Ahmed Refik:Zavallı Siranuş!

Zavallı Siranuş!...

Bir sabah Eskişehir istasyonunda bilinenin dışında bir manzara görüldü.O tarihe kadar trenlerden sakat ve hasta,yanakları çökmüş,traşlı,ölü benizli,arkalarında yırtık bir kaput,ellerinde bir parça kuru ekmek,Anadolu'nun talihsiz çocuklarından başka kimsenin çıktığı görülmezdi.Şimdi çıkanlar,çocuklardan,kadınlardan,ihtiyarlardan,genç kızlardan ibaret bir kafile idi.

Bu ufak kafile o kadar hazin,o kadar elim bir manzara ortaya koyuyordu ki,yumuk kollarıyla anasının arkasına sarılan,haziran güneşinin sıcağı altında aç ve terler içinde boyunlarını bükerek uyuyan yavruların hali yürekler parçalayacak derecede idi.Acaba hepsi bu kadar mıydı?

-"Konya'ya gidecekler!" deniyordu;fakat ceplerinde on para tren parası yoktu.Hepsi de fakir,talihsiz köylülerdi.İstasyonda,parmaklıkların önünde ihtiyar bir kadın kucağında sarışın,mavi gözlü beş-altı yaşında bir kız,yanında bir erkek çocuğu,boyunlarını bükmüş oturuyorlardı.Sordum:

Asker ailesi imiş,babaları askere alınmış,anaları ölmüş.Bu iki talihsiz öksüzü kendi büyütüyormuş,kızın adını sordum.

-Siranuş!

Zavallı masum,elinde bir kuru ekmek,suya batırarak yiyiyordu.Siranuş'a yiyecek buldurdum.Sevdim,okşadım.O günden itibaren aramızda bir samimiyet hasıl oldu.Fakat Siranuş hiç gülmüyordu.Bakışlarında,kaşlarında,yüzünde bir mahzunluk,bir üzüntü vardı.Bu tehcirden,bu zulümden,bu yolsuzluklardan,uzun yolculuktan ruhu ezilmiş,masum kalbi kırılmış,mensup olduğu millete karşı kalbinde derin bir kin bağlamış gibi,verdiğim meyveleri gördükçe,darılmış gibi hiç gülmeden,yüzüme bakmadan alıyor,ince parmaklarıyla mini mini ağzına götürüyordu.

O gün istasyonda bu hazin manzara karşısında herkes üzgündü ve hepsi bu kadar zannediliyordu.Gece gelen tren bu zannı tamamen tekzip etti.İstasyonun ovaya bakan cephesinde ağlamalar ve feryatlar işitiliyordu.Koştum,ne hazin manzara idi.Fener yok,ışık yok,rehber yok,hiçbir şey yoktu.Kucağında çocuklar ağlayan kadınlar,perişan sakallarıyla cübbelerini toplayan,yükünü sırtlarına vuran papazlar,kan ter içinde eşyasını çıkarmaya uğraşan,hastalarını kızlarını çocuklarını taşıyan analar,fakir zengin aç sefil binlerce aile,yük vagonlarından çıkmaya uğraşıyorlar,çocuklarını analarını eşyalarını kaybetmemek için gecenin karanlıkları içinde çırpınıyorlardı.Bu manzaraya dayanmak kabil değildi.Gözlerden ister istemez yaşlar dökülüyordu.Hiç kimseye yardım etmek mümkün değildi,hiç kimsenin imdadına yetişmek kabil olmuyordu.Zaten edilse de,kabul eden yoktu.Bu haksız zulüm kalplerinde o kadar derin üzüntü,o derece sarsılmaz bir düşmanlık hasıl etmişti ki,en aciz,en biçare,en kimsesiz bir kadına bile yardım etmek istenilse,kaşlarını çatıyor kindar bakışlarla yüzünüzü süzüyor,metin kalbi,üzgün ruhuyla felakete,açlığa,ölüme doğru pervasız gidiyordu.

*Ahmed Refik Altınay,Kafkas Yollarında:İki Komite İki Kıtal,Temel Yayınları,İstanbul,1998,s.159-161.