İsrail ve Türkiye sokakları/Prof. Dr. Taner Akçam*

Prof. Dr. Taner Akçam,"İsrail ve Türkiye" başlıklı yazısında İmamoğlu operasyonu ışığında Türkiye'de artan siyâsî gerilimle İsrail'de hükûmeti sarsan toplumsal muhâlefeti karşılaştırıyor. İki toplum,bir kriz

Türkiye'de insânlar sokaklarda.Takip etmeyenler için ilginç bir bilgi vereyim.Benzeri olaylar (kitlesel gösteriler) şu ânda İsrail'de yaşanıyor!Ve Haaretz (İsrail'in liberal muhâlefet gazetesi) ülkenin tam bir iç savaşın eşiğinde olduğunu yazıyor...Toplum ortadan bölünmüş durumda.Bir taraftan ülkeyi bir tiranlık rejimine götürmek isteyen Netanyahu ve destekçileri diğer taraftan eski kurumları korumak isteyen geniş bir topluluk.Savaşa devâm etmek isteyenlerle savaşın bitmesi gerektiğini düşünenler arasında bölünmüş bir toplum.

Türkiye de nereye gidecek belli değil!Târihî bir bilgidir,diktatörler iktidârda ve yataklarında ölmek isterler.Erdoğan,"seçimle işbaşında kalmayı plânlayan" bir tiranlık rejimi taraftarı idi.Ve ama İmamoğlu'nu elimine etme girişimi ile bu kapıyı bir daha açılmamak üzere kendi yüzüne kapattı.Bundan sonra hangi biçimde düzenlese bile seçim onun için seçenek olmaktan çıkmış görünüyor.Seçimle işbaşında kalma alternatifi kalmadığına göre,Erdoğan ne yapacak? Sokakların mesajı

Bildiğimiz Erdoğan,"vites artırır",geri dönüş veyâ taviz vermenin kendisi için "ölüm" olduğunu biliyor."Vites artışı" sokağı susturma girişimini artırması demektir.Sokak bu durumda ne yapar?Geri evine döner mi?Büyük bir soru bu.Ve cevâbını bilemezsek bile bu bize İsrail'de olduğu gibi,"iç savaş" senaryosunun potansiyel varlığını hâtırlatır.

Süreci "makûl rayına" çevirecek kişi Bahçeli'dir.Tercihini "muhâlefetten yana" çevirirse ufukta "iç savaşsız" çözüm gözükebilir.Yapacak mı göreceğiz,şimdilik yapmayacak görünüyor.Ama eğer yapmazsa başını çektiği Kürt açılımının da biteceğini biliyor.

Makûl olanı görmek gerekiyor:Bahçeli'nin "devlet aklı"nın Kürt açılım stratejisi yoluna İmamoğlu ile de devâm etme şansına sahiptir.Açılım,Tayyip Erdoğan'ın iktidârda kalması ârzûsuna takılmış durumda.Erdoğan'ın iktidâr ârzûsu ile Kürt açılımı arasındaki makas giderek açılacak gibi duruyor.Eğer tabiî,"devlet aklı" Kürt açılımında ciddî ise."Ciddî olup olmamak"tan kastım,Kürt açılımını,ciddî bir reform ârzûsu olarak değil,Kürtlerin direnişini zayıflatmak için düşünmüş olmaları ihtimâlidir. Târihten dersler

Bu ihtimâli,Osmanlı-Türk geleneğine bakarak çıkartıyorum.Konuyu bilen târihçilerin aklında olanı seslendirmek isterim.Osmanlı-Türk devlet geleneğinin reformlar konusunda kötü bir geleneği,kötü bir hûyu var.Büyük reform ümitleri hep ciddî katliâmlarla sonuçlandı.Bu bir "yorum" değil,bilgi...1895 yılının Mayıs ayında büyük devletler Ermeni reformu için ültimatom verirler.Abdülhamid önce kabul etmez ama sonra İngilizler başta büyük devletlerin baskısına boyun eğer ve Ekim 1895'te Ermeni reformlarını kabul eder.Sonuç:Kırk yerleşim yerinin üstünde katliâmlardır...Ölü sayısı 30 ilâ 70 bin arası değişir.1909'da Adana'da benzeri olur.

Ama konumuza en çok benzeyeni 1913 Arap reformudur.Paris'te toplanan Arap Konferansı,bir dizi reform isteğinde bulunur.Arap memûrların atanması,Arap dilinin kullanılması gibi son derece sıradan masûm taleplerdir bunlar.Sonra ne mi olur?İttihat ve Terakki Paris'te Arap temsilcileriyle anlaşma yapar.Bu temsilcilerden bazıları çok üst düzey idârî görevlere atanırlar.Ve İstanbul'a gelirler.Ve de kısa bir süre sonra ama tutuklanırlar.Bunlardan bazıları daha sonra Cemal Paşa tarafından Şam ve Beyrut'ta asılacaklardır.

1914 Şubat'ında,İngilizlerin "aman fazla sevinç gösterileri yapmayın" uyarılarına rağmen Anadolu'nun birçok kasabasında Ermenilerin sevinç gösterileriyle karşılanan Ermeni reform programından bahsetmeye ise gerek yok.İttihat ve Terakki'nin Almanlar yanında savaşa girme nedenlerinden birisi de bu reform plânını hayâta geçirmemekti.Savaş yıllarında Ermenilerin başına gelen büyük felâket ile 1914 Şubat Ermeni reformu arasında doğrudan bağ vardır. Kürt açılımı ve siyâsal gelecek

Bugün de durumun böyle olduğu söylenebilir.Çünkü,târihî örneklerinde olduğu gibi bugün de iktidârın Kürt açılımını "bölgesel ihtiyâçlar" ve "yabancı devletlerin ricâsı" üzerine başlatmış olduğu genel kabul görüyor.O hâlde? Bahçeli henüz kararı vermemiş görünüyor.Şu günlerde nereye evrileceğimiz biraz da onun vereceği karara bağlı gibi...Kürt açılımı ile Erdoğan'ın iktidâr ârzûsu arasında açılacak makası İmamoğlu ile kapatmak mı isteyecek?Yoksa,bu açılım da târihî örneklerinde olduğu gibi reform isteğinin boğulması ile mi sonuçlanacak?

O hâlde denklemin ayakları belli gibi:Bahçeli,Erdoğan ile kader ortaklığını tercih edebilir.Bu durumda iktidâra yapışmak dışında seçeneği olmayan Erdoğan'ın görevden uzaklaşması ortada varolan teâmüllerle mümkün olamayacaktır.Ordu'nun görevi devralmak zorunda kalması ihtimâlini düşünmek bile kötü... Bir bilinmezlik hâli

Peki sokak ne yapacak?Kendiliğinden evine dönmeyeceğine göre (döner mi acaba?) bir bilinmezlik hâli içinde yuvarlanmaya devâm edeceğiz.

Yazıyı bir soruyla bitirmek isterim:Türkiye'de erken dönem Osmanlı'da da sokağın gâlip geldiğini gören var mı?Benim bildiğim yok.Ama olabilir,niye olmasın ki diyebilirsiniz.Ama bu da "iç savaş" demektir.

İsrail gibi biz de mi iç savaşın eşiğindeyiz?Allah korusun,diyelim ve kararlarıyla "makûl olanı" seçme şansına sahip olan aktörlerin "iç savaş" ihtimâlini ortadan kaldırmalarını ümit edelim.Bu çevrelere,sokağın varlığını bir sorun değil büyük bir şans olarak görmelerini önermek isterim... *Prof. Dr. Taner Akçam,İsrail ve Türkiye sokakları,Medyascope,23 Mart 2025. https://medyascope.tv/2025/03/23/taner-akcam-yazdi-israil-ve-turkiye/

Soykırıma karşı ayağa kalkan teolog:Johannes Lepsius/Dr. Roy Knocke*

Ermeni Soykırımı'na dâir belgeleri Alman politikacılara ulaştıran ilk kişi olan Alman teolog Johannes Lepsius ve çalışmalarını,Lepsiushaus'un direktörü Dr. Roy Knocke anlattı. "Osmanlı İmparatorluğu'nun başlıca askerî müttefiki olan Alman İmparatorluğu da bu operasyonlarda yer almıştır.Başından beri Alman İmparatorluğu'nun hem siyâsî hem de askerî liderliği Ermenilere yapılan zulüm ve katliâmlardan haberdardı.Protestan ilâhiyâtçı Dr. Johannes Lepsius,Temmuz/Ağustos 1915'te İstanbul'da yaptığı araştırmanın sonuçlarını 5 Ekim 1915'te Alman Reichstag'ına sunduğunda,konu Alman İmparatorluk hükûmeti tarafından sansür altına alındı.1916'da doğrudan Reichstag üyelerine gönderdiği 'Türkiye'deki Ermeni Halkının Durumu Hakkında Rapor' da Alman askerî sansürü tarafından yasaklanmış,el konulmuş ve ancak 1919'da Birinci Dünyâ Savaşı sona erdikten sonra parlamento üyelerine teslim edilmiştir."
2 Haziran 2016'da Alman Parlamentosu,Ermeni Soykırımı'nı kabul eden tasarıyı yukarıdaki sözlerle onaylarken,Johannes Lepsius sayesinde herkesin her şeyi bildiğini ancak bir şey yapmadığını kabul ediyordu.Lepsius'un yüz yıl önce duyurmaya çalıştığı sesi,ancak yüz yıl sonra duyulabilmişti. Ermeni Soykırımı'na müdâhale edilmesi için Alman politikacılara kanıtlarla raporlar gönderen ve Soykırım'a karşı sesini yükseltmeye çalışan ilk kişi olan teolog Lepsius'un mirâsını koruyan Lepsiushaus'un direktörü Dr. Roy Knocke ile 110. yıla yaklaşırken,Lepsius'un hem politik hem insânî tavrını konuştuk. -Lepsius kimdir ve Ermeniler,Türkiye,Almanya ve Ermeni Soykırımı için önemi nedir? Dr. Johannes Lepsius,Alman bir teolog ve bir hayırseverdi.Ermenilerle ilişkileri de,Ermeni Katliâmları sırasında başladı.Ermeni Katliâmları'nı duyduğunda ilk başta inanmamıştı.Çünkü Osmanlı İmparatorluğu'nda geziler yapmış,iki sene Kudüs'te yaşamıştı ve Osmanlı'yı az-çok tanıyordu."Osmanlı bunu yapamaz" demişti.Sonra 1800'lerin sonunda durumu görmeye İstanbul'a geldi.Bir tür araştırmacı-gazeteci gibi.Sonra katliâm bölgelerine gitti,kanıtlar topladı,hayâtta kalanlarla konuştu ve en sonunda inandı.Lepsius artık bir tanıktı ve olan bir katliâmdı.Sonra Alman İmparatorluğu'na döndü ve bir kitâp yazdı.300 sayfalık "Ermenistan ve Avrupa".Bu kitâp,Ermeni Katliâmları'nın ilk zamanlarını anlatan ilk belgeydi.
Bu kitâp her şeyi anlatıyordu.İngilizce'ye,Fransızca'ya,Rusça'ya çevrildi.Kitâpla beraber Lepsius da Alman İmparatorluğu'nda Ermeni Soykırımı hakkında bilgisine ilk başvurulacak kişi oldu.Sonrasında Ermeni Kırımı ve olan bitenle ilgili yayınlar yaptı.Ayrıca Ermenileri korumak ve güvenli yerlere alabilmek için,Osmanlı'da bir yardım topluluğu oluşturdu.
Yâni iki ayak vardı.Birincisi bugün politik aktivizm dediğimiz ayak,katliâmlara ilişkin kamuoyunda ses yükseltmek,ikinci olarak da insânî yardım ayağı.Bu başlangıçtı.Sonrasında yâni Birinci Dünyâ Savaşı sırasında Lepsius,Ermenilerin sürüldüğüne dâir dedikodular duyuyordu ancak sansür zamanıydı ve bilgi alabilmek pek kolay değildi.İstanbul'a geldi ve Enver Paşa ile görüştü.Lepsius bir şekilde bir anlaşma yapabileceğini düşünüyordu.Enver Paşa kabul etmedi,"Biz bu hâinlerle işimizi kendimiz halletmeliyiz" dedi.Lepsius o zaman anladı:Bu,şimdi soykırım dediğimiz şeydi ama o zaman bunu anlatacak bir sözcük yoktu.Ve soykırım için Almanca bir kelime kullandı;Völkermord.Bu Almanca kelime tam anlamıyla soykırım demekti.Tüm bir halkın öldürülmesini kapsayan bu kelimeyi kullanmasının sebebi de,sanırım Enver Paşa ile yaptığı konuşmada bütün bir halkın öldürüleceğini anlamış olmasıydı.Akabinde Lepsius,Sofya ve sonrasında Alman İmparatorluğu'na gitti.Sofya'da sürgün belgelerini edindi.Sonra Postdam'a geldi ve 1915'te bir kitâp daha yazdı.İsmi "Türkiye'deki Ermenilerin Durumu Hakkında Rapor"du.Bunlar Soykırım'ın ilk belgeleriydi.Bu kitâpta vilâyetleri,illeri,istatistikleri,hikâyeleri,sürgünü,ölümleri anlattı.Jön Türkler'in azınlıklara dâir milliyetçi tutumlarını da. -Bu ikinci kitâp,ciddî bir sansüre uğradı.Çünkü Alman İmparatorluğu,Osmanlı İmparatorluğu'nun müttefikiydi...

Her yere göndermeye çalıştı ama ciddî sansür vardı.Ayrıca kitâp da basılmadı,Lepsius kendi bastırdı.Alman İmparatorluğu'ndaki bazı insânlara göre zâten bir hâindi.Kitâbı 20 bin kopya bastırdı ve gazetelere,kiliselere,Alman Parlamentosu'ndaki isimlere gönderdi.

-Alman Parlamentosu nasıl tepki verdi ya da veremedi?

Bir işe yaramadı diyebiliriz.Parlamento'daki bir parlamenter arkadaşı sayesinde kısa bir tartışma yapıldı.Arkadaşı,Meclis'e,Lepsius'un söylediklerinin doğru olup olmadığını sordu.Alman hükûmeti,"Cevâp veremeyiz çünkü savaştayız ve bu belgeler gizli,Osmanlı ile askerî işbirliğimiz var" dedi.Aslında Alman hükûmeti de Haziran-Temmuz 1915'ten beri biliyordu durumu.Çünkü Osmanlı İmparatorluğu'nun her yerinde Alman diplomatlar,çalışanlar var.Ama bir şey yapmak istemiyorlardı.Çünkü müttefiklik vardı ve umursamıyorlardı.Lepsius'a dönersek,Soykırım hakkında sessiz kalmanın bir ahlâkî felâket olduğunu anladı.Yâni savaş bitecekti ve Almanya suç ortağı olacaktı.Soykırım'ın sesini bastırırsanız sonuçlarını yaşarsınız.Kitâbını da 1916'da yasakladılar.Almanya târihinin bir kısmı... -Bununla ne demek istiyorsunuz?

İkinci Dünyâ Savaşı,Nazi rejimi vs...Lepsius yol gösterici gibi.Lepsius cesâret gösterip ayağa kalkan biri.Hükûmetlere karşı,"Hayır ben bu yoldan gitmeyeceğim" diyen biri."Bu yol yanlış".Bence en önemlisi bu.

-2016'da Alman Parlamentosu,Ermeni Soykırımı'nı tanıdı ve orada Lepsius'u andı.Üzerinden on yıl geçti,Lepsius'un enstitüsünde ya da genel olarak insânlar üzerinde ne gibi bir değişiklik yaptı bu tanıma?

Soykırım'ın kabulü,bir gelişmeydi.Ama Alman hükûmetinin Ermeni Soykırımı konusundaki araştırmalar için büyük bir atılımı oldu dersek yalan olur.

-En azından Lepsius,sesini Alman Meclisi'ne duyurabildi diyebilir miyiz?

Belki yüz yıl sonra ama evet sesini duyurdu.

-Bu yıl Ermeni Soykırımı'nın 110. yılı.Enstitünüzün bir plânı var mı?

Lepsiushaus,bir eğitim ve araştırma merkezi.Merkez,Lepsius'un ailesiyle yaşadığı,Postdam'daki ev.Biz akademik araştırmalar ve eğitim üzerine çalışıyoruz.Akademik araştırma olarak,Lepsius'un en önemli işi olan Ermeni sorunu hakkındaki işlerini modern bir yorumla yayınlıyoruz.Ayrıca devam eden bir projemiz daha var:Alman misyonerlerin Osmanlı İmparatorluğu'ndaki insânî yardım konusundaki rolü üzerine çalışıyoruz.Çünkü çok farklı bakış açılarıyla çalışmış birçok kişi var.Geçen Aralık [2024]'ta bir kitâp çıkardık,ayrıca bir de gezici sergi yaptık.
Eğitim ise kamusal etkinlikler oluyor.Lepsiushaus'da bir sergi var,Lepsius'un çalışmalarını ve Ermeni Soykırımı'nı anlatıyor.Ayrıca yeni olarak,okullarda Soykırım eğitimi veriyoruz,bu eğitimler için de metaryaller geliştiriyoruz. "Herkes biliyor,kimse müdâhale etmiyor"

-Şiddet,katliâm,kırım,soykırım...Kimse geçmişten bir şey öğrenmiyor gâlibâ.Meselâ şu ân Karabağ [Artsakh]'da ve Gazze'de yaşanan "soykırım benzeri şiddeti" nasıl yorumluyorsunuz?Geçmişte yaşanan şiddetle ilişkisi nedir sizce?

Neden geçmişten öğrenmiyoruz,bu târihin büyük sorusu.Târihçi olarak bizler,geçmişle çalışırız.Hegel,Minerva'nın akşam uçmaya başladığını söyler.Benzerlikler var tabiî.Ermeni Soykırımı'nı da,Karabağ [Artsakh]'da olanları da herkes biliyor.Ancak kimse bir şey yapmıyor.Yâni beni rahatsız eden Karabağ[Artsakh]lı insânların kaderi değil,kimsenin müdâhale etmemesi.Ermeni Soykırımı ile Karabağ [Artsakh] arasındaki en belirgin özellik buydu.Herkes biliyordu ama kimse müdâhale etmedi.

-Peki Gazze?

Orada da soykırımvari bir şiddet yaşanıyor.Benzerliğe bakınca,Filistinlilerin hiç ülkesi olmadı,Ermenilerin de öyle.Tabiî Ermenistan Cumhuriyeti var ama bir his olarak diyorum.Bu bir benzerlik.Ayrıca,7 Ekim [2023]'de evet bir saldırı vardı,tabiî ki bir reaksiyon oldu,bunu anlayabiliyorum ama sivillere karşı girişilen kıyımın seviyesini anlayamıyorum.Hukûkçu değilim,hukûken bunun ismini koyamam ama târihçi olarak bunun soykırımvari bir şiddet olduğunu söyleyebilirim.Aynı zamanda İsrail hükûmetinin kullandığı nefret dili,nefret söylemi de soykırımvari şiddete girer.Çünkü soykırım bir eylem ya da hareket değil,bir süreçtir.Yâni soykırıma bir ânlık bir eylem olarak değil,süreç olarak bakmak gerek.Karabağ [Artsakh]'a bakınca da bunu görürsünüz,Azeri propagandası hâlâ devam ediyor meselâ.Karabağ [Artsakh]'ın kültürel mirâsını susturuyorlar.Sanırım bütün Minervalar yerine konduktan sonra târihçiler son sözlerini söyleyebilirler... *Dr. Roy Knocke,Soykırıma karşı ayağa kalkan teolog:Johannes Lepsius,Röportaj:Nazan Özcan,Agos,14 Mart 2025. https://www.agos.com.tr/tr/yazi/32129/soykirima-karsi-ayaga-kalkan-teolog-johannes-lepsius

Öcalan'ın çağrısını nasıl okumalı?/Prof. Dr. Taner Akçam*

Taner Akçam,"Öcalan'ın çağrısını nasıl okumalı?" başlıklı yazısında,27 Şubat [2025] açıklamasının PKK'nin silâh bırakma süreci açısından birkaç farklı yönden okunabileceğine vurgu yapıyor ve bu perspektiflere dâir titiz bir inceleme sunuyor. Abdullah Öcalan,târihî bir çağrı yaptı ve PKK'nin Soğuk Savaş döneminin ürünü olarak kurulduğunu;bu anlamda miâdını doldurduğunu;bir kongre yaparak silâhlı mücâdeleye son vermesini ve kendisini lağvetmesini istedi.Eğer PKK kabul ederse (ki etmemiş olsaydı bu çağrı yapılmazdı,diyebiliriz),1984'te başlayan en uzun ve en büyük Kürt ayaklanması sona erecek.Bütününe basından erişebileceğiniz bu açıklamanın üç ayrı tür okuması var:Birinci okuma,konuya bir pazarlık veyâ "al-ver" ilişkisi olarak bakıyor.Bu bakışa göre,devlet "hemen hiçbir şey vermedi" ve Öcalan (ve PKK) hiçbir karşılık almadan "koşulsuz teslim" oldu.Yâni konuya bu "al-ver" mantığıyla bakanlar,âmîyâne deyişiyle "mâl ucuza gitti" havası içindeler.Bu çevreler,Erdoğan rejiminin son aylarda gündeme getirdiği baskıcı politikaları (kayyum atamaları ve kitlesel tutuklamalar) örnek göstererek,sürecin demokratikleşmeyle değil,Erdoğan'ın diktatörlük rejimiyle sonuçlanacağı fikrindeler.

Öcalan'ın çağrısının farklı okumaları

Çağrıyı ikinci bir tarzda okumak mümkün.Bu yaklaşım da konuya esâs olarak "pazarlık" mantığıyla bakıyor,ama bazı ek tezler ileri sürüyor.Bu bakışa göre,devlet başından beri sürecin taraflar arasında bir "pazarlık" olarak algılanmaması için süreci ikiye ayırdı.Ön plânda çok genel geçer ve içeriği doldurulmamış "Türk-Kürt kardeşliği" sözleri tekrarlandı ama,arka plânda bazı görüşmeler yapıldı ve hâlen de yapılıyor.Bu görüşmeler,taraflar arasında bir "pazarlık" biçiminde yapılmış olmasa bile,Kürt tarafı (PKK) bazı garantiler almış olmalı ki Öcalan'ın çağrısına uyacaklarını ilân etti.Bu ikinci fikre yakın olanlar,taraflar arasında üzerinde anlaşılmış genel bir çerçeve olduğu kanaatindeler.Öcalan da,açıklamayı bu genel çerçevede anlaşılmış olduğunu bildiği için yapmaktadır.

Acaba,PKK'nin "evet" dediği anlaşma noktaları nelerdir?Kimse bu konuda bilgi vermiyor.Sürecin vitrininde olanlar ya gerçekten bilmiyorlar ya da bu bilgileri bir sır gibi saklıyorlar.Konuya ilişkin bazı somut bilgileri Kürdistani Parti (PAKURD) adlı bir Kürt örgütünün kurucu lideri İbrahim Halil Baran'ın bir konuşmasında dinledim.İbrahim Halil Baran,kendisine ait özel YouTube kanalında -aşağıda birkaç noktasına değineceğim- tarafların üzerinde anlaştığı bir "fermuar stratejisi"nden bahsetti.Yâni,bir adım devlet,bir adım da örgüt atacak. Barış süreci:Silâhlı mücâdele yerine sivil siyâset

Açıklamayı üçüncü bir tarzda okumak da mümkün.Taraftarı çok olmasa da ben kişi olarak bu okuyuşa çok yakınım.Bu düşüncenin özeti şu:Tek taraflı olarak,hiçbir somut karşılık alınmadan bile olsa silâhlı mücâdelenin sonlandırılması ve PKK'nin kendisini feshetmesi Türkiye toplumuna demokratikleşme doğrultusunda sunulmuş en büyük hediyedir.Toplumsal demokratikleşmenin önündeki en temel ve en büyük engellerden birisi,onun önünü bir tıkaç gibi kapatan "silâhlı mücâdele" veyâ "terör" paradigmasıydı.Öcalan'ın dediği gibi,hiçbir pratik getirisi olmayan silâhlı mücâdeleye son verilmesi,"Karşılığında ne alındı?" sorusunu sordurtmayacak kadar büyük bir kazançtır.Ayrıca,PKK kendisini örgüt olarak feshetse bile Türkiye'de DEM Parti veya başka sivil örgütlenmelerle varlığını sürdürmeye devam edecektir.Dolayısıyla,atılacak bu adımlarla,sözünü ettiğim tıkaç açılırsa,"Hiçbir şey alınmadı",diye düşünenler,sivil toplum alanında verilecek mücâdeleyle bu hakların kısa sürede alınacağını göreceklerdir.Kaldı ki,PKK (ve Öcalan) beklediği bazı şeylerin sözünü almış görünüyor. Anayasa değişikliği ve Kürt vatandaşlık hakları

İbrahim Halil Baran aslında bundan dört-beş ay önce bir başka konuşmasında,taraflar arasında görüşülen 60 maddelik bir metnin varlığından söz etmişti.Ve PKK,başlangıçta "reddettiği" bu şartlara şimdi iknâ olmuş gözüküyor.Baran,üzerinde anlaşılan bu maddeleri yeniden üç ana başlıkta topladı ve bu bilgileri PKK kaynaklarından aldığını da belirtti.Buna göre,PKK hemen silâh bırakmayacak ve şimdilik sadece belli bir bölgeden çekilecektir.Çekilecekleri yer ve altyapısı konusunda Barzani'yle görüşülmüş ve bazı anlaşmalara varılmış görülüyor.İkinci önemli husûs,Anayasa'nın 66. maddesinin değişeceği konusunda prensip anlaşmasına varılmış olması,ki bu madde (Türk Devleti'ne vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür),demektedir.Bu değişiklikle eşit vatandaşlık ilkesinin önü açılacak.Anlaşılan üçüncü ana husûs ana dilde eğitimin önünün açılmasıdır.Dördüncü nokta da "genel af"la neticelenecek kısmî düzenlemelere başlanmasıdır.Önce cezâ indirimi yasası gündeme gelecek ve bu süreçte genel af taçlanacaktır.Fakat,bu noktalar yazılı anlaşmadan ziyâde,genel bir çerçeve gibi değerlendirilmelidir. PKK'nin silâh bırakması:Mümkün mü,ne zaman?

Açıklamada Suriye ve Rojava konusuna dâir bir şey yer almadı.Bu da tesâdüf değildi.Çünkü orada söz söyleyecek güç yok.Ayrıca,Suriye'nin ayrı dinamikleri var.Üç ayrı masa mevcût:Türkiye-ABD,Rojava-Şam,Ankara-Şam...Bunlar,varolan diğer masaların yanında öne çıkan üç masa...Buralarda konuşmaların sonucu beklenecek.

Açıklamaya ilişkin eklenecek son husûs şu cümledir:"Aşırı milliyetçi savruluşunun zorunlu sonucu olan;ayrı ulus-devlet,federasyon,idârî özerklik ve kültüralist çözümler,târihsel toplum sosyolojisine cevâp olamamaktadır." Bu cümle çok önemli bir yol ayrımını ifâde eder.Sadece 2015 "Serhildanı"nda,belki bine yakın belki fazla Kürt gencinin ölmesinin nedeni,PKK'nin "statü isteği"ydi.Şimdi Öcalan'ın,Kürt meselesinin çözümünü "grup hakkı" diye tanımladığımız alandan çıkartıp,"birey hakkı-"vatandaşlık hakkı" düzeyinde ele alması Kürtler arasında karşılık bulacak mıdır?Ana sorun budur.

Özetle barışı konuşmak savaşmaktan iyidir.Silâhlı mücâdelenin sonlandırılması ve PKK'nin bugünkü varlığına son vermesi ve yeni bir siyâsî hareket olarak (Türkiye'de DEM bünyesinde) sivil siyâset yapmaya başlaması,uzun bir zaman alacak gibi görünse de,Türkiye'de ve bölgede yeni bir dönemin başlaması anlamına gelmektedir... *Prof. Dr. Taner Akçam,Öcalan'ın çağrısını nasıl okumalı?,Medyascope,1 Mart 2025. https://medyascope.tv/2025/03/01/ocalanin-cagrisini-nasil-okumali/