Ahtamar Adası'nın EfsanesiÇok çok eskilerde,artık hatırlanmayan zamanlarda Kral Artaşes'in Tamar adında güzel bir kızı varmış.Tamar'ın gözleri,gecedeki yıldızlar gibi parlak,cildi ise dağdaki karlar gibi bembeyazmış.Kahkahası pınarların suları gibi şırıl şırılmış.Güzelliğinin ünü her yerde dillerdeymiş.Medya kralı da,Asur kralı da ve daha pek çok kral ve prens,Kral Artaşes'e dünürcü göndermiş.Kral Artaşes,kızını eş olarak kime vereceğine karar vermeden önce,birilerinin güzel için savaşmaya geleceğinden veya kötü kalpli bir ejderin kızı kaçıracağından çekinmeye başlamış.
O zaman kral,eskilerde büyüklüğü nedeniyle "Nairi'nin denizi"(1) olarak adlandırılan Van Gölü'nün ortasındaki adaya kızı için altın bir saray yapmalarını emretmiş ve de güzelin huzurunu hiç kimse kaçırmasın diye hizmetine yalnızca kadınları ve kızları vermiş.
Ama kendi dönemindeki ve kendisinden sonraki diğer tüm babalar gibi,kral da Tamar'ın kalbinin boş olmadığından haberdar değilmiş.Tamar kalbini bir krala değil,bir prense değil,dünyada güzellikten,güçten ve cesâretten başka hiçbir şeyi olmayan fakir bir azata(2) vermiş.Şimdi onun adının ne olduğunu kim anımsıyor ki?Tamar,delikanlıyla bakışmayı,konuşmayı,yemin etmeyi ve öpüşmeyi başarmış.
Ama aşıkların arasında Van Gölü'nün suları uzanıyormuş.
Tamar,babasının kıyıdan yasak adaya kayık gidip gitmediğini gözetlemesi için gece ve gündüz bir bekçinin beklemesini emrettiğini biliyormuş.Bunu Tamar'ın aşığı da biliyormuş ve bir akşam,delikanlı özlemle dolaşırken Van Gölü'nün kıyısında adada bir ışık görmüş.Işık bir kıvılcım kadar küçücükmüş,sanki bir şeyler söylemeye çabalıyormuşçasına karanlıkta titriyormuş.Uzaklara bakarak delikanlı şöyle fısıldamış:
Uzaklardaki ateş,bana mı gönderiyorsun sen ışığını?
Sevgili dilberimin selâmı mısın sen?
Ateş âdetâ cevap vererek ona,daha parlak bir ışık saçmış.
O zaman delikanlı aşığının kendisini çağırdığını anlamış.Eğer gecenin bastırmasıyla göl yüzülerek geçilirse,tek bir bekçi yüzücüyü farketmeyecektir.Ateş ise,karanlıkta kaybolmamak için fener görevi yapacaktır.
Aşık delikanlı bırakmış kendisini sulara ve güzel Tamar'ın kendisini beklediği o yere,uzaktaki ışığa doğru yüzmüş.
Karanlık ve soğuk sularda uzun süre yüzmüş,ama ateşin kızıl rengi kalbindeki cesâreti güçlendirmiş.
Yalnızca karanlık gökyüzünde bulutların ardında oynaşan Arev'in(3) utangaç kızkardeşi Lusin(4) imiş şahidi aşıkların buluşmasının.
Geceyi birlikte geçirmişler,sabahsa delikanlı yeniden dönüş yolunu tutmuş.
Her gece böyle buluşmaya başlamışlar.Akşamları Tamar,sevgilisinin yüzdüğü yeri görebilmesi için kıyıda ateş yakıyormuş.Alevin ışığı,insana düşman su hayaletlerinin yerleştiği yeraltı dünyasının kapılarını geceleyin aralayan karanlık sulardan delikanlıyı koruyormuş.
Aşıkların sırlarını uzun zaman mı,yoksa kısa süre mi koruduklarını şimdi kim hatırlar ki?
Ama bir sabah kralın bir hizmetkârı delikanlıyı gölden dönerken görmüş.Yaş saçları yapış yapışmış ve de sular sızıyormuş,mutluluk ifadesiyle dolu olan yüzü yorgunmuş.Hizmetkâr şüphelenmiş.
O gece,karanlık çökmeden kısa bir süre önce hizmetkâr kıyıdaki bir kayanın ardına gizlenmiş ve beklemeye başlamış.Hem adadaki uzak ateşin yanışını görmüş,hem yüzücü suya girdiğinde çıkarttığı hafif şapırtıyı işitmiş.
Her şeyi iyice gözetlemiş hizmetkâr ve sabah krala gitmiş koşarak.
Korkunç derecede kızmış,kral Artaşes.Kral kızının aşık olmasına kızmış,ama kızının kendisiyle evlenmek isteyen güçlü krallardan birisine değil de,fakir bir azata aşık olmasına daha da çok kızmış.
Kral,hizmetkârlarına hızlı bir kayıkla kıyıda hazır beklemelerini emretmiş.Karanlık çökmeye başladığında,kralın adamları kayıkla adaya yüzmüşler.Yolun yarısını geçtiklerinde adada ateşin kızıl rengi parlamış ve kralın hizmetkârları aceleyle kayığa uzanmışlar.
Kıyıya çıktıklarında altın işlemeli kıyafetler giyinmiş ve kokular sürünmüş güzel Tamar'ı görmüşler.Rengarenk şapkasının altından omuzlarına akik gibi kara kıvırcık saçları dökülüyormuş.Genç kız kıyıya serilmiş halının üzerine oturmuş ardıç dallarıyla ateşi beslermiş.Tıpkı Van Gölü'nün karanlık suları gibi gülümseyen karanlık gözlerinde küçük ateşler yanıyormuş.
Davetsiz misafirleri görünce genç kız,korkuyla yerinden fırlamış ve çığlık atmış:
Sizler,babamın hizmetkârları!Öldürün beni!
Yalvarırım yeter ki söndürmeyin ateşi!
Kralın hizmetkârları seve seve hazırmışlar acımaya güzel kıza,ama Artaşes'in gazabından korkmuşlar.Kabaca yakalamışlar genç kızı ve ateşten uzağa,altın saraya götürmüşler.Ama daha önce kaba çizmeleriyle çiğneyerek ve tekmeleyerek ateşi nasıl söndürdüklerini göstermişler ona.
Koruyucuların kollarında çırpınarak acı acı ağlamış Tamar;ateşin ölümü sevgilisinin ölümü gibi görünmüş ona.
Öyle de olmuş.Delikanlı yolun ortasındaymış kendisine yol gösteren ışık söndüğünde ve karanlık sular,rûhunu soğuk ve korkuyla doldurarak onu derinliklerine çekmiş.Karşısında karanlık uzanıyormuş ve o karanlıkta nereye yüzeceğini bilmiyormuş.
Uzun süre su perilerinin karanlık güçleriyle mücadele etmiş.Gücü azalan yüzücünün kafası sudan dışarı çıktığı her seferde bakışları sessizce karanlıktaki kırmızı küçük ışığı aramış.Ama bulamamış ve yeniden rastgele yüzmüş,su perileri yolu kapatarak etrafını sarmışlar.Sonunda delikanlı güçten düşmüş.
-Ah,Tamar!diye fısıldamış,son kez sudan dışarı çıkarak.
-Neden korumadın aşkımızın ateşini?Kaderime bir savaşçıya yakışır gibi savaş alanına düşmek değil de,karanlık sularda kaybolup gitmek yazılmış olabilir mi?Ah,Tamar,bu ne kötü bir ölüm!böyle demek istemiş,ama başaramamış.Gücü yalnızca "Ah,Tamar!" diye bağırmaya yetmiş.
"Ah,Tamar!" diye yankılandı -rüzgâr perisi kacinin(5) sesiydi bu- ve suyun altından Van'a kadar ulaştı."Ah,Tamar!"
Kral,güzel Tamar'ın sonsuza dek saraya kapatılmasını emretti.Çözülmüş saçlarıyla başındaki siyah eşarbı çıkarmadan son günlerine kadar yaşamının acı ve utanç içersinde aşığına ağladı,Tamar.
Uzun yıllar geçti o zamandan bu zamana herkes anımsıyor bu acıklı aşk öyküsünü.
Van Gölü'ndeki bu ada o günden beri Ahtamar diye adlandırılıyor.
***
1-Nairi,Ermenilerin eskiden Ermenistan için kullandıkları bir ad.
2-Azat,Ermenice'deki bu sözcüğün konteks içersindeki anlamı özgür kişidir.
3-Arev,Ermenice "Güneş" anlamına gelir.
4-Lusin,Ermenice "Ay" demektir.
5-Kaci,hayaletler,rüzgâr ve fırtına perileri.
*Elena Chudinova&Roberta Hovhannesyan,"Ermenistan Efsaneleri"nden aktaran Birsen Karaca,Ermeni Edebiyâtı Seçkisi,Ankara:Kültür Bakanlığı Yayınları,2001,s.151-155.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder