İnsan evladı kendi halinde tarlasını sürer,hamurunu yoğurur,demirini döverken,dağlar birbirine girip denizler karalara yürüdüğünde,nereden geldiği bilinmeyen bir kıyametle evinden,ailesinden,köyünden kopup ateşin içine itildiğinde,sürüler halinde çöllere sürülüp kırıldığında,açlıkla,hastalıkla yok edilip koyunlar gibi boğazlandığında...
Aradan yüz yıl geçip geriye bakınca,“Neydi bu olan,neydi bu başımıza gelen,kim kırdı bizi,niye kırdı?” diye sorar da işin doğrusunu anlatan biri çıkmazsa,anılar,söylentiler,korkunç masallar,siyasi gerekçeler ve hesaplar tarihin gerçeklerinin yerine geçer.Havada parlayan kılıçların kıvılcımı,barutun kara kokusu,yoksul damlarda yanan ateş,yüreklerde küllenmemiş közlerin dumanı,sönmeyen düşmanlıkların ocağı gibi tüter durur.
Toprağın altından uçlarını çıkaran kemiklerin kimin yalanlarına tanıklık edeceği artık o kemikleri bulan yalancıların insafına kalmıştır.Kimin kimi neden kırdığına hep yeni kılıflar bulunur da eskiden ne oldu sorusu havada sallanır kalır...
Kanayıp Duran Yara
Yaşadığımız topraklar üzerinde,tarih boyunca çok yaşandı bunlar...Çok uzak zamanlarda değil,daha üzerinden yüz yıl bile geçmemiş yakın zamanlarda...Unutulmaya terk edilmiş acılar,içimizde kapanmayan yaralar gibi yaşar durur...Yara tedavi edilmez,alışılsın ve unutulsun istenir.Ama nafile!Kendi gerçekliğimizle yüzleşmemize,yaramızı tanımamıza izin verilmez.Acı bizimle birlikte büyüyerek devam eder.
Bunlardan biridir “Ermeni Sorunu”!Onların yaşadığı faciayı bir şekliyle duymuşuzdur.Dedeler,nineler anlatmıştır Ermenilerin nasıl kesildiğini,ya da Ermenilerin birilerini nasıl kestiğini...Komşularının nasıl birdenbire yok olduğunu...Birileri define avcısıdır,mala konmuş açıkgözdür,birileri komşu hasretiyle,geçmiş özlemiyle yanan dosttur,ama hepsinin bir anısı,bilgisi vardır Ermeniler hakkında.
Pekiyi,yaşanan bu facianın nedeni neydi?
Bu konuda hep bir muğlaklık,hep bir kılıf uydurulmuştur.Tabii bunları söyleyenler hep egemenlerdir.Yoksul halkların yaşadıkları ve söyledikleri ise,yalan,abartı ve safsata olarak damgalanmak istenmiştir.
1915’de Neler Yaşandı
Ermenilerin yaşadığı insanlık dışı facianın doruk noktasına ulaştığı tarih hafızalarda 1915 olarak kazıldı.
İmparatorluklar çağının bittiği bir zamanda yaşanıyordu.Ortaya çıkan burjuvazi ulusal hareketleri örgütlüyordu ve her ulus kendi burjuvazisi ile birlikte imparatorluklara karşı savaş açmıştı.Ulus devletler kurulmaya başlanırken,diğer taraftan kapitalizm de hızla gelişiyordu.“Cihan Harbi”,dünyanın yeniden paylaşılmasını isteyen büyük burjuva devletler arasında başladı.Paylaşım savaşı sürecine doğru gidilirken,imparatorluklar içinde hapsolmuş uluslar da emperyalist politikalar doğrultusunda kullanılmak isteniyordu.Bunların yaşandığı imparatorlukların başında ise Batı’nın hasta adam olarak tanımladığı Osmanlı İmparatorluğu geliyordu.İmparatorluk son demlerini yaşarken,özellikle Almanya,Osmanlı'yı kendi emperyalist politikaları doğrultusunda hareket etmeye zorluyordu.
Osmanlı içinde Türkçülüğün tohumları da bu dönemde atılmaya başlandı.Osmanlı imparatorluğu geniş bir coğrafyada hüküm sürüyordu.İçinde barındırdığı çok sayıda ulus arasında da ulusal bilinç gelişmeye başlamıştı.
Ermeniler de işte bu paylaşım savaşı arifesinde ve bu anlayışın üzerinde kendi ulusal kimliklerinin bilincini varmaya başladılar.İslami devletin egemenliğinde yaşayan gayrimüslimler hep sıkıntı ve zorluk içinde oldular.Kimi zaman Osmanlı'nın içişlerine karışmak için kullanmak isteyen emperyalist güçler,kimi zaman da imparatorluğu yöneten egemen anlayışın kendi politikaları imparatorluğun yönetilmesi için çoğu zaman gayrimüslimlerin durumunu da kullanıyordu.Halklar birbirine karşı kışkırtılıyor,kapı komşu olan farklı inançtaki halklar aralarına ekilen nifak tohumları birbirlerini boğazlamaya kadar götürüyordu.
