Geçen yazımda,Bahçeli'nin 22 Ekim 2024'te başlattığı Kürt açılımı projesini İkinci Tanzimât olarak tanımladım ve Birinci Tanzimât'ın (1839) Müslüman-Hristiyan eşitliğini niçin sağlamayı başaramadığının nedenleri üzerinde düşünmeden İkinci Tanzimât'ın akıbetinin anlaşılamayacağını ileri sürdüm.
Elbette birincisi başarısız oldu diye ikincisi de başarısız olacaktır,diye bir şey söylemiyorum."Târih tekerrürden ibârettir" sözü yanlıştır;târih hiçbir zaman tekerrür etmez.Her târihî olay emsâlsizdir,kendine mahsûstur.Benim amacım iki süreç arasındaki yapısal benzerliklere dikkat çekmek ve insânları düşünmeye davet etmektir.İkinci Tanzimât'ın önünde iki büyük engel var.Birincisi,siyâsî irâde yokluğudur.Açılım,siyâsetin değil,güvenlik bürokrasisinin projesidir.İkincisi,özellikle "imtiyâzlı" Türkler olarak tanımladığım bir kitle nezdinde somut ifâdesini bulan açılıma toplumsal destek eksikliğidir. Birinci büyük engel:Siyâsî irâde yokluğu
Açılımda siyâsî irâde yokluğu kendisini altı temel konuda açıkça göstermektedir.
Birincisi,siyâsî irâde,işini gücünü bırakmış CHP ile uğraşmaktadır.Siyâsî irâde için,CHP'ni dağıtmak ve yok etmek,Kürt açılımından daha önemli duruyor.Oysa sıradan ortalama akıl,Türk-Kürt eşitliği gibi muazzam bir adım için "ulusal birliğin" sağlanmasının şart olduğunu görür.Her şeyi ile CHP'ni dağıtmaya odaklanmanın tek anlamı vardır:Kürt açılımı siyâsî irâdenin başka öncelikler uğruna vazgeçebileceği bir husûstur.
İkincisi,siyâsî irâdenin kullandığı dildir.Süreçte kullanılan dilin niteliği siyâsî irâdenin Kürt açılımındaki tavrının en açık göstergesidir.Şüphesiz bunu herkes görüyor ve yazıyor ama bu henüz bir ilke düzeyine çıkarılmadı.Altını kalın çizelim:Kavga dili ile açılım olmaz.Kavga etmek için kullanılan kelimeler artık söz olma özelliğini kaybeder,klişelere dönüşür.Klişelerin dilimize sızma derecesi,konuşmadan ne kadar vazgeçtiğimizin ölçüsüdür.Ve şiddet araçlarını kullanmaya ne kadar hazır olduğumuzu gösterir.Kimse hayâle kapılmasın,siyâsî irâdenin kullandığı dil savaşın dilidir ve toplumun en çok ihtiyâç duyduğu şeyi "sözü" öldürmektedir.Söz olmazsa açılım olmaz!
Üçüncüsü,siyâsî irâde Kürt açılımı için sıradan sayılabilecek tek bir adım bile atmıyor.Eğer açılımının arkasında kuvvetli bir siyâsî irâde olsaydı,yapılacak ilk iş Selahattin Demirtaş başta olmak üzere siyâsî tutukluları serbest bırakmaktı.Zâten bu insânların çoğu,hukûka aykırı olarak tutulmaktadırlar ve sıradan bir idârî kararla konu halledilebilirdi.Bahçeli'nin çıkışından bu yana neredeyse bir yıl geçmiş olmasına rağmen Demirtaş veyâ diğer tutukluların içerde tutulmalarının verdiği mesaj açıktır:Siyâsî irâde Kürt açılımına istekli değildir.
Dördüncüsü,hukûksuzluğun kol gezmesi ve hukûk devleti inşâsı yolunda tek bir adım bile atılmıyor oluşudur.Bahçeli'nin İkinci Tanzimât Fermânı'nda açık olarak ilân ettiği gibi,Türk-Kürt eşitliği ancak yeni bir hukûk sistemi üzerinde yükselir.Ve şu ânda bu yoktur.Oysa kurum ve kurallarıyla işleyen bir hukûk devletiniz yoksa,Kürt meselesini çözemezsiniz.Bu konuda o kadar çok yazıldı ki uzatmaya gerek görmüyorum.
Beşincisi,ki bu önceki nedenleri de açıklıyor,açılım konusunda tek bir tartışmanın bile sistemli olarak düzenlenmiyor ve teşvik edilmiyor olmasıdır.1923'te kurulmuş Cumhuriyet'in temel kodlarını sorgulama anlamına gelen bir mesele,âdetâ "tartışılmasının asla istenmediği" bir kültürel ortama mahkûm ediliyor.Bir danışmanın ara sıra X hesabından yayınladığı bazı sınırlı bilgilerle belirlenmiş bir düşün atmosferinde yaşıyoruz.Oysa ülkenin en temel sorunu olan eşitlik meselesini ancak toplumu da sürece dâhil ederek ve söz ile aşabilirsiniz.
Kamuoyu yoklamaları ile açılım yapılır mı?
Altıncısı,Kürt açılımında "kamuoyu yoklamaları"na biçilen roldür.Eğer aktarılanlar doğru ise ki doğru olmaması için hiçbir neden yok,siyâsî irâdenin atacağı adımlarda yaptırdığı kamuoyu yoklamaları önemli rol oynamaktadır.Bu durum,Kürt açılımında siyâsî irâdenin varlığına değil,siyâsî körlüğün egemen olduğuna işâret ediyor.
Büyük târihî adımları ve dönüşümleri kamuoyu yoklamaları ile yapamazsınız.İki önemli örnek vermek isterim:Willy Brandt'ın 1970 Aralık'ında Varşova'da diz çökmesi ve Çek Cumhurbaşkanı Václav Havel'in 1997'de,Alman Parlamentosu'nda yaptığı bir konuşma ile ülkesinden 1945 sonrası sürülen Almanlar için özür dilemesi...
Alman ve Çek toplumları liderlerinin bu adımlarını yanlış bulmuş,desteklememişlerdi.İki lider eğer kamuoyu yoklaması yaptırsalardı bu adımları atmamaları gerekirdi.Oysa her ikisi de toplumlarındaki genel eğilime karşı hareket etmeyi tercih ettiler.Çünkü doğru olan buydu.Ve onların bu çıkışları bugün sorunlu geçmişe sahip toplumların barışmalarının en güçlü sembolleri oldu.Konu yeteri kadar açık değil mi?
Gerçekçi olalım:Cumhuriyet boyunca yaşanan acıları bir kenara bırakalım,sadece son elli yılın savaş ortamında şekillenen ve "bebek kâtili" söylemleriyle zehirlenen bir kamuoyu gerçeği var karşımızda.Türk-Kürt eşitliği konusunda atılacak adımları bu zehirli atmosferde yapılacak kamuoyu yoklamalarına bağlamak,en hafif tabirle siyâsî körlüktür.Veyâ "ben açılım istemiyorum" demenin başka bir ifâdesidir.
Oysa,Türk-Kürt kardeşliği gibi bir sloganla yola çıkan bir siyâsî önderliğin sorması gereken tek bir soru vardır ve bu da çok basittir:Yaratılmasına doğrudan katkı sunduğumuz bu zehirli kültürel atmosferi dağıtmak ve değiştirmek için ne yapmamız gerekir? Güvenlik bürokrasisi ve MHP'nin önündeki zor soru
O hâlde açılım denen şeyi en doğru biçimde şöyle tarif edilebiliriz:Türk güvenlik bürokrasisi,uluslararası gelişmelere bağlı olarak ülkenin "bölünmesi ve parçalanma" tehlikesi ile karşı karşıya olduğunu görmüş ve bu gidişi durdurmanın ancak Kürt açılımı ile engellenebileceğine karar vermiştir.Bu konuda Öcalan ile görüşmüşler ve anlaşmışlardır. Anlaşma,sadece "terörsüz Türkiye" ile sınırlı değildir.Devlet Bahçeli'nin İkinci Tanzimât Fermânı'nda ilân ettiği gibi nihâî amaç,yeni bir anayasa ve yeni bir vatandaşlık tanımı ile Türk-Kürt eşitliğini sağlamak ve buna uygun gerekli sosyal,kültürel,siyâsî reformları yapmaktır.
Güvenlik bürokrasisinin ana açmazı şuradadır:Düşündüklerini hayâta geçirmek için kuvvetli bir siyâsî irâdeye ihtiyâçları var.Ama şu ânda olmayan bu siyâsî irâdedir.Erdoğan iktidârda olduğu sürece de bu siyâsî irâde olmayacaktır.
Devlet Bahçeli,güvenlik bürokrasisinin sesidir.Ama hem azınlıkta bir parti olması hem de hareketinin ideolojik yapısı nedeniyle çarpacağı "doğal" sınırları var.O hâlde güvenlik bürokrasisinin (ve onun sözcüsü gibi hareket eden MHP'nin) önünde çok ciddî bir iş duruyor.Kürt açılımını gerçekleştirecek bir siyâsî irâdenin yaratılması.
Altını çizmek isterim,güvenlik bürokrasisi de MHP de attıkları adımlarda çok ciddîdirler."Oyun oynuyorlar","Erdoğan'ı yeniden seçtirmek için muhâlefeti bölüyorlar" gibi itirâzların fazla ciddîye alınır tarafı yoktur. Güvenlik bürokrasisinin ve MHP'nin şu ânki en büyük açmazı bu süreci Tayyip Erdoğan ile götürmek istemeleridir.Oysa Erdoğan ile Kürt açılımı olmaz!Bu "eşyânın tabiatına aykırı" bir durum.Çünkü bu doğrultuda adım atmak hukûk devletini sağlamlaştırmak demektir ki bu da Erdoğan'ın sonunu getirecektir.
Peki yeni bir siyâsî irâde çıkacak mıdır?Çıkabilir de çıkmayabilir de...Aktörlerin tutumuna ve Kürt açılımındaki ısrârlarına bağlı.Aslında bu açılımı taşıyacak siyâsî irâde şekillenmiştir:CHP,MHP ve DEM ortaklığı.Bu koalisyon sağlanmazsa Kürt açılımının sonu hüsrân olacaktır.Güvenlik bürokrasisi ve MHP,Erdoğan ile yola devâm etmeye çalıştıkça Kürt açılımını daha fazla açmaza sokacaklardır.Belki kendileri de trenin kaçmakta olduğunun farkındadırlar!
Burada Birinci Tanzimâtçılarla kıyaslama yapmak zorundayım.Onlar da Tanzimât'ı,insânları kandırmak için ilân etmediler.Veyâ "oyun" oynamadılar,ciddî idiler ama öylesine ağır davrandılar ve öylesine devletin labirentlerine dalıp günlük ayak oyunları içinde kayboldular ki yaptıkları reformların bile hiçbir anlamı olmadı...Hristiyan katliâmlarına yol açan bir faktör de bu ayak sürümelerdi. "İmtiyâzlı" Türkler ve toplumsal destek sorunu
Açılımın önündeki önemli ikinci engel özellikle Türkler arasında açılıma desteğin zayıf olmasıdır.Kendilerini seküler ve Batılı olarak tanımlayan,benim "imtiyâzlı Türkler" olarak adlandırdığım geniş bir çevre var.Kürt açılımına en büyük karşı çıkış bu çevrelerden geliyor.Muhâlefetlerini ise,"Cumhuriyet'in temel değerlerine dokundurtmayacağız" sloganı ile ifâde ediyorlar.
Oysa,Türk-Kürt eşitliğinin önündeki en büyük engel,Cumhuriyet'in en temel değerlerinden birisidir:Bu Cumhuriyet,Türk-Kürt eşitsizliği üstüne kurulmuştur.Bu ülkede vatandaş eşitliğini sağlamak istiyorsanız Cumhuriyet'in temel değerleri üzerine konuşmak zorundasınız.
Kendilerini lâik ve Batıcı saysalar bile bu Türk çevreler,Birinci Tanzimât'ın bağnaz İslâmcılarına benziyorlar.İslâmcılar, 1839 öncesinin İslâmî toplum yapısı ve değerlerine sahip çıkarak,Müslüman-Hristiyan eşitliği girişimini,"İslâm'ın temel değerlerine dokunmak" olarak tanımlamış ve karşı çıkmışlardı.
"İmtiyâzlı Türk" çevreler de benzeri bir tutum içindeler.Cumhuriyet'in temel değerlerine sahip çıkıyor ve eşitsizliğin temellerinin bu Cumhuriyet'in kuruluşu ile atıldığını göremiyorlar.Ortada yapısal,sisteme içsel bir eşitsizlik olduğunu göremedikleri için de İsmet İnönü'de,Turgut Özal'da ve Hikmet Çetin'de Kürtlük keşfederek bu ülkede eşitlik probleminin olmadığını savunmaya çalışıyorlar.Bu hâlleriyle,Birinci Tanzimât'ın Müslüman-Hristiyan eşitliği girişimine karşı çıkan bağnaz İslâmcıları hâtırlatıyorlar.
"İmtiyâzlı Türk" çevrelerin Kürt açılımı ile ilişkileri ve özellikle Lozan ile aşkları ayrı bir yazı konusu olmayı hak ediyor... *Prof. Dr. Taner Akçam,Kürt açılımına iki engel:Erdoğan ve "imtiyâzlı" Türkler,Medyascope,17 Eylül 2025. https://medyascope.tv/2025/09/17/kurt-acilimina-iki-engel-erdogan-ve-imtiyazli-turkler/
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder