Netanyahu "Ermeni Holokostu"nu hâtırlarken/Vicken Cheterian*

Netanyahu "Ermeni Holokostu"nu hâtırlarken ne söylüyor?Geçmişte yaşanmış mezâlimlere dâir iki tür hâtırlama sözkonusu olabilir.Bunlardan biri,gelecekte bu tür suçların işlenmesini engellemeye dönük bir hâtırlamadır."Bir daha asla!" sloganı,savaş suçlarının ve kitlesel imhâ hareketlerinin ardından uygar bir düzen kurma yolundaki ilk adımdır.Fakat Netanyahu bu sloganı değil,başka bir sloganı benimsiyor:"Bize karşı bir daha asla!"

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu,9 Mart'ta mikroblog hesabında şu mesajı yayımladı:"Savaş hukûkuna uyan İsrail,terör örgütü Hamas'ın katillerini ve tecâvüzcülerini destekleyen,Ermeni Holokostu'nu inkâr eden,kendi ülkesinde Kürtleri katleden ve rejim muhâlifleri ile gazetecileri baskı altında tutan Erdoğan'dan ahlâk dersi alacak değildir."

İsrail Başbakanı bu ifâdelerle,Türkiye liderinin onu Stalin'e ve Hitler'e benzettiği konuşmasına yanıt veriyordu.Erdoğan Netanyahu'yu,Gazze'de Filistinlilere yönelik olarak "tam anlamıyla soykırım politikası uygulamak"la suçlamıştı.
Netanyahu'nun mesajının tuhaf yanı,"Ermeni Holokostu"na gönderme yapmasıydı.12 Ocak'ta da,İsrail Dışişleri Bakanı Yisrael Katz'dan benzer bir tweet gelmişti:"Geçmişinde Ermeni Soykırımı bulunan bir ülke olan Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Erdoğan,İsrail'i hedef alan asılsız iddialarla övünüyor.Ermenileri,Kürtleri hâtırlıyoruz.Târihiniz kendini anlatıyor..."
"Tuhaf" diyorum,çünkü İsrail kendisi de Ermeni Soykırımı'nı tanımış değil.Ülkenin siyâset kurumu onlarca yıl,hem İkinci Dünyâ Savaşı sırasında Avrupa Yahudilerinin uğradığı Holokost'un "biricikliği"ne,hem de Türkiye ile arasındaki,uzun yıllara dayanan stratejik ittifaka halel gelmemesi için,Ermeni Soykırımı'nın tanınmasına karşı mücâdele etti.

Târihçi Yair Auron,"The Banality of Denial:Israel and the Armenian Genocide [İnkârın Sıradanlığı:İsrail ve Ermeni Soykırımı]" başlıklı kitâbında,İsrail'in bu konudaki resmî duruşunu çok iyi açıklar:"Yıllar boyu,İsrail hükûmetlerinin Ermeni Soykırımı hâfızasına dâir,inkârın eşiğinde duran kaçamak tavrından,beni huzursuz eden ve eleştirel bakmaya iten,ciddî bir rahatsızlık duydum."

İsrail yalnızca Ermeni Soykırımı'nı inkâr eden bir devlet değil,aynı zamanda,Azerbaycan'ın son dönemde Türkiye'yle birlikte Ermenistan'a ve Karabağ [Artsakh]'ın Ermeni nüfûsuna açtığı savaşların aktif katılımcılarından biri.Azerbaycan'ı bilfiil yüksek teknoloji ürünü silâhlarla donatarak,bu ülkenin 2020'de Karabağ [Artsakh]'ın savunmasını delmesine olanak sağladı.2023 yılının Eylül ayında,Azerbaycan'ın Karabağ [Artsakh]'da "nihâî çözüm"ü uygulamaya koymasından hemen önce,İsrail'in askerî üslerinden Azerbaycan'a toplam 92 kargo uçağı dolusu silâh ve teçhizât sevkedildi.Ondan iki ay önce,Temmuz'da da,İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant Azerbaycan'a gitmiş,orada yaptığı konuşmalarda iki ülke arasındaki askerî işbirliğini övmüştü.

İsrail geçmişte Ermeni Soykırımı'nın inkârında olduğu gibi,Karabağ [Artsakh]'da Ermenilere yönelik etnik temizlikte de aktif rol oynadı.

İsrail ile Türkiye arasındaki bu söz düellosu,İsrail Ordusu Gazze'de savaş ve soykırım suçları işlemekle suçlanırken yaşanıyor.Holokost'tan kurtulanların kurduğu bir devlet olan İsrail bugün,Güney Afrika tarafından,Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Adâlet Divânı'nda,Gazze'de soykırım yapmakla suçlanıyor.İsrail,Netanyahu'nun iddia ettiğinin aksine,"savaş hukûku"na uymamakla suçlanıyor.

O hâlde,Netanyahu "Ermeni Holokostu"nu hâtırlarken ne söylüyor?

Geçmişte yaşanmış mezâlimlere dâir iki tür hâtırlama sözkonusu olabilir.Bunlardan biri,gelecekte bu tür suçların işlenmesini engellemeye dönük bir hâtırlamadır."Bir daha asla!" sloganı,savaş suçlarının ve kitlesel imhâ hareketlerinin ardından uygar bir düzen kurma yolundaki ilk adımdır.

Fakat Netanyahu bu sloganı değil,başka bir sloganı benimsiyor:"Bize karşı bir daha asla!" Geçmişteki suçlara dâir hâfıza,İsrail'in liderlerinin işlemeye karar verdiği her suçu meşrû kılıyor.Geçmişte işlenmiş insânlık suçları,geçmişte yapılmış soykırımlar,bugün ve gelecekte işlenebilecek suçları engellemek değil,meşrûlaştırmak için hâtırlanıyor.

Netanyahu Erdoğan'a seslenirken el yükseltiyor;diyor ki,"Ben sizin Ermenileri hedef alan soykırımınıza,Kürtleri hedef alan katliâmlarınıza ve Karabağ [Artsakh] Ermenilerini hedef alan etnik temizliğe verdiğiniz desteğe karışmıyorum,siz de benim Filistinlilere yönelik katliâmlarıma karışmayın."

24 Nisan Salı günü,Ermeni Soykırımı'nın 109. yıldönümünde soykırımın kurbânlarını anacağız.Modern zamanların ilk soykırımından hangi dersleri almıştık?.. *Vicken Cheterian,Netanyahu "Ermeni Holokostu"nu hâtırlarken,(çev.) Altuğ Yılmaz,Agos,24 Nisan 2024. https://www.agos.com.tr/tr/yazi/30176/netanyahu-ermeni-holokostunu-hatirlarken