Bu nifak tohumları atılırken,“gavur” sözcüğü de belleklere yerleşti ve “Gavura karşı her şey mubahtır” denildi.Bunun için de din kullanıldı çoğu zaman.Önce canlarına kastedildi.Ardından mallarına...
Ermenisiz Anadolu
Osmanlı’nın farklı yerlerinde gelişen olaylar ya da yaşanan savaşlarda alınan kayıplar bu süreci daha tetikliyordu.Yaşanan kayıpların ve olayların sorumlusu olarak hep gayrimüslimler gösteriliyordu.
Gayrimüslim nüfus içinde önemli bir yere sahip olan Ermeniler de uygulanan bu politikalardan fazlasıyla nasibi aldı.Aldıkları ise acı,gözyaşı,can ve mal kayıpları ile tabii ki topraklarından sürgün edilmeleri oldu.Ağır vergiler,yoksulluk ve yokluk,kırsal alanlardaki Ermeni halk arasında isyan duygularını geliştirdi.
Aynı dönemde Osmanlı İmparatorluğu,Rus Çarlığı'nın Anadolu içlerine kadar ilerlemesinde,Ermeni halkının payı olduğunu düşünerek,geniş bir yok etme planı hazırladı.Ermeni milliyetçilerinin suikast ve sabotaj hareketleri bahane edilerek,bir “Ermenisiz Anadolu” planı uygulamaya konuldu.Yüzbinlerce yoksul insan,kadın,çocuk,ihtiyar denmeden,topraklarından koparılarak sonucu bilinmeyen bir yolculuğa çıkarıldı.Yol boyunca çete saldırılarıyla,hastalıkla,açlıkla yokedildi.Ermeni halkı,işlemediği bir suçun cezasını çekti.
Pantürkizm ve İTC’nin Politik Manevra Alanının Genişletilmesi
*Ali Sait Çobanoğlu
Jöntürklerin Ermenilere bakışı aslında Abdülhamid’ten farklı değildir.İttihat ve Terakki ideologları ve yöneticileri Türkçüdürler;Türkçülüklerini de hiçbir zaman saklamamışlardır.Irkçı Türkçüleri bir yana bırakalım,liberal olarak tanımlanan Ahmed Rıza Bey olsun,Mizancı Murad Bey olsun,İslamcılığı,Osmanlıcılığı ve Türkçülüğü aynı kategoride gördüklerini ifade etmekten çekinmezler.İttihadın genlerinde Türkçülük vardır.
1908 darbesini Selanik’ten gerçekleştiren İttihat Terakki Cemiyeti’nin (İTC),Anadolu’da örgütlenmesi yoktur.Anadolu’daki zaafını Ermenilerle kapatmak isteyerek,1907 tarihinde İTC’nin Ermeni Devrimci Federasyonu (Taşnaksutyun) ile işbirliğine girer ve geçici "hürriyet baharı"nda bu işbirliğini sürdürmesi İttihatçıların Anadolu’da örgütlenebilmelerine yönelik bir manevradır.Jöntürk önderleri için bu anlaşma bir taktik amaca yöneliktir ve bunu da gizlemezler.1908 Jöntürk Temmuz darbesinin zafer kazanmasından sadece aylar önce 3 Ocak 1908 tarihinde Ermeni Soykırımının tasarımcı ve uygulayıcılarından Bahaeddin Şakir Ermenilere karşı gelecek tasarılarını düpedüz ortaya koyar.
Şakir,Abdülhamid rejimine muhalif güçlerin topladığı 1907 Kongresi’nde İTC’nin Taşnaklarla yaptığı ama sınırlı uygulama alanı bulan anlaşmaya işaret ettikten sonra,İTC’yi bu anlaşmaya iten gizli motivasyonlarını dile getirir.Şakir’in birbirine bağlı iki amaç olarak belirlediği gibi:
1-Dış güçlerin müdahalesiyle imparatorluğun ulusal çıkarlarının zarara uğratılmasının peşindeki Ermeniler lehine yapılabilecek böyle bir müdahaleyi önlemek.
2-İTC’nin güçlenmesinde Hristiyan unsurların yani Ermenilerin kaynak ve güçlerinden yararlanmak.
Bunlar taktik amaçlardı.Şakir üçüncü mektubunu stratejik hedefi açık seçik belirterek noktalar.Yani,“hükümeti devirip Meclis-i Mebusan’ı açarak kendi hakim milli gücümüze dayanır dayanmaz,ne bir avuç Ermeni’den ne de Abdülhamid rejimini devirmekle tehdit etme eğilimindeki Avrupalı güçlerden korkacağız.”
Başka bir deyişle,bundan sonra Ermenilerin icabına diledikleri gibi bakmak için önlerinde bol zaman ve geniş bir alan olacaktır.
Osmanlı bir taraftan iç karışıklıklarla çalkanıyor.Balkan Savaşı ve arkasından Birinci Cihan Harbi’nin patlak vermesiyle emperyalist politikalar kendisini savaşla gösterdi.Osmanlı adım adım hazırlanarak savaşa sokuluyordu.İttihat Terakki Cemiyeti’nin yöneticileri savaş öncesinde hızla müttefik arayışlarını sürdürüyorlardı.Bu arayışlar sürerken diğer taraftan imparatorluğun içinde yaşayan Araplar,Ermeniler ve Rumlar huzursuzluk içindeydiler.
Takvim yaprakları 23 Temmuz 1914’ü gösterdiğinde Avusturya’nın Sırbistan’a verdiği ültimatom savaşın çıkmasına vesile oldu.Daha önce Osmanlı’nın müttefik olma isteğini her defasında geri çeviren Almanya bu kez kabul etti.Bir yandan da İttihat ve Terakki yöneticilerinden Enver Paşa Erzurum’da Ermeni Taşnak Partisi’nin delegeleriyle görüşüyordu.Padişah tarafından görevlendirilen Enver Paşa,Ermeni halkının desteğini almak istediğini beyan etmişti.Rusya’ya karşı Osmanlı'nın yanında olmaları istendi.Taşnak Partisi ise tarafsız kalacağını bildirdi.
Almanya Göz Yumuyordu
Osmanlı İmparatorluğu savaş içinde kayıplar vermeye başladığında bunun sorumlusu olarak Ermenileri gösterdi.Balkan Savaşı’ndaki ağır yenilginin arkasından İttihat ve Terakki’de Türkçülük akımı giderek ağır basmaya başladı.Almanya ile başlayan müttefik dostluğu da İttihatçıların istediği şekilde ilerliyordu.Daha doğrusu,Almanya bunu kendi politik argümanları içinde kullanabiliyordu.Bu konuda önemli çalışmalara imza atan Ermeni tarihçi Vahakn N. Dadrian Belge Yayınları’ndan çıkan “Ermeni Soykırım Tarihi Balkanlar'dan Anadolu ve Kafkasya’ya Etnik Çatışma” adlı çalışmasının ön sözünde şöyle ifade ediyor:
“Wilhelm,otoritesi Ermenilere karşı bir dizi katliamın tasarlandığı,örgütlendiği ve gerçekleştirildiği her döneme yayılan tek hükümdar diplomattı.Bu rol,tüm bu katliam olaylarının doruk noktasına Birinci Dünya Savaşı soykırım felaketiyle ulaşmasının,savaş zamanında Türk-Alman siyasal ve askeri ittifakıyla örtüşmesini öne çıkarıyor.Bilindiği gibi,bu ittifakın temelleri bizzat imparator tarafından atılmış ve soykırım kesin olarak onun koruyucu kanatları arasında tamamlanmıştır.” (s.31)
24 nisan 1915’te Ermeni önderleri tutuklanmaya başlandı.Ardından ise katliamlar birbirini izledi...“Tehcir” kılıfıyla Ermeni halkı kendi topraklarından koparıldı ve ölüm yoluculuğuna çıkarıldı.Bütün bu politikalarda söz sahibi olan kişi Talat Paşa idi ve halklar birbirine karşı kullanıldı.Ermenilerin canına kıyıldı ve ardından mal ve mülklerine el konuldu.Hayatta kalan çocuklar Türkleştirildi.Talat Paşa,1916 yılında,Alman Büyükelçisi'nin sorusunu,Ermeni sorunu artık yoktur! diye yanıtlayacaktır.ABD Büyükelçisi Morghenthau'nun anılarında söylendiğine göre,Talat Paşa şunları söylüyordu:“Abdülhamid’in otuz senede yapamadığını yaptım.Ermeni meselesini üç ayda hallettim!”
İnsanlar Gerçeği Öğrenir
*Muzaffer Erdoğu/Pencere Yayınları
1998 yılında Erol Sever adında bir arkadaşım vardı.Geçmişte Aydınlık gazetesinde beraber çalışmıştık.İsveç’te yaşıyordu.“Asur Soykırımı” diye bir kitabı çeviriyor,getiriyor.Kaynak Yayınları basıyor bu kitabı.Ancak bir bölümünü çıkararak.
Arkadaşım çok bozuluyor bu işe.1998 yazında Türkiye’ye geldiğinde kitabı yanında getirdi.Dedi ki,bunu sen yayınlar mısın?Kitabı okuduğumda çok beğendim ve bastım.O kitapta zaten “Mavi Kitap” ın 24 belgesi vardı.Sonra kitabın peşine düştüm.2002’de buldum.O güne kadar da Ermeni meselesi ile ilgili kitaplar okumaya başladım.Ermeni meselesini öğrenmeye çalıştım.Daha sonra “Mavi Kitap”ı fotokopi olarak buldum.Bir şekilde çevirisini yaptırdım.2005’te iki cildini de yayımladım.Özellikle Dadrian’ı okurken,İttihat Terakki 1914 yılı sonbaharında Said Halim Paşa yalısında Ermeni tehciri kararının alınışını okurken…Üstelik bu kararı altı kişi; Enver,Talat,Cemal,Bahaeddin Şakir,Liman Von Sanders ve Said Halim Paşa alıyor ve şöyle diyorlar:“Eğer Osmanlı'yı devam ettirecekseniz önünüzde tek bir yol var.Ermenileri tehcire tabi tutmak,ellerindeki mala mülke el koymak.”
Bizler de sadece resmi tarihi biliyoruz gayriresmi tarihi bilmiyoruz.Fakat biraz farklı kaynaklara girdiğinizde merakınızda daha fazla artıyor,yasak olması sizi daha çok cezbediyor.Yayınevimi kurduğum 1989 yılında bastığım ilk kitap “Salman Rüşdü”dür.Tabii ardından bir sürü sıkıntı,telefonla tehditler.İkinci kitabım “Otuz Üç Kurşun” dur.Ondan yargılandım ve ceza aldım.Hatta Mis Sokağa sergi açıp devletin verdiği cezayı kitap satarak ödeyeceğim dedim,ama ödeyemedim.Dostlarım,arkadaşlarım ödedi.Sonrasında yedi dava daha açıldı.Yedisi de Kürt meselesi ile ilgiliydi.
Kardeşliğe giden yola hizmet edenler yönetenleri korkutuyor.Onlar da böyle insanları baskılayıp korkutmak istiyorlar.Aslında kendi geçmişlerinde,yaptıklarından korkuyorlar.O zamanlarda el koydukları mallarla zengin olanlar bugün devletin yönetim kadrolarında yer alıyor.Geçmişte İttihatçılarla ilişkisi olanlar onlar da keza.İşte bu meseleler ortaya çıktıkça onların nasıl varlık sahibi oldukları,kimin mallarına nasıl el koydukları ortaya çıkacak diye korkuyor ve engel oluyorlar.
Eğer bizlerde korkar bunları yapmazsak,sonra başkası da korkar,sonra diğeri ve sonra kimse bu işleri yapmaz.Fakat yüz sene sonra bile olsa doğrular mutlaka ortaya çıkar.İnsanlar eninde sonunda gerçekleri farklı farklı kaynaklardan duyup öğrenecekler.O zaman da yok sayanlara,üstünü örtenlere “utanın utanın” diyecekler.Ben olsam da başka birileri yine çıkıp yapacaktır.
Ermeni Halkının Kayıpları
*Ali Sait Çetinoğlu
Dr.Alexander Keshishian’ın "El Menakişul Arabiye Ve’l Meazirul Ermeniyye" adlı incelemesine göre,Türkiye genelinde ve Osmanlı yönetiminde yaklaşık 1736 Ermeni düşünce ve bilim insanından 600’ü 24 Nisan 1915 günü,geri kalanlar da daha sonra öldürülmüştür.
(Başbakanlık Osmanlı arşivindeki DH EUM 2. Şb. 10/58 numarada kayıtlı 18.8.1915 tarihli Kastamonu Valiliği’nin dahiliye nezaretine yazdığı yazı ekindeki Çankırı polis komiserliğinin 9.8.1915 tarihli ‘Çankırı’da menfi [sürgün] Ermenilerin cetveli’nde 155 kişinin ismi bulunmaktadır.Yazıda bunların salimen Çankırı’dan ayrıldığı ve hatta nerelere gittiği dahi yazılıdır.Lakin bunların bir ikisi hariç hiçbiri sözü edilen yerlere ulaşamamıştır.)Bunların dağılımı şöyledir:
196 Edebiyatçı (Şair,Romancı,Tiyatrocu,Besteci)
168 Sanatçı (Ressam,Heykeltıraş)
575 Müzisyen (Şarkıcı,Dansçı,Çalgıcı)
336 Doktor (Tıp Doktoru,Eczacı)
176 Üniversite Öğretim Görevlisi ve Üyesi
160 Hukukçu (Avukat,Hakim ve Savcı)
62 Mühendis (Mimar ve Şehir Planlamacısı)
64 Oyuncu ve Yapımcı
1915’te el konulan mallara ilişkin,Bogos Nubar Paşa başkanlığı’ndaki Ermeni Ulusal Konseyi’nin 1919 da hazırladığı rapora göre bu değer 19 milyar Fransız frankına (1 Os Lirası=22.8 Fransız Frankı) ulaşmaktadır…Bunların yanında hükümetin çıkarttığı özel kanunla Ermenilerin Türk bankalarındaki paralarına da el konmuştur.Ermenilerin bankalardaki paralarının da ne olduğu bugüne kadar öğrenilmemiştir.6-27 Şubat 1936 tarihli ulusal gazetelerde muhtelif bankalardan TC Merkez Bankasına devredilip maliyeye intikal ettirileceği belirtilen "sahipleri meçhul" mevduat ve ayniyatın listesinde Ermeniler çoğunluğu teşkil etmektedirler.
Bugün Ermeni halkının acılarının arttığı bir günün tarihi.Yani 24 Nisan,Ermeni aydın ve önderlerinin tutuklanmaya başladığı gün ve bu tarihten sonra yaşananlar,Ermeni halkına yönelik süren katliamın önünü açtı.
Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerine denk gelen bu insanlık acısı,izlerini her 24 Nisan’da bir kez daha gösteriyor.Ama diğer tarafta,yaşanan insanlık ayıbıyla yüzleşmek yerine,bu hep geçiştirilmek isteniyor.Ülkemiz açısından 24 Nisan'da aynı gerekçelerle geçiştiriliyor.
Osmanlı İmparatorluğu içinden çıkan Türkiye,Ermenilerle ilgili katı ve suçlamacı anlayışını hep sürdüregelmiştir.Tabii bunu yapan da,yine egemen anlayışın kendisidir.Bu sorunla yüzleşmek yerine her defasında kaçış yolunu denemiştir.Çünkü acılarına neden olan da aynı anlayışın kendisidir.
