Halide Edip Adıvar-Ölenlerle Öldürenler!

Nisan 1909’da Adana’da başlatılan ve Ermenileri hedef alan katliamda birkaç gün içinde Adana Vilayeti dahilinde 37 şehir ve köy yanıp hasara uğrar

bununla birlikte 50 okul ve kilise ile 5 binin üstünde konut yazlık evleri ve ticarethaneler de kül olur daha da önemlisi birkaç gün içinde Adana Vilayetinde 30 bin Ermeni vahşice katledilir

1915’deki soykırımın ön hazırlığı olarak değerlendirebileceğimiz bu katliamı takip eden haftalarda Halide Edip Adıvar’ın şehit Ermeniler anısına yazdığı “Ölenlerle Öldürenler!” başlıklı ithafı İstanbul’da Tanin gazetesinde yayınlanır

Kurtuluş Savaşı’nın beyin takımında yer alan ve ünlü Sultanahmet mitingini tertipleyen edebiyat ve düşün insanı Halide Edip Adıvar’ın entelektüel değerini ve vatanseverliğini hiç kimse tartışma konusu yapamaz

işte Halide Edip ta o günlerde bugünün “ben özür dilemem onlar benden özür dilesin” diyen resmi söylemin kimi kapıkullarına ve lafa özür gibi başlayıp anlamsız bir şekilde sonlandıran kimi çakma aydınlarına yumruk gibi bir yazı yazmış

dilerseniz sözü fazla uzatmadan Halide Edip’e bırakalım

ÖLENLERLE ÖLDÜRENLER!

Otuz senelik bir kabus-ı hunin,bir kabus ki ölüm kanatlarını gerdiği vatanın göğsünü kadid eliyle didikleyerek,tırnaklayarak,parçalıyordu.Bir kabus ki kara gölgesinin aksettiği yerlerden daima kan,daima kırmızı gözyaşları akıtıyordu.

Şimdi o haile-i musibet çekiliyor,fakat çektiği yerlerde binlerce sönmüş ocaklar,harap olmuş hanümanlar,kül ve beyaban olan memleketler,lime lime,yığın yığın beşeriyet kemikleri bırakıyor!

Zavallı Ermeni vatandaşlarım,sizler kabus-ı Hamidi’nin en mazlumları,en sahipsiz kurbanları!Şimdi ebediyen teessüs eden hürriyet-i mukaddeseye karşı ruhumda uyanan galeyan-ı meserret,sizin kararmış,silinmiş memleketiniz,kanlı naaşlarınız,bikes,yersiz yurtsuz tali’-i giryanı karşısında yaşlı bir handeye benziyor.Bu şad-ı milli, evlatları göğüslerinden koparılmış mahrum anaların gözlerindeki zalam-ı facia karşısında yerlere geçiyor.

Üstü…Türklüğün,bütün insaniyetin kızardığı bu baştan başa mezar olan Anadolu viranelerinin önünde,öldüren kısma mensup olmak yeis ve hicabıyla beraber ruhum sizin için bir ana elemi ıztırab ve mahrumiyeti ile sızlıyor,inliyor!

Sonra hayat-ı beşeri mukaddes bilerek,düşmanlarını bile öldürmekten muhteriz ve müctenib fakat itikatlar, vatanları için kanlarını akıtmaya müheyya kahraman vatandaşlarımdan,gözlerimin önünden geçen üzerlerine hasırlar örtülmüş genç Türk şühedasından parlak emelleri,fedakar arzuları söndürülmüş genç,güzide başların mezarından,bu mezarlar üzerinde kıvranan gamdide analardan yetim çocuklardan size geliyorum,kanlarını sizinkilere karıştırarak hürriyeti mühürleyen bu mübeccel unsur namına misli görülmemiş musibetiniz için,mütevazi ve mutazarrı’ sizden af dilemeye geldim.Bu haile-i faciada sevgililerini gömmüşlerin ayrı ayrı kederlerini paylaşmak,biçare mezarların en küçüğünden en büyüğüne kadar başında diz çökerek mensup olduğum kavim namına ruhumun yaşlarıyla ağlamak ihtiyacını hissediyorum.Oh!Emin olun gönlümde bütün milletin nedamet ve hacaleti,ana toprağının matem-i siyahı var.

Şimdi söz sizin en büyük ve genç Osmanlı milleti!Ordusunda Niyaziler,Enverler,Selahaddinler,Sabriler,Şevketler gibi büyük cepheler olan,en müstesna evladını hürriyet için topraklara döken yeni unsur!Şimdi siz Türklüğün namusunu kılıcınızla üzerinde tutuyorsunuz.Silah arkadaşlarınızın intikamını almak ve Meşrutiyeti saklamak için nasıl bir savlet-i ahenin ile koca bir tahtı devirdiniz ise,Türklüğün,Osmanlılığın elinde kalan Ermeni vatandaşlarımızın kanını da sizin pak kılıçlarınız yıkayabilir.İleri vatandaşlarım,Ermeni kardeşlerimiz hürriyet için kan döken silah arkadaşlarınızın kardeşleridir.

*Halide Edip Adıvar,Tanin,18 Mayıs 1909

saygılarımla