiğinde tüm bu çeviriler Nakba'nın Arapça anlamının kapsamını tümüyle karşılamıyor.Siyonizm ve siyonizm takipçileri tarafından Filistin'e ve Filistinlilere karşı işlenmiş bir suç olarak Nakba,"mankubin" sözcüğünden gelmektedir.İngilizce'ye "mankubin" sözcüğünü çevirmek zordur,dili biraz esnetmemiz ve Filistinlileri yıkıma uğramış,felâketlenmiş bir halk olarak tanımlamamız gerekir.Yıkım anlamına gelen Yunan "felâket"inden ya da yıldızların ters bir işaret göndermesi anlamına gelen Latince "felâket"ten farklı olarak,Nakba bir halkın bilinçli olarak yıkımı,bir halkı bilinçli olarak felâkete uğratmaktır,bir ülkenin ve vatandaşlarının çok iyi biçimde plânlanarak yakılıp yıkılmasıdır.Sözcük ilk olarak Arap aydını Constantin Zureiq tarafından Ağustos 1948'te yazılan kısa kitabında ortaya atılmıştır ve Zureiq Nakba sözcüğünü aynen benim burada yazdığım gibi "sürmekte olan" olarak açıklamıştır.

Başlangıçtan beri,Filistin halkı,Nakba'nın ırkçı ve sömürgeci mantığına karşı savaşmışlardır.1880'ler,1890'lar,1910'lar,1920'ler,1930'lar,1940'lar,1950'ler ve 1960'lardan bugüne kadar sömürgecilere karşı mücadele etmişlerdir.Eğer Filistin direnişi Filistin halkının yarısının zorla sürülmesini ve ülkesinin elinden alınmasını engellemiş olsaydı,siyonist resmî belleği de yenmiş olacaktı.Gerçekte,bellek Filistin direnişinin her zaman kilit bileşenlerinden biri oldu.Filistinliler ülkelerinin,kentlerinin,köylerinin orijinal adları konusunda ısrar ettiklerinde yalnızca bir isim için mücadele etmiyordu,siyonizmin ellerinden aldığı toprakların,fiziksel olarak yok ettiği yerlerin coğrafî belleği için mücadele ediyorlardır.Siyonist mezalim öyle bir şeydir ki;İsrail kuruluşu ile birlikte geçen elli yılda Filistinliler diye bir halkın hattâ bir sözcüğün dahi varolduğunu kabul etmemektir.Siyonistler için "Filistin" sözcüğü onları yok edecek lânetli bir sözcük gibidir.Ancak bu konuda haksız değildirler,çünkü Filistin sözcüğü tek başına onların tüm resmî belleklerine karşı direnişin en güçlü biçimlerinden biridir.Filistin adı,ayrıca Filistin kültürünün ve yaşamının devam ettiğine dair üretken bir söylemdir.Filistin kimliği ve ulusu üzerinden Filistin sözcüğü İsrail'in Filistin-olmayan,Filistinli-olmayan kurgusal belleğini yaratma çabalarını tehdit eden bir sözcüktür.

Filistinli karşı-bellek ise,Filistin'in coğrafî bir yer olarak ortadan kaldırılması konusunda Nakba'nın başarıları ve Filistinlilerin öncesiyle birlikte ulusal bir grup olarak ortadan kaldırılması konusunda Nakba'nın çabaları ile doğrudan bir savaş anlamına geliyor.Nakba'nın başlamasının ardından Filistinlilerin-Filistin'in yaşıyor olması,Nakba'yı tüm çabalara karşın daha az başarılı bir siyonist zafer hâline getirdi.İsrail'in Filistinli vatandaşlarını "İsrail Arapları" olarak adlandırması da bu bağlamda anlaşılabilir ve onların Filistinliliklerini yok etmek amacını taşımaktadır.İsrail'in Filistinli mültecilerin yerleştikleri ülkelerde kalmaları ve o ülkelerin vatandaşlıklarına geçmeleri konusundaki ısrarı da onlardan "Filistin" adını çalma çabalarının bir parçasıdır.

İsrail'in on yıl önceki nihai kararı,Filistin halkının toplam sayısını üçte birine indirme bedeli karşılığında Filistin halkının varlığını kabul etmek oldu.İsrail,işbirlikçi Filistin liderliği ile Oslo Antlaşması'nı imzalayarak Batı Şeria ve Gazze'nin isimlerinin korunması karşılığında geriye kalan tüm Filistin halkının Filistinsizleştirilmesi kararlaştırıldı.Filistin işbirlikçi liderliği Genova antlaşmaları uyarında İsrail'i bir Yahudi devleti olarak tanıdı ve İsrail içinde yaşayan ve Yahudi olmayanların yani Filistin vatandaşlarının üzerine karar verme yetkisini İsrail'e bıraktı.

Ancak bu antlaşma uygulanmadı.Antlaşmanın meşrulaştırılması yönündeki tüm çabalara karşın,Filistin Yönetimi onun ne olduğunun anlaşılmasının önüne geçemedi;İsrail işgâlinin süregitmesi,işgâlin emri altında bir özerklik,Asya ve Afrika'da efendilerine hizmet etmekten başka bir işe yaramayan sistemlerden hiç de farklı olmayan bir mantık,vergileri toplayan,posta işlemlerini yürüten ve Nazilerin Polonya gettolarında Yahudilerin yaşamlarını yönetmek için kurdukları Judenraete-Yahudi Konseyleri ya da Güney Afrika'da apartheid rejimini yaygınlaştırmak için kurulan alternatif Bantustalar.Filistin Yönetimi'nin Filistin ve Yahudi halklarını isimlendirme çabaları daha öncesinde İsrail'in çabalarına olduğu gibi yenilgiye uğradı.Filistinliler kendi isimlerinden ve Filistin'in bir ulus olarak korunmasından vazgeçmediler ve bunun yanı sıra İsrailli olmayan Yahudiler de -İsrail'i ne kadar desteklediklerinden bağımsız olarak- İsrail kimliğine girmemek konusunda ısrarcı oldular.İsimlendirme politikaları,iktidar ve direniş politikalarıdır.İsrail fiziksel ve coğrafik gerçeklikleri dayatmak konusunda başarılı olurken,tarihsel belleği silme çabalarında hiç de başarılı olmadı.Filistinliler her zaman İsrail politikalarının ve İsrail'in kendisinin tarihsel yanlışlığını gösterdi.

Nakba bugündür

Nakba,1948 olaylarına verilen isim olarak adlandırıldığından beri,Nakba'nın devam eden-mevcut bir eylem olarak değil;geçmiş ve bitmiş bir olay olarak tanımlanmasına karşı bir öfke yükselmiştir.Bu epistemolojik bir mücadele değildir;canlı ve politik bir mücadeledir.Nakba'yı geçmiş ve bitmiş bir olay olarak sunmak onun başarısını kabul etmek ve kazanımlarının geri döndürülemez olduğunu söylemek anlamına gelir.Onu tanımlamak için mücadele etmenin anlamsız olduğu ya da Nakba'ya karşı direnişin başarılı olamayacağı anlamına gelir.Nakba'yı geçmiş ve bitmiş bir olay olarak kabul etmek;yaşamın bir gerçekliği olarak onun tarihî ve politik meşruiyetini garanti altına almak ve onun tüm getirilerini bu tarihsel gerçekliğini doğal sonuçları olarak görmek anlamına gelir.Bu nedenle,İsrail'in Filistinli vatandaşlarının bugünkü mücadelesi,siyonist söylemle,anti-sömürgeci talepleri olan ya da ulusal-etnik-toplumsal haklar talep eden normal bir mücadele değil;Nakba'yı tersine çevirmeye çalışan "anormal" bir mücadeledir.

İsrail'in Yahudi olmayan vatandaşları üzerine sorumluluklar ve görevler dayatan,Yahudi dinini ve ırkçı imtiyazları kurumsallaştıran yirmiden fazla kanunu,ki bunları Filistinliler reddetmeye devam etmektedir,Nakba'nın takdisi olarak sunulmaktadır.Gerçekte,kimi İsrail liderleri,son zamanlarda da Tzipi Livni,İsrail'in Filistinli vatandaşlarının kendilerine süregiden Nakba nedeniyle hiçbir zaman eşit haklar vermeyecek olan İsrail'de kalmak yerine kendilerine eşit haklar va'deden ülkelere gönderilmeleri gerektiğini söyledi.Filistinlilere -özellikle Avrupalı Yahudiler tarafından- sıklıkla eğer kendilerini kabul etmeyen bir ülkede yaşamaktansa başka bir ülkeye göç ederlerse "daha büyük bir halk" olacakları hatırlatıldı.Eğer İsrail'deki Filistinliler,orada yaşamaya devam ediyorlarsa Nakba'nın sürmesinin "normal"liğini kabul etmeli ve ikinci sınıf vatandaşlığı da zımmen onaylamalıydı.Onların Nakba'nın etkilerini reddetmeleri İsrail'in Filistinli vatandaşlarının Nakba'nın sonuçlarının tersine döndürülmesi ve İsrail'i bir Yahudi devleti yapan ırkçı yasaların ortadan kaldırılması için mücadele etmelerinin temel nedenidir.İsrail ve şimdi de Başkan Bush tüm Filistinlilerin Nakba'nın sonuçlarını kabul etmeye zorlamaktadır.Filistin'i "Yahudi bir devlet"e dönüştüren Nakba'nın geri döndürülemez bir süreç olduğu ve herhangi bir toplumsal-demokratik ya da ulusal mücadelenin Nakba'nın temel kazanımlarını geri döndüremeyeceği söylenmektedir.Filistinli vatandaşların kötü durumu İsrail'e göre Nakba'dan değil onların direnmeye devam etmek konusundaki ısrarlarından kaynaklanmaktadır.

Yirminci ve yirmibirinci yüzyılda savaşın ortasında doğan mülteci kamplarının durumunun da aynı nedenden kaynaklandığı söylenmektedir.İsrail'e göre sorun,Filistinlilerin 1947-1948 olayları sonucunda kendi anavatanlarından sürülmelerinde değil,1948 sonrası tüm Filistinlilerin ve Arap ülkelerinin Nakba'nın geri döndürülemez bir süreç olduğunu kabul etmemeleri ve mültecilerin Arap ülkelerine yerleşmeyi reddetmeleri ya da Arap ülkelerinin Filistinlileri kendi ülkelerine yerleştirmek istememeleridir.Siyonizm buyurur ki;mülteciler Nakba dolayısıyla acı çekmemektedir,onlar Nakba'yı ve "mankubin" olduklarını kabul etmedikleri için acı çekmektedir.

Batı Şeria'daki,Gazze'deki ve Doğu Kudüs'teki Filistinlilere gelince,İsrail der ki;onların sorunları kesin olarak Nakba'dan kaynaklanmamaktadır,tam tersine Arapların Nakba'yı kabul etmemesinden kaynaklanmaktadır.Onların sorunları 1967'de Nakba'nın daimi bir sorun olarak ortaya atılması nedeni ile uluslararası bir soruna dönüşmüştür.Eğer Filistinliler ve onların ittifakları Nakba'yı geçmişte olmuş ve bitmiş bir olay olarak kabul ederlerse,felâket sona erecektir.

Nakba'nın mevcutta süren yıkımlarıyla tamamlanmamış bir eylem olduğu konusundaki ısrar,onun misyonunun da tamamlanmadığını görmek anlamına gelir.Filistin direnişi ise Nakba'nın mevcut ve süregiden zalimliğine karşıdır.İsrail ve onun uluslararası destekçileri Filistinlilerin yenilgiyi kabul etmeleri ve Nakba'yı tanımaları konusunda ısrarcıdır,eğer onlar sürgünü kabul ederlerse,İsrail'de üçüncü sınıf vatandaşlığı kabul ederlerse,1967 zaferini kabul ederlerse,sorunları sona erecektir.Filistinlilerin yaşadıkları zorlukların tümü,İsrail bize öyle buyurur ki,Filistinlilerin savaşı durdurmama konusundaki ısrarından kaynaklanmaktadır.

Avrupalı Yahudiler 1880'lerde Filistinlileri topraklarından attıklarından,yüzyıllardır sahip oldukları topraklarda işçilik bile yapmalarına izin vermediklerinde Filistinliler Nakba'ya karşı direndiler.Filistin direnişi,1930'larda İngiliz destekli siyonistler Nakba'yı canlandırmaya kalktığında üç yıllık büyük bir devrim biçimini aldı.Filistinliler,1947-1948'de topraklarının çoğu zaptedildiğinde ve Yahudi devletin ırkçı yasaları ile işgâl edildiğinde de direndiler.Filistinlilerin Batı Şeria ve Gazze'de devam eden direnişleri,İsrail'in ve New York Times'ın bize söylediğine göre gerçekte daha fazla Nakba'yı çağıran eylemlerdir.Eğer Filistinliler İsrail'in Gazze'yi dünyanın en büyük açık cezaevine çevirmesine karşılık direnmeselerdi,İsrail de onları onları bombalamak zorunda kalmayacaktı,çocukları öldürmek zorunda kalmayacaktı,evleri yıkmak durumunda kalmayacaktı,yalnızca onları açlıktan öldürecek ve ayrımcılık duvarının içinde sıkıştırıp bırakacaktı.Eğer Filistinliler yalnızca "mankubin" olarak kalmayı kabul etselerdi,Nakba'yı onaylasalardı,bitmemiş süreci kabul etselerdi,sonunda tamamen işleri bitirilmiş olacaktı.Bu fetihçi mantık istisnai bir durum değildir,yalnızca İsrail'e özgü değildir.Irak'taki direniş de Amerikan işgâlinin nihai sonucunun/misyonunun önünde bir engel olarak durmuyor mu,ki bu misyon Başkan Bush tarafından beş yıl önce tamamlandığı/bitirildiği deklare edilen bir misyon değil mi?Amerikan misyonunun tamamlanmasını engelleyen Irak direnişidir.

Siyonist ırkçılık

Peki,Filistinlilerin Nakba'ya direnmeye devam etmelerinin nedeni nedir?Özetle,onun sonuçları ve etkileridir.Moshe Dayan bir keresinde Nakba'yı şöyle tanımlamıştı:"Arap köylerinin yerine Yahudi köyleri kuruldu.Artık Arap köylerinin adını bile bilmiyorsunuz ve sizi bundan dolayı suçlamıyorum çünkü onlar artık coğrafî olarak mevcut bile değil.Yalnızca kitaplarda değil,hiçbir yerde yoklar.Mahlul köyünün yerine Nahalal kuruldu,Jibta yerine Gvat kuruldu,Haneyfa yerine Sarid kuruldu,Tel-Shaman yerine Kfar-Yehoshua kuruldu.Bu ülkede eski Arap nüfusuna ait olmayan tek bir yer bulamazsınız."

Filistin direnişin başarısı siyonist "zafer"lerin yeniden adlandırılması konusunda bir başarı kazandı,dünyanın çoğu yerinde ve sınırlı bir biçimde olsa da ABD'nde bile.Dayan'ın sözlerini değiştirirsek;Filistin direnişi ve Filistin'in uğradığı haksızlıklar siyonist zaferlerin ve fetihlerin isimlerini değiştirdi.Pek çoğunuz siyonist zaferlerin adını bilmezsiniz ve sizi bundan ötürü suçlamıyorum.Çünkü daha öncesinde meşru kılınan siyonist tarih kitapları ve propaganda artık hiç de meşru değil.Yalnızca kitaplar değil,siyonist zaferlerin kendileri de isimleri ile anılmıyor artık."İsrail bağımsızlık savaşı" yerine Nakba diyoruz."Yahudi egemenliği" yerine Apartheid,"Plan Dalet" ya da "Yahudilerin atalarının topraklarına dönmeleri" yerine ise Filistinlilerin sürülmesi diyoruz."İsrail demokrasisi" yerine İsrail'in kurumsallaşmış ve legal ırkçılığı;"İsrail Arapları" yerine İsrail'in Filistinli vatandaşları,Balfour deklarasyonunda tanımlandığı gibi "Filistin'de Yahudi olmayan topluluklar" yerine Filistin halkı diyoruz.Bu ülkede Filistinlilerin karşı koymadığı ve direnmediği tek bir siyonist zaferden bahsedilemez.

Filistinliler Nakba'ya karşı azimle direndiler-direnmekteler.Ülkelerini terketmeyi redderek direndiler.Grevlerle,eylemlerle,sivil itaatsizlikle;sanatla,müzikle,dansla;şiirle,tiyatroyla,romanlarla direndiler,direniyorlar.Kendi tarihlerini yazarak,kendi coğrafyalarını belirterek direndiler;yerel ve ulusal davalar açarak,Birleşmiş Milletler'de direndiler.Filistinliler Nakba'ya taşlarla ve silâhlarla direndiler,direniyorlar.Filistin halkının direnme hakkının reddedilmesi -ki bu hak uluslararası hukuk tarafından korunan ve garanti altına alınan bir haktır- yalnızca Filistinlilerin silâh kullanmasını reddeden bir tutum değildir,aynı zamanda onların sanatını,kitaplarını,eylemlerini,Birleşmiş Milletler'e başvurmalarını,Filistin tarihini öğretmelerini,Nakba'yı söyleme dökmelerini ve hattâ Nakba'yı hatırlayıp hatırlatmalarını bile reddeden bir tutumdur.

Ondokuzuncu yüzyılın sonlarından bu yana siyonist stratejisyenlerin plânladığı biçimiyle,tüm Filistin'in ele geçirilmesi,tüm Arap nüfusundan arındırılması biçimiyle Nakba hâlen sürmektedir.Toprak satıp kazanmalar 1880'lerde başladı ve en büyük hırsızlık 1948'de gerçekleşti.Ancak İsrail yine de tüm toprakları ele geçirmeyi başaramadı.Doğu Kudüs ile Batı Şeria'da süregiden toprak mücadelesi aslında süregiden Nakba'nın bir parçasıdır.Siyonizmin Araplardan arındırılmış bir İsrail oluşturma plânları devam etmektedir.Eğer İsrail uluslararası hukuk uyarınca tüm Filistinlileri sürmeyi başaramazsa,başka bir kurnaz plân geliştirmektedir;sürgün edemediği tüm Filistinlileri bir ayrımcılık duvarının içine hapsetmek -ki kendisi burayı Filistin Devleti olarak adlandırmaktadır- İsrail'in tüm Filistinli vatandaşlarını da bu ayrımcılık duvarının içine yerleştirmek.Nihai sonuç duvarların dışında Araplardan arındırılmış bir İsrail olacaktır.Bu Nakba çabaları,Filistin Yönetimi'nin ve Arap hükümetlerinin ABD sponsorluğundaki işbirliği ile devam etmektedir.

500'den fazla Filistin köyünün yıkımı 1948'de değil siyonist fetihi takip eden yıllar içerisinde gerçekleşmiştir.1880'lerde Filistinlileri topraklarından sürme mücadelesi Kasım 1947'de doruk noktasına ulaşarak devam etmiştir.Siyonist güçlerin 14 Mayıs 1948'den önce 400 bin Filistinliyi topraklarından sürdüğünü hatırlamak önemlidir.Yüzbinlerce Filistinli 1950'lerde ve 1967 sonrasında topraklarından sürülmüştür.İsrail'i provoke eden,Filistinlilerin varlığıdır.Eğer Filistinliler topraklarından ayrılmayı,Filistin'i terketmeyi kabul etselerdi,İsrail onlara daha fazla sürgün olmayacağını söylerdi.Tam da burada,siyonizmin sürgünler ve yerinden etmeler konusunda yalnızca Filistinlilere yönelmediğini belirtmek zorundayım.Kurulduğu günden bu yana,siyonizm ve İsrail her zaman dünya Yahudilerine İsrail'e gelmeleri konusunda baskı yaptı.Filistinliler gibi İsrail dışında yaşayan pek çok Yahudi de İsrail'in onları yerinden etme politikalarına karşı durdu.Şimdi,İsrail sınırları dışındaki Yahudileri içeri çekme gücüne sahip konumda değil,ancak hâlen Filistinliler ne kadar direnirse dirensin onları yerlerinden etme azmine sahip.

Direniş bugündür

Filistin direnişi bugün pek çok cephede aktif durumdadır.İsrail'in içinde yaşayan Filistinlilerin yürüttükleri temel kampanyalardan biri İsrail'in ırkçı yasalarını geri çekmesi üzerinedir.Bu bağlamda pek çok öneri ve belge hazırlanmış durumda.Bu kampanya uluslararası bir düzeye taşınmalı.Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kurumlar İsrail'in bu ırkçı yasalarının ortadan kaldırılması konusunda sorumluluk üstlenmeli.Bu,1975'te olduğu gibi slogancı bir biçimde siyonist ırkçılığa karşı çağrı yapılması biçimde değil,İsrail'in kurumsal olarak nasıl ırkçı olduğunun ortaya konulması,uluslararası düzeyde kabul edilmesi ve bu ırkçı yasaların geri çekilmesi için yürütülmesi gereken bir kampanya.

Filistinliler ve Filistin halkının dostları ayrıca,İsrail savaş suçlarına son verene,Batı Şeria ve Gazze'de işgâli sona erdirene kadar İsrail ürünlerine yönelik bir boykot çağrısı yaptılar.Bu da şimdiye kadar pek çok kazanım elde eden diğer önemli bir kampanya.

Filistinliler her yerde acı çekmeye devam ediyor.Gazzeliler son yılların en kötü durumunu yaşıyor ve onlar İsrail'in ve İsrail'in Filistinli işbirlikçilerinin kurallarını kabul etmedikleri,demokratik biçimde seçilmiş hükümetlerinin devrilmesine karşı durdukları,Batı Şeria'ya dayatılanların kendilerine dayatılmasını reddettikleri için cezalandırılıyor.İsrail'in savaş suçları tırmanarak sürüyor ve Gazzelerin direnmekten ve azmetmekten başka seçenekleri yok.

Nakba'ya direnerek Filistinliler tüm dünyaya bunun geçmişte kalmış bir olay olmadığını gösterdiler.İsrail'e direnerek,Filistinliler tüm dünyayı Nakba'nın bugünün bir olayı olduğuna tanıklık etmeye çağırdılar ve Nakba'nın geri çevirilebilir bir süreç olduğunu gösterdiler.Ve bu,İsrail'in ve siyonist hareketi çığırından çıkaran bir durum oldu.İsrail'in Filistin'i sömürgeleştirerek,tüm Filistinlileri sürerek,tüm Yahudileri kendi kolonisinde toplayarak bu görevini tamamlayamaması,projesinin bugün de sürmesine neden oldu.

İsrail bu durumu kendini kurban edilmelerinin meşruiyetini reddeden kendi kurbanlarının kurbanıymış gibi gösterme projesi olarak kullanırken,aynı zamanda bu projenin her zaman tersine çevirilebilir olduğunu da kavradı.İsrail'in Filistin halkına yönelik zalimliği onun Filistin halkının direnişinin sömürgeci projeyi tersine çevirebilecek güçte olduğuna inanmasından kaynaklanmaktadır.İsrail için sorun teşkil eden geçmişte Arap nüfusuna sahip olmayan tek bir yer bulamaması değil,aynı zamanda bugün de sanal "Yahudi devleti"nde Arap nüfusuna sahip olmayan bir yer olmamasıdır.

Nakba'nın kesinlikle tamamlanmamış bir süreç olarak kalmasının nedeni,Filistinlilerin Nakba'nın bir "mankubin"e dönüşmesine karşı direnişleridir.Ve dolayısıyla bu yılki anmalarda yalnızca Nakba'nın bir yılına daha değil,direnişin de bir yılına daha tanıklık ettik.Filistinlilere Nakba'yı tanımalarını öğütleyenler,Nakba'nın dizginsiz zalimliğinin sürmesine de izin vereceklerdir.Filistinliler tüm bunları çok iyi bilmektedir.Nakba'yı sona erdirmenin tek yolu,Filistinlilerin ısrar ettiği gibi,ona direnmeye devam etmektir...

Not:Makale ilk kez Al-Ahram dergisinde yayınlanmış,http://www.electronicintifa.net adresinden alıntılanarak çevrilmiştir.

*Prof.Joseph A. Massad,Nakba'ya direnmek,Al-Ahram;Atılım;İsrail Apartheid'ı Haftası,13 Mart 2011.

https://israilapartheidhaftasi.wordpress.com/2011/03/13/nakba%E2%80%99ya-direnmek-joseph-massad/