Nisan ayı geldiğinde ülkemizde Ermenilerle ilgili çok şey duyar ya da okuruz.Ama duyduklarımız ve gördüklerimiz hep aynı şeylerdir.Başına konulan "sözde" sıfatıyla bunlar bizlere sunulur.Güya yapılacak suçlamalara karşı verilen siyasi mücadeleye dair haberleri de basında okuyup dururuz.Ama bunlar olurken perde arkasında dönenler bizlerden saklanır.
ABD’de yayımlanan David Holthouse’nin bir makalesi ise bize işin perde arkasını özetliyor.Attila Tuygan’ın çevirdiği makaleyi sunuyoruz,ara başlıklar bize ait.
Türkiye,Ermeni Tasarısını Engellemek İçin Milyonlar Harcıyor
1982’de Türk hükümeti,Georgetown Üniversitesi’ne,Ermeni olaylarının inkarıyla iştigal etmek üzere "Türkçe Araştırmalar Enstitüsü" adıyla bir sivil toplum örgütü kurulması amacıyla "üç milyon dolar" bağışlamıştır.Üç yıl sonra,Ermeni olaylarını sorgulayan 69 Amerikalı araştırmacının imzaladığı bir mektubu yayınlamaları için "The New York Times","The Washington Post" ve "The Washington Times"a tam sayfa ilanlar verilmiştir.Bu 69 araştırmacı o yıl,"Türkçe Araştırmalar Enstitüsü"nden ve "Ankara Ticaret Odası" gibi kaynaklardan çok ciddi fon almıştır.İşte bu "Türkçe Araştırmalar Enstitüsü",o tarihten beri "General Dynamics" ve "Westinghouse" dahil olmak üzere Türkiye’ye silah satan Amerikalı savunma müteahhitlerinden bağışlar almıştır.
Türkiye'de enstitüyü desteklemek üzere yıllık iane sağlamaya devam ediyor.2006 vergi kayıtlarına bakıldığında görüleceği üzere enstitü,araştırmacılara bağış olarak "seksenbeşbin dolar" vermiş.Başkanı,Türkiye Washington Büyükelçisi Nabi Şensoy,"Türkçe Araştırmalar Enstitüsü"nün kurucu yöneticisi Heath Lowry’dir.Ancak Lowry,1996’da,Türk hükümetinden alınan "yediyüzellibin dolar" bağışla kurulan "Princeton Üniversitesi Yakındoğu Araştırmaları Bölümü"nde yeni oluşturulan "Türkçe Araştırmalar Atatürk Kürsüsü"ne seçilerek bu makamdan ayrılmıştır.
Türkiye Yasayı Hep Engelledi
Türkiye,ABD’nin Ermeni Soykırımı'nı resmen tanıyan diğer 22 ulusa katılmasını önlemek yolunda ciddi siyasi güce sahip.1989’da,ABD Dışişleri Bakanlığı,arşivlerinde yer alan ve bakanlık yetkilerine göre "çoğu masum ve çaresiz kadın ve çocuklardan oluşan yüzbinlerce Ermeni'nin katledildiğini" gösteren tanık ifadelerini yayımladı.Aynı yıl soykırımı anan bir yasa taslağı ABD Senatosu’na sunuldu.Fakat Türkiye buna,ABD Deniz Kuvvetleri gemilerinin stratejik olarak önemli Türk sularına girişini engelleyerek ve Türk topraklarındaki tüm ABD askeri eğitim operasyonlarına yasaklama getirerek karşılık verdi.Tasarı buhar olup uçtu.
Geçen Eylül ayında konu tekrar gündeme geldi.ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi,Osmanlı Türkleri'nin Ermenilere yönelik kitlesel cinayetini kınayan,ölüm sayısını 1.5 milyon olarak belirleyen ve cinayeti bir soykırım olarak niteleyen bağlayıcı olmayan bir önergeyi onaylayıp Kongre’ye sunmaya karar verdi.Türkiye bu kez büyükelçisini geri çağırarak tepki verdi.
Cumhurbaşkanı Abdullah Gül,“Ermeni iddialarının kabul edilmesi halinde,iki ülke arasındaki ilişkilerde sorunlar doğacaktır” diye uyarıda bulundu.Başbakan Tayyip Erdoğan’ın dış politika danışmanı Egemen Bağış,“Dün Kongre’den birileri beyzbol oynamak istedi sizi temin ederim ki Türkiye beyzbolün nasıl oynandığını iyi bilir.” dedi.Ertesi gün,ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sean McCormack'ın,ifadesine göre komitenin,“ABD-Türkiye ilişkilerine ve ABD’nin Avrupa ve Ortadoğu’daki çıkarlarına onulmaz zarar verebilecek” eylemleri için “üzüntü”lerini belirten bir beyanda bulunarak,ABD adına Türkiye’den özür diledi.ABD Savunma Bakanı Robert Gates,önergeye karşı olduğunu söyleyerek,Irak’taki ABD silahlı kuvvetlerine gönderilen hava kargosunun yüzde 70’inin ve bu kuvvetlerin harcadığı yakıtın yüzde 30’unun Türkiye üzerinden ulaştırıldığını hatırlattı.Başkan Bush,2000’deki kampanyasında başkan seçilmesi halinde Ermeni Soykırımını resmen tanıyacağına dair verdiği sözü unutarak,önergeye karşı çıktı.
Meclis Üyelerine Para Aktarıldı
Türk yetkililer tehditlerde bulunurken,Türkiye’nin ödeme yaptığı lobiciler parayı kampanya ve politik eylem bağışları adı altında temsilciler meclisi üyelerine aktardılar.Louisiana Temsilcisi Bobby Jindal ile Mississippi Temsilcisi Roger Wicker önergeden desteklerini çekip aleyhinde konuşmaya başladılar fakat,halihazırda Türkiye’nin Ermeni soykırımının tanınmasına muhalefet etmeleri için sözleşme yaptığı lobicilik firmaları için çalışan eski Temsilciler Meclisi Üyesi Cumhuriyetçi Bob Livingston’dan ve Demokrat Richard Gephardt’tan "yirmibin dolar" aldıktan sonra...Gephardt,2000’de hâlâ görevdeyken,kendisini “ABD hükümetinin Ermeni Soykırımını resmen tanımasını sağlamaya adamış” biri olarak niteliyordu.2003’te,“Ermeni Soykırımı”nı,İkinci Dünya Savaşı Holokost’u ve Kamboçya ve Ruanda’daki kitlesel kıyımlarla birlikte ele alan,ancak Türk lobilerinin yıldırım saldırısı sonucunda reddedilen bir önergeyi de destekliyordu.Görevi bıraktığından ve Türkiye için lobi yapmak üzere yıllık "1.2 milyon dolarlık" bir sözleşmeyi imzaladığından beri eski Temsilciler Meclisi çoğunluk lideri yüreğinde derin bir değişiklik yaşamıştır.International Herald Tribune’e gönderdiği bir e-postada,“Önergenin kabulüyle Türkiye’yi küstürmek,durumu daha da ağırlaştırmasa da,Ortadoğu operasyonlarında istikrar oluşturma çabalarımızı zayıflatabilir” diye yazdı.
"12 milyon dolar"dan fazla ödeme yapılan Bob Livingston da itiraz edenler arasındaydı.
Tam Sayfa İlanlar
O kampanyanın bir başka parçası olarak Türk hükümeti,başlıca Amerikan gazetelerinde Kongre üyelerini “tarihi yasalaştırma değil inceleme çabalarına destek” vermeye çağıran tam sayfa ilanlar yayınlattı.İlanlarda,Dışişleri Bakanı Condoleza Rice’ın,"Bu tarihi olaylar tarihçilerin çok ayrıntılı ve ciddi bir incelemesini gerektiriyor" biçimindeki bir tavsiyesi yer alıyordu.Önergenin yüzden fazla destekçisi desteklerini çekti ve 106 No’lu Temsilciler Meclisi Önergesi hiçbir zaman oylamaya sunulmadı.
Neden "Soykırım" Demiyorum!
*Aydın Çubukçu
Türk ve Ermeni halkları arasında,gündelik hayat ilişkilerine dayanan çok köklü ve eski bir “birarada yaşama” kültürü var idi.Bu köklü ve samimi birliktelik,bir hayat “alışkanlığı” halinde küçük kasabalarda,Anadolu kentlerinde,çok uzun yüz yıllar boyunca sürdü.
Sonra Osmanlı'nın başına gelenler,imparatorluk içinde yaşayan bütün halkların başına geldi.Siyaset,etnik ayrışmayı,arınmayı,temizliği gerekli gördüğü andan itibaren de,halkların arasından kan dereleri akmaya başladı.
Aradan geçen yüz yıla yakın zaman sonunda komşu iki ayrı ülkede yaşamaya zorlanan bir zamanların iç içe iki halkının arasında şimdi hiç olmazsa “iyi komşuluk ilişkileri” kurulmasını bile bir gelişme olarak görecek durumdayız.Kuşkusuz tarihi acıları ve duyguları olağanüstü kırılmış olan Ermeni halkının dostluğunu yeniden kazanabilmek pek çok çaba gerektiriyor.Aynı zamanda katliam hikayeleriyle büyümüş Türk ve Kürt halklarının da anılarının temizlenmesi,yeniden kurgulanması gerekiyor.
“Soykırım” kelimesini ben şahsen bu yüzden kullanmıyorum.
Her iki halk arasında kurulması gereken yeni köprüleri daha düşünmeye bile fırsat bırakmadan berhava ettiği için… Artık akla bile getirilmesi olanaksız girişimlere yol açacak “intikam,suç,ceza” gibi kavramları beraberinde taşıdığı için…Her iki tarafın en gericilerinin kemikleşmiş düşmanlıklarına kolaylık sağladığı için…Yine her iki tarafın en gericilerinin uluslararası planda büyük bir lobi trafiği çevirmelerine ve olağanüstü rantlar elde etmelerine olanak sağladığı için…
Fakat bu kelimeyi kullanmamak,Ermeni halkına karşı çok büyük ve asla şu ya da bu nedenle hoş görülemeyecek bir insanlık suçu işlendiği gerçeğini örtmez.Emperyalist politikalar kadar,Türkiye egemenlerinin katliamı bir sermaye birikimi ve merkezileştirilmesi yolu olarak görmelerinin de bu büyük faciaya yol açtığı gerçeğini unutturmaz…Yalnızca emperyalistleri,Almanları,Fransızları suçlamak,“iki halkı birbirine kırdırdılar” diyerek işin içinden sıyrılmaya çalışmak da tarihsel gerçekler bakımından imkansızdır…
Her iki halkın ilericileri,Hrant Dink’in yapmaya çalıştığı gibi,mümkün olan en küçük dostluk kıvılcımını bile kocaman bir ateşe çevirmeye çalışmalı.Katliam sırasında bir tek Türk bile bir tek Ermeni’nin canını kurtarmış,kendini siper etmişse,esas hikaye budur diyebilmeliyiz.Hrant yıllarca bunu yaptı.Ermeni halkıyla,Türk ve Kürt halkları arasında kurulması gereken dostluğun temelleri onun yüce ahlakında,cesaretinde ve çalışmalarında bulunmaktadır.Bu,“soykırım mıydı,değil miydi?”tartışmasından çok daha önemli ve gereklidir.
24 Nisan Nedir?
*Rober Koptaş
24 Nisan 1915’te,İstanbul’da zaptiyelerin ellerindeki listelere göre tutukladığı iki yüzden fazla Ermeni aydınından pek çoğu,hayatları boyunca ellerinde kalemle fikir mücadelesi vermişlerdi.
Çoğunluğu gazeteci,yazar,öğretmen,siyasetçi ve din adamı olan bu insanların yarıya yakını,sürüldükleri Çankırı ve Ayaş’ta katledildi.İlk sürgün grubuna dahil edilmeyip bir süre daha İstanbul’da kalmasına göz yumulan Krikor Zohrab,Vartkes Serengülyan gibi isimlerse sonraki aylarda onlarla aynı kaderi paylaştı.
Pekiyi,24 Nisan nedir?
Binlerce cevabı olan bir soru.Yerevan’da ayrı,Beyrut’ta ayrı,Halep’te ayrı,Paris’te ayrı,Los Angeles’ta ayrı,İstanbul’da ayrı.Glendale’de,Watertown’da,Alfortville’de,Burc Hamud’da,Kurtuluş’ta ayrı…
Ailesi Der Zor yollarında kalmış,kendisi misyoner yetimhanelerinde büyümüş olanın cevabı ayrı,Sivaslı ana babadan doğup Ermenice bilmeyen New York’lu sanat öğrencisinin cevabı ayrı,Marsilya’da konfeksiyon atölyelerinde ömür tüketmiş,ihtiyar kadının cevabı ayrı,İstanbul’a gelip yaşlılara bakan Yerevanlı hastabakıcının cevabı ayrı.
1915’te Ermenilerin Trakya ve Anadolu’nun bağrından,Sivas’tan,Adana’dan,Diyarbakır’dan,Samsun’dan,Merzifon’dan,İzmit’ten,Çorlu’dan sökülüp atılmasının,topraklarından sürülüp öldürülmesinin,Ortadoğu’da,Avrupa’da,Amerika’da,bilmedikleri diyarlarda yeni hayatlar kurmak zorunda kalmasının yarattığı acıyı simgeleyen tarih 24 Nisan…
Dahası,bu acının görmezden gelinmesi,yok sayılması,küçümsenmesi,sayıya vurulması,politikaya alet edilmesi,tarihten silinmeye çalışılması,velhasıl inkar edilmesi karşısındaki duygusal patlamanın ifadesi.
Ulusların mutluluklarını,sevinçlerini paylaştığı günler vardır;Ermenilerin ulusal günü ise yasla birlikte anılır.Ermenice takvimlerde,o gün,geri kalan 364 günden farklı olarak siyah çerçeve içine alınmıştır.
Dermansız bir cerahat gibi duran inkarın yüzsüzlüğüne karşı öfkeyi dil olarak kuşanan,yükselen sloganlarla ve çıkarcı batılı siyasilerin ihtiraslı söylevleriyle masumiyetine gölge düşürülmeye çalışılan,en önde siyah giyimli,ak saçlı ihtiyarların saf tuttuğu,yitip gidenlerin dolmayacak boşluğunu itiraf eden gözyaşlarının damla damla süzüldüğü bir kara gün.
*Bu yazı,25 Nisan 2008'de Agos Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
1915 Acısı İlk Kez Anıldı
*Ragıp Zarakolu
24 Nisan’da ne mi oldu?O meşum gece Osmanlı Ermeni toplumunun gözbebeği olan İçişleri Bakanı Talat’ın emri ile,İstanbul Emniyet Müdürlüğü tarafından toplu halde gözaltına alındılar.Aralarında milletvekilleri,şairler,gazeteciler,yazarlar,yayıncılar,öğretim üyeleri de vardı.
Bütün Ermeni toplumunu 1896 Hamidiye kıyımlarının yineleneceği korkusu sarmıştı.Beteri oldu.Bir halk binlerce yıl yaşadığı coğrafyadan kazınarak temizlendi.
Toplu olarak gözaltına alınanlar Ankara Ayaş ve Çankırı”ya gönderildiler.Gözaltına alındılar.Yargılanmadılar.Serbest bırakılıyorsunuz diye salındıkları yollarda,o zamanın Gladio örgütleri tarafından vahşice katledildiler.
Yani tipik yargısız infaz olayı…Yani tipik kayıp olayı…Yani tipik yargısızlık ve cezasızlık olayı ve bu yöntemler ülkemizde ne yazık ki yol oldu.
Dersim 38'i yaşadık,6-7 Eylül'ü yaşadık,Maraş'ı yaşadık,1993 sonrası kirli savaşı yaşadık…Tarihle yüzleşmediğimiz için bütün bunlar Türkiye toplamının kaderi oldu.
Bunun için soykırım gerçeği yüzleşmesine Ermenilerin değil bizim ihtiyacımız var ve bugün DTP Başkanı Ahmet Türk Kürtleri tehdit eden “Kültürel ve Siyasal Soykırım” dan söz etmek zorunda kalıyor.Kürt sorununun çözümünden kaçınılması,soykırımı her boyutu ile bir tehdit konumuna getiriyor.Bazı kalemşörleri,açık açık,“Kürtler etnik arındırmayı göze alsın,bu yolda devam ederlerse" diye yazı bile yazabiliyor.Linç olayları,pogrom tehditleri bazı kasabalarda yaşandı bile.
Türkiye üniversitelerinin son kırk yıldır odaklandığı önemli bir resmi inkarcılık da,1915 olayının soykırım olarak tanımlanamayacağı savı.Sanki bunun katliam,kıyım,etnik arındırma diye tanımlanması iyi bir şeymiş gibi.
Obama’nın 1915 olayını soykırım diye nitelemesi,bunun öyle olduğuna inandığına göre,kazandığımız son büyük zafer olacak!
Ama bu bir Pirus zaferinden başka bir şey değil ki…Ancak gerçek bizi özgür kılacak.
1915’i Tabusuzca Tartışalım!
*Ahmet Önal/Peri Yayınları
1909 ve 1910 yıllarında İttihat Terakki Cemiyeti (İTC)’nin merkezi olan Selanik’te önemli kararların alınacağı gizli toplantılar gerçekleştirildi.Tüm toplantılarda,“Türkler nasıl ve hangi minvalde ulus olabilir?” sorusuna cevap aranıyordu.
Süreç içinde bir rapor düzenlettirildi.Daha sonra bazı rötuşlar ile resmi ideoloji haline evirilen bu proje;“Türklerin millet olabilmeleri için;Rumların servet ve sermayelerine el konularak sürülmeleri gerekir.Turan’a varmamız ve birleşmemiz için yerleşik oldukları alanlar itibarı ile Ermeniler önemli bir engel teşkil etmektedirler.Bu alanlardaki Ermenilerin ellerindeki varlıkları alınarak temizlenmeleri gerekir.Homojen bir toplumun inşası gayesi ile Alevilerin de behemehâl Müslümanlaştırılması gerekir.Geniş bir alanda yerleşik ve savaşçı yapıya sahip olan Kürtlerin ise zamana yayılır şekilde asimilasyona tabii tutularak,Türk unsuru içinde eritilmesi gerekir.”
İşte bunlar gerçekleştiği oranda esasında Türk olmayan Türkler,Osmanlılar'dan arta kalan etnisitelerin toplamından bir ulus yaratacaktı.Bunun için önce devlet ve ardından vatan ve millet yaratılacaktı.
Devletin arkasını sağlama almak için bir Türk milleti oturtulmuştur.Bunun için her defasında -istisnalar hariç- etnik köken itibari ile Türk olmayan devlet yetkilileri;“Bu vatan bizimdir,kabul etmeyenler terketsin!” noktasındadırlar.
Kurulan “cumhuriyet” ise;otokton halklar için bir gelişme olmayıp,İTC’nin kadro ve ideolojisi ile devamı niteliğindedir.Devletin tüm gelişmeleri bu otokton halkların statüsüz bıraktırılarak,"yok edilmesi" üzerinde şekillendirilmiştir.Halkların varlığı,tüm insanlığın gözü önünde adeta kendilerinden çalınmıştır.
Sorunun çözümü için,öncelikle tarihin özgürce ve bilimsel olarak tartışılmasının ortamı yaratılmalıdır.Sanığın ya da sanıkların tespiti ve tarih nezdinde fiilinin izah edilerek mahkum edilmesi,insanlığa çok şey kazandırır ve insan olmayı hatırlatacağı için,geç kalınmış olsa da önemlidir.“Geçmiş ile hesaplaşma” ya da tarih ile sağlıklı yüzleşmenin ortamı sağlanmalıdır.Bağımsız organlardan oluşan hakem heyetlerinin oluşması gerekir.Sınırların açılımından da öteye,isteyen herkesin,kendi ata topraklarına dönmeleri için kolaylıklar sağlanmalıdır.
*Şerif Karataş,Evrensel,22-25 Nisan 2009
http://www.evrensel.net/haber.php?haber_id=49687
http://www.evrensel.net/haber.php?haber_id=49766
http://www.evrensel.net/haber.php?haber_id=49856
http://www.evrensel.net/haber.php?haber_id=49907
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder