Kevork Guzelian*

1981'de Paris Büyükelçiliği'ni basarak koruma görevlisini öldüren ASALA militanı Kevork Guzelian:"Bir gün Cemal'in mezarında dua etmek isterim!"

Yerevan'ın en büyük bulvarı Machtods'un kaldırımına yayılmış kafede Halepli,Beyrutlu,Şamlı Ermenilerle sohbet ediyoruz.Komşu masaya,Birinci Dünya Savaşı filmlerinden düşmüş gibi duran biri oturuyor.Herkes onu saygıyla selâmlıyor.Soru dolu bakışlarımız hedefine varıyor,yanımızdakiler kimliğini açıklıyorlar:

"Kevork Guzelian,eski ASALA militanı."

Yüzüne âşinâ değiliz,ama isim "çok tanıdık" geliyor.ASALA'nın Türkiye dış temsilciliklerine karşı düzenlediği saldırılar ve katlettiği diplomatların acıları yüreklerde hâlâ tazeliğini koruduğundan olsa gerek,buradaki Ermeniler "çekingen" bir ifadeyle soruyorlar:

"Görüşmek ister misin?"

"Biz gazeteciyiz,katille de konuşuruz kurbanla da."

Kevork Guzelian,masasından kalkıp yanımıza geliyor.Guzelian,uçlarından yukarı doğru kıvrılmış bıyıklarıyla,tarih kitaplarında gördüğümüz "Ermeni fedai" tipinin günümüze uzanmış örneği...

1981 Paris Baskını

Kevork Guzelian'la birlikte 19 yıl geriye gidiyoruz.24 Eylül 1981 Perşembe saat 11:15.

Türkiye'nin Paris Büyükelçiliği'ne ağır silâhlar,bombalar ve tabancalarla giren Ermeni örgütü ASALA'nın dört kişilik timi içerde bulunan 57 kişiyi rehin alıyor.Büyükelçilik personeli direnç gösterince silâhlar konuşuyor.ASALA'cılardan ikisi yaralanıyor.Büyükelçilik koruma görevlisi Cemal Özen başından vurularak öldürülüyor.Konsolos Kaya İnal ağır yaralanıyor.ASALA'nın kanlı saldırılarının ilk halkalarından biridir bu baskın.

Paris Baskını'nı düzenleyen ASALA timinin lideri olan Kevork Guzelian,şimdi karşımızda oturuyor.

Cemal yiğit insandı

Kevork Guzelian,bu baskın sonrasında yedi yıl Fransa'da bir yıl da Beyrut'ta hapis yattı.O zaman ki gazete haberlerine göre Büyükelçilik koruma memuru Cemal Özen,başından tek kurşunla vurularak öldürülmüştü.

Guzelian,baskını anlatırken kendisinin vurduğu Cemal Özen'den sürekli olarak "Çok yiğit bir insandı.Boylu postluydu.Gözüpek biriydi" gibi övgü cümleleri kullanıyordu.

Peki o zaman neden korumasız biçimdeyken başından tek kurşunla vurmuştu?

Guzelian,baskını Cemal Özen ayrıntısında tekrar anlatıyor:

"Biz içeri girince,ışıkları söndürdüler.O sırada Cemal'i gördüm.Koridordan koşarak,arkamıza geçmek istiyordu.Ben de daire şeklindeki koridorun terk tarafından koşmaya başladım.Cemal'in yanında bir de Fahri Çallı vardı.Dar koridorda göğüs göğüse geldik.Bir dakika karşılıklı tetiğe bastık.İkimizin de silâhı ateş almadı.Çünkü tabancalarımız birbirimize dayanmıştı,namlu kapalıyken ateş edemezsin.Bir ara ben elimi geri çekebildim ve tetiğe bastım.İşte Cemal o zaman vuruldu.Fahri Çallı'nın yüzü gözü de kan içinde kalmıştı.Cemal öldü.Fahri ise duvara yaslandı ve kayarak çöktü."

Cemal'in mezarında

Guzelian ikinci güvenlik memuruna karşı farklı davranıyor:

-Ona ateş etmedin mi?

Etmedim.

-Niye?

Artık korumasızdı.Biz o baskında kimseyi öldürmek istemiyorduk.Sadece Fransa Cumhurbaşkanı Mitterrand'ın basın toplantısında ASALA'dan söz etmesini istiyorduk."

Kevork,yine Cemal Özen'e dönüyor:

"Cemal'in üç gün önce çocuğu olmuştu.O gün silâhını bırakmaya gelmiş.Yarım saat geç gelsek,o ölmeyecekti.Babayiğit biriydi,cengaverdi..."

-Onu vurduğun için üzülüyor musun?

Mahkemede de söyledim yiğit insandı.Cemal kendi memleketini savunuyordu.Ben de kendi halkımı.Karşı karşıya geldik.Birimiz ölecektik!

Kevork Guzelian,Türkiye'de "idama mahkûm olmuş" biri olduğunu hatırlatıp diyor ki:

"Şimdi mümkün değil.Ama bir gün Türkiye'ye gitmem mümkün hâle gelebilirse,Cemal'in mezarını ziyaret etmek isterdim!"

Bu duyguyu anlamak kolay değil.Önce öldür,sonra önünde saygıyla eğil.

Guetamala,Filistin,Karabağ

Kevork Guzelian'la konuşurken masamızda Halepli,Beyrutlu Ermeniler de vardı.Zaman zaman söyleşi gevşiyor,Arjantin'e gidip orada tangolar ve aşklarla sarmaş dolaş yaşamlardan söz ediliyordu.

Guzelian'a "sen baskınlar,hapislerle ömür tüketirken bak milletin ne işler yapıyormuş?" diye onu kışkırtıyoruz.Kevork,onlardan aşağı kalmadığını anlatmak için diyor ki:

"Ben de Latin Amerika'ya gittim!"

-Nereye?

Guetemala'da gerillalarla birlikte iki yıl savaştım!

-Başka nerede savaştın?

Lübnan İç Savaşı'nda bir yıl Falanjistler safındaydım.Üç yıl da Filistinlilerin safında dövüştüm.

-Niye taraf değiştirdin?

Falanjistler adam değillerdi.

-Nasıl?

Bir mahalle alınıyor değil mi?Falanjistler yaşlı,kadın,çocuk ayırmadan herkesi öldürüyorlar."Yapmayın,savaşın kuralı vardır" dedim anlatamadım.Ben Hristiyanım ama gerçek böyle.

-Filistinliler yapmıyorlar mıydı?

Hayır,Müslümanlar kadın,yaşlı ve çocuk öldürmezler!

Kevork Guzelian'ın hayatındaki savaş çizgisi Karabağ ile sürmüş.Ermeni-Azeri savaşında dört yıl Binbaşı rütbesiyle savaşmış.

İlk eşi Amerikalı olan Guzelian,şimdi Irina isimli bir Rusla evli.Fransa'da hapis yattığı yıllarda Sorbonne Üniversitesi Tarih Bölümünü bitiriyor.Eğitimini yüksek lisansla tamamlıyor.Ermenice dışında Rusça,Fransızca,İngilizce,İspanyolca,İtalyanca,Arapça ve Türkçe biliyor.

Şimdi ne iş yaptığını sorduğumuzda,"artık savaşmıyorum" yanıtını verdi.

ASALA bitmedi

Kevork Guzelian'a "kanlı yıllara" ASALA sorusunu soruyoruz:

-ASALA eylemleri amacına ulaştı mı?

Ulaştı,biz Soykırım'ın tartışılmasını istiyorduk.O zamana kadar,akademik düzeyde tartışma vardı,ASALA'dan sonra politik gündeme oturdu.

-Öldürülen insanların hakları için başka insanlar öldürmek doğru mu?

Biz insanı değil,bir kurumu,devleti,üniformayı vuruyorduk.

-Peki ASALA niye bitti?

ASALA bitmedi.Amacına ulaştı,eylemleri kesti.Artık Soykırım her platformda tartışılıyor.O zamanlar bir devletimiz de yoktu.Şimdi bağımsız Ermenistan var.

15 tutuklu bırakıldı mı?

ASALA'cılar Paris baskınını bitirmek için öne sürdükleri şartı Guzelian şöyle anlatıyor:

"Biz sadece Ermeni halkı için değil bütün Türkiye halkları için eylem yaptık.Eylemi bitirmek için beş Ermeni,beş Kürt,beş Türk devrimci tutukluyu serbest bıraktırdık."

-Serbest bırakıldıklarını nereden biliyorsunuz?

Fransız polisiyle sürekli telefon irtibatımız vardı.Bir de televizyonda gördük,havaalanına getirildiler.Ondan sonra eylemi bitirdik.Fakat Türkiye onları bırakmasaydı da ben eylemi bitirecektim...

25 Eylül 1981 tarihli Milliyet'te Paris Büyükelçisi Adnan Bulak şöyle diyor:

"Ermeni teröristlerin saçma sapan istekleri var.Ermenilerle pazarlık yapılamaz.Bu Türk hükümetinin politikasıdır..."

*Bir kanlı baskıncının itirafları,Röportaj:Nâzım Alpman,Milliyet,15 Ekim 2000.

http://www.milliyet.com.tr/2000/10/15/haber/hab03.html