Ermeni Şiiri Seçkisi

Nargile

Geniş salon pencereler kapalı ve kilitli
Yerde bir kilimle bir sedir alçak ve geniş
Çıplak duvarda altın yaldızlı çerçeve ile
Arapça salt bir sözler dizisi

Köşede bir adam dünyaya küskün
Nargilesini fokurdatarak keyifle
Haz duyarak bu hıçkırık nağmesinden
Ve havada sarsan dumandan lapamsı ve kırlaşmış

Ve derhal seni anımsarım sessizce
Dinlersin hep iniltimi ve sanki
Zevk alırsın o adam gibi seyre dalıp
Alevlendirdiğin yürek ateşimin dumanını

*Kirkor Zohrab

----------------------------------------------------

Dua

Kuğular bu akşam ümitsizce göçtü zehirli göllerden
Mahzun kızlar zindandaki kardeşlerini düşlüyor
Savaş bitti leylakların bittiği çayırda.
Ağıtlar yakarak ince kadınlar,başları önde
Tabutların ardından gidiyorlar yeraltı geçitlerinde.
Çabuk n’olur,donuyoruz bu vicdansız karanlıkta,
Çabuk götürün bizi o müşfik hayata,
Kardeşlerimizin uyuduğu o kilise mezarlığına.
Öksüz bir kuğu gam çekiyor ruhumda
Ve orda,kan damlıyor gözlerimde taze ölüler üstüne.
Sakatlar ordusu çiğnerken kalbimin patikalarını
Çıplak ayaklı bir kör
Bir duacı aramada kutsal umutla.
Bütün gece uludu çölün kızıl köpekleri
Kumlar üstünde anlaşılmaz, anlatılmaz bir kederle inleyerek.
Ve düşüncelerimin fırtınası yağmurla dindi;
Dalgalar zâlim buzun altında sindi
Dev meşeler çığlık çığlığa
Yaralı kuşlar gibi döktü yapraklarını.
Sonra gece,ıssız bir boşluğa gömüldü.
Ve yalnız,kanlı ayın altında
Kımıltısız,binlerce mermer heykel gibi
Toprağımızın bütün ölüleri,birbirine duaya dirildi.

*Siamanto(Adom Yarcanyan)

--------------------------------------------

Dünyayı Takdis

Dünyanın doğu tarafında
Barış olsun.
Tarlanın apak çığırları
Kan değil,ter aksın
Ve çınlarken akşam çanı
Eğilsin herkes takdise…
Dünyanın batı tarafında
Bereket olsun.
Her yıldızdan çiğ yağsın
Her başaktan altın saçılsın,
Ve koyunlar tepelerde otlarken
Filiz,çiçek bitsin yerden…
Dünyanın kuzey tarafında
Bolluk olsun.
Buğdayın altın denizinde
Yüzsün daima orak,tırpan,
Buğdayın tanelerinin geniş ambarı açıldığı zaman
Mutluluk sarsın dört yanı.
Dünyanın güney tarafında
Ağaçlar meyveye dursun.
Peteklerden ballar damlasın
Kadehlerden şarap aksın
Ve gelinler yoğururken ak ekmeği
Söylensin aşk şarkıları…

*Taniel Varujan

---------------------------------------

Türk Kızı

Akşamüstü;tutuşuyor ufuklar,
Bir araba geçiyor,tabut gibi aheste
Bir güzel var içinde;kanepeye gömülmüş,
Günbatımı kızı mı bu Allahım!
Bir bakarsa
Dersin:Şimdi bayılır...

Balmumundan bir heykele benziyor,
Ne de ince... sanki narin tül gibi,
Bir taze ki,solgun güller misali,
Tanrı onu bir çift gözle bezemiş,
Bir gülerse
Dersin:Şimdi kaybolur...

Bakmak ister,ancak daha bayılır,
Yüreği künlük gibi tütüyor sevgiden,
Işıkların hoş kokular ecesi,
Yorgun kelebek gibi,çiçeklere konacak,
Bir sallansa
Dersin:Hemen uçacak...

Göğsü fırtınalı bir okyanus misali,
Sevmek ister...Bir busesiyle bayılmak,
Bitap düşmek,yorgun inmek mezara,
Aşk kadehinin son damlasını içerek
Kızarırsa
Dersin:Şimdi tutuşur...

Kalp arısı;Lamartin'in tarifiyle,
Emdiği çiçek kalp,balı ise sevgi.
Benim için bakire,gökler onun yüreği
Sonsuz sevgi,ufuksuz.
Bir konuşsa
Dersin:Şimdi tükenir...

O hep yanar,yanar,yanar,tükenmez
Yoksul kadının kilisede yaktığı mum gibi,
Yıldız gibi parlak gece aşığı,
Aşk ateşinin böğründen kopmuş...
Eğer ölse
Dersin:Şimdi doğacak...

*Bedros Turyan

-----------------------------------

Ölümüm

Solgun benizli ölüm meleği
Sınırsız bir gülüşle karşıma dikilse de,
Acılarımla ruhum buhar olup uçsa da,
Bilin ki hâlâ yaşıyorum.

Yastığımın ucunda eriyen
Soluk çehreli bir mum
Soğuk ışığını serpse de ah,
Bilin ki hâlâ yaşıyorum.

Terli alnımla
Taş kesilmiş vücudumu,
Kefene sarıp kara tabuta koysalar da,
Bilin ki hâlâ yaşıyorum.

Acımasız ölüm meleğinin titrek gülüşü
Dokunaklı çanın çalmasıyla,
Tabutum ağır ağır ilerlese de,
Bilin ki hâlâ yaşıyorum.

Yas şarkıları söyleyen insanlar,
Siyah giysileri ve asık suratlarıyla
Tütsü ve dualar yaysalar da,
Bilin ki hâlâ yaşıyorum.

Çukurumu kazıp beni gömseler de
Yasa bürünmüş sevdiklerim
Ağlaşıp ayrılsalarda
Bilin ki hâlâ yaşıyorum.

Ama eğer bir köşede
Unutulup giderse mezarım,
Ve hatıram da solarsa,
Ah işte ben o zaman ölürüm.

*Bedros Turyan

---------------------------------

Asurlu Kadın

Büyük kentlerin kaldırımlarında,göklerin gölgesinde,
Körpe ve dik bedeniyle,soluk şarına bürünmüş,
Buz kesilmiş parmaklarla kunduralar temizliyor,
Büyük kentin kaldırımlarında.

Ne kadar da güzel kadın,gözlerinin bebekleri kor gibi,
Kirpikleri kül altında bıcıldayan hüzün dolu bakışlarla gizemli,
Kalabalık üzerinde kah dolaşan,
Kah bir yerde donup kalan bu gözler,
Bir bakarsın kapanıyor ilgisiz.

Asurlunun bu gözleri... kırpışıyla hafifçe
Orduları akınlara kaldırmış ya da geri çekilmeye zorlamış,
Neredesin,Ninova'yı fetheden ey ilahi o bakış?
Neredesin,ey muhteşem Semiramis,nerede?

Şimdi soylu bu gözlerin bakışları asfaltını ölçer durur yollarını
Kent boyunca geçip giden taşıtların,koşuşturan insanların ardından,
Onlar ise akıp gider durmadan,
Kimse bakmaz güzel gözlü Asurlunun üstüne.

Oysa böyle gürültülü bir dünyanın debdebeli akışının içinde
Bir köşede sinip kalmış bakışları pür dikkat,
Ve gururlu alnı yere eğilmiş,pis ve çirkin yollarında büyük kentin
Çamurlanmış kunduralar üstüne...

*Silva Kaputikyan

---------------------------------

Ermeni Gözleri (Haygagan Açker)

Hangi yüzün üstünde,nerede olursanız olun
Yaşlanmış bir annenin yüzünde veya esmer bir çocuğun yüzünde
Güneşten yüzü solmuş yeni evlenmiş bir kadının yüzünde
Ermeni gözleri,sevimlisiniz siz

Sizler ki o kadar gözyaşı ve acı görmüşsünüz
Nasıl da başardınız yüzyıllar boyunca
Kalmayı bu kadar tatlı,bu kadar güzel
Dünyaya bu kadar güzel bakmayı

*Silva Kaputikyan

--------------------------------------

Fanasian

-Ben dünyaya nasıl geldim...
Diye sordu annesine Goarik.
Bu zorlu sorusunu çocuğun
Anne,sakin bir sesle
Yanıtladı:-Gökten
Uçtun geldin kucağıma...
Gözlerini dikip annesinin yüzüne
Çocuk,hüzünle sordu:
-Madem ki kanatlarım vardı
Niye kopardın onları?...

*Fanasian:Moskova Devlet Kütüphanesi (eski adıyla Lenin Kütüphanesi) arşivlerinde Valery Yakovlevic Bryusov için ayrılmış 386 no'lu fondan elde edilmiştir.Arşiv kayıtlarında eserin kimden derlendiğinin bilinmediği ibaresi bulunmakta olup çeviri de Bryusov için hazırlanmış ancak çevirilmeden kalmış Ermenice transkripsiyondan yararlanılmıştır.

------------------------------------

şimdi de bir Ermeni ballad'ı yani güzellemesi paylaşacağım sizlerle

Ahtamar

Şen ve güleç Van Gölünün
Küçük kıyı köyünden
Suya girer gizliden
Her gece bir nevcivan.

Suya girer kayıksız,
Pazusuna güvenir,
Suyu yarar yüzerek
Karşı adaya doğru.

Loş adadan sessiz sakin
Bir ışık var çağıran,
Onun için ışıldayan
Bir işaret durmadan.

Güzel Tamar geceleri
Böyle ateş yakıyor,
Ve sabırsız bekliyor
Orada sessiz,gizlice.

Deniz durmaz,çalkalanır,
Gencin kalbi çırpınır,
Dalgaları kükrer coşkun
Oysa yüzer korkmadan.

Tamar ise heyecanla
Onu bekler kıyıda,
Suyun sesi her kulaçta
Vücudunu titretir.

Sustu zifiri kıyıda
İşte kara bir gölge,
Evet,bu o...Buluştular
Kuşku dolu gecede.

Dalgaları Van Gölünün
Tek okşayan kıyıyı,
Ayrılıyor adadan
Fısıldayıp gizemle...

Onlar ise sevişirken
Gök kubbenin altında,
Dedikodu dalgalarda,
Şuh,ahlaksız Tamar'a.

Genç kızınsa yüreğinde
Çırpınışı sevginin,
Delikanlı döğüşürken,
Azgın,kızgın denizle.

Ancak kötü birileri
Sırlarını öğrendiler,
Ve karanlık bir gecede
Meşaleyi söndürdüler.

Sonsuz sularda kayboldu
Şaşkın,cesur genç aşık,
Rüzgarlarda tek bir ses var:
İniltiler:"Ah!Tamar!..."

Sesler çılgın kayalarda
Yankılanır durmadan,
Deniz kükrer,köpürür,
Kah bir derin ıslık çalar
Bazen inler:"Ah!Tamar!..."

Sabah vakti,deniz yorgun
Bir cesedi getirdi,
Dudağında,titrek,donuk,
İki sözcük:
Sanki ölüm sırasında
Mırıldanmış:"Ah!Tamar!..."

O gün,bugün
Bu adanın bir adı var:
"Ahtamar"

*Hovhannes Tumanyan

---------------------------

Vahagn'ın Doğuşu

Doğum sancısı çekiyordu yer,doğum sancısı çekiyordu gök,
Doğum sancısı çekiyordu erguvani deniz de.
Doğum sancısı vardı kızıl kamışın da.
Kamışın ağzından duman çıktı,
Kamışın ağzından alev çıktı,
Ve ateşten koşarak çıktı bir delikanlı,
Ateş saçları vardı,
Alevden sakalı,
ve gözleri ve kaşları vardı.

*Şairi bilinmiyor

-------------------------------

Şafak Söktü Şafak Söktü

Şafak söktü,şafak söktü.*
Sabah hayırlıydı,
Kuş yuvasındaydı,
Tavuk tüneğindeydi.
(Tembel insanları uyku çekiyor,
Çalışkan iş başında.)
Göğün kapıları açılmıştı,
Altın taht konmuştu,
Mesih üstüne oturmuştu,
Lusavoriç** ayakta duruyordu,
Altın kalemi tutuyordu,
Büyük ve küçük yazıyordu,
Günahkarlar ağlıyordu,
Müminler oynuyordu.

*"Şafak söktü,şafak söktü":Şarkı ilk dönem Ermeni edebiyatına ait,yazarı bilinmiyor.Eserin hristiyanlığın Ermeniler tarafından kabulünden önceki döneme ait olabileceği şeklinde yorumlar da var.
**Lusavoriç,Ermenicede "aydınlığı yayan kişi" demektir,"eğitimci" anlamında da kullanılır.Metinde hristiyanlığı ilk kabul eden ve Ermeniler arasında yayan Grigor kastedilmektedir.

---------------------------------------

Ağarmaya Başladı Şafak

Ağarmaya başladı şafak,*
Seçilmeye başladı haçlar,
Acıdı Tanrı,
Açıldı cennetin kapıları,
Kapandı cehennemin kapıları,
Zincirleri çözülüyor ruhların,
Tanrım,acı bize!

*Ağardı şafak,ilk dönem Ermeni edebiyatına ait dini şarkılardan birisi,yazarı bilinmiyor.

----------------------------------------

Anuş
(Fragmanlar)

Ay ışığından atlı,
Ve rüzgardan kanatlı,
Periler toplandılar,
Dağda bir gece vakti.
Hey bacılar,yücelerin
Gül çehreli güzelleri,
Gelin ağıt düzerekten
Sevdalarına yanalım,
Vakitsiz göçüp giden
Bahtsız sevgililerin.

...........................

Destisini sessizce
Yedi çeşmeden doldurmuş,
Yedi daldan çiçek yolmuş
Derlemiş çiçek demetini.

Suyu çiçeği adak sunmuş,
Yıldızlara uzanmış,
Yanan yüreği için,
Temiz aşkı dilemiş.

Ve gözleri,yürekleri
Yaşlarla dolarak,
O gece dağ çiçekleri
İnlediler ağlayarak.

Hey bacılar,yücelerin
Gül çehreli güzelleri.
Ve sabaha dek perilerin
Sürdü hüzünlü türküleri.

O sessiz ezgiler,
O büyülü havalar
Güneşin ilk ışıkları
Görünene dek duyuldular.

Ve pınarın sularında,
Çınarın gövdesinde,
Coşkun derenin dalgalarında
Eriyip kayboldular.

.........................

Yine çağırmakta...Çağırır durmaksızın
Sıla derdinin uykusuz hasreti.
Ve gönlüm kanatlarını seriverip ansızın,
Uçar yuvaya doğru dileyerek vuslatı.
Orada baba ocağında beklemekteler beni,
Uzun kış gecelerinde,anarak eski günleri.
Ve karanlık inlerin yosunlu duvarlarından,
Yalçın kayalıkların sessiz derinlerinden,
Çocukluğumun şen kahkahalarının
Aksini duymaktayım şimdi yeniden.
Kah şen şakrak gürüldemede dere,
Kah dumanı tütmede aşina bir bacanın
Ve hepsi sıcacık,güçlü,dünü savurup yere,
Gönlüme doluyorlar aşaraktan zamanı.
Sus,kulakver ve dinle türkü yakan çobanı.

............................

Ey eski dostlar,ey yeşil dağlar,
Sizi gördüm de hatırladım,
Mutlu olduğum güzel günleri,
Aramızdan ayrılıp yiten dünleri.
Daha dün,yazın yamaçlarınızda,
Açan çiçekler gibi kaybetmişiz onları.
Hanidir doruğunuzda geçen yıl karları?
Anmaya geldim ben tüm gidenleri.
Selam hayatımın ilk anıları,
Yetim ruhumla merhaba derim,
Ve hasretle dağ taş demez arar da,
Sizi bu şenliğe buyur ederim.
Bir kez daha mezarlarınızdan çıkın,
Çıkın ki sizleri tutup okşayayım,
Hayatı duyun yeniden yaşayın
Ve doldurun keyif tasasını ozanın.

...........................

Destilerini kapmışlar
İniyor suya kızlar,
Omuz omuza vermişler
Türküden inler dağlar.

Bulutlardan gelen sular
Köpürür deli deli,
Tepede hüngür hüngür
Ağlayan kimin yari?

Bulutlardan gelen sular,
Ak köpüklü serin sular,
Kırlar çöller aşan sular,
Yarim sizden içti mi?

...........................

Hıdırellez geldi renk renk çiçekler,
Yaylaya nakıştan halılar döşediler,
Demet demet kızlar çıkıp dağlara,
Şakrak türkülerle niyet çektiler.

Geldi hıdırellez,
Çiçekle süslü,
Bahtına sor bak,
Sana kim düştü?

.......................

Bu niyet çarkıdır hep böyle döner.
Kızlar,başlarında çiçekten taçlar
Genç yüreklerde "can gülüm" başlar,
Yeşil dağlar da birlikte söyler.

Türküler şakır,yürek şenlenir,
Çepçevre olunur niyet çekilir.
Kiminin rüyası ve aşkı çıkar,
Kimi muradının ardından bakar.

............................

Ah güzel çiçekler,siz
Hep boşuna gamlanır,
Dalınızdan koparılır,
Solar,yiter gidersiniz.

.......................

Bayram gecesi,o mutlu gece
Öylesine eşsiz bir an vardır ki
Göğün altın kapıları açılır,
Ve yeryüzünde her şey durulur,
Ulvi bir saltanat kurulur,
O sihirli gecenin yüce anında,
Arşın sonsuz derinliğinde,
Muradına ermeden ölen sevdalıların
Yıldızları kayar ve birbirini bulur,
Bulur da hasretle bir kez öpüşür,
Dünyadan uzak,altında mavi semaların.

*Hovhannes Tumanyan

saygılarımla