Bu toprakların ana sorunu,Türk'ün neyi varsa,Türk olmayanların ona sahip olmamalarıdır.Bu ülkede Türkle ötekiler arasında yapılmış bir sözleşme yoktur ve bu sözleşme yokluğu ana problemdir.
Deniz Poyraz'ın hunharca bir cinâyete kurbân gitmesinin ardından,daha çok HDP çevrelerince yeniden "barış" çağrıları yapılmaya başlandı.Kelime aklıma takıldı.Belki geçmiş yıllarda başka bir politik atmosferde bir anlam ifade ediyordu ama şimdi içi son derece boş ve fazla kullanılmaktan anlamını kaybetmiş bir kelime gibi duruyor.
Toplum olarak ihtiyâç duyduğumuz şeyin artık "barış" kelimesi ile anlatılabileceğini zannetmiyorum.Bu nedenle de siyâseten çok anlamlı ve faydalı bulmuyorum bu kelimeyi...
Hattâ,"kullanım tarihi geçmiştir" diyerek kullanımdan kaldırılmasını öneriyorum.
Barış elbette iyidir ama
Barış,savaşan iki taraf arasındaki savaş durumunun sona ermesi için kullanılır ve artık savaşmamaları gerektiğini hatırlatır.Ve ama savaşan taraflar,bu durumlarına son verseler bile,bu onların savaş öncesi durumlarında bir değişiklik yapmaları anlamına gelmez.Taraflar,ne iseler öyle kalmaya devam ederler.
Barış kötüdür anlamında söylemiyorum;elbette iyidir.Eğer bu kelimeden kastedilen,Devlet ile PKK arasında varolan çatışma ortamına son verilmesi ise,bu elbette iyidir.Ama Türkiye'nin temel problemi bu iki tarafın,"savaş" durumundan,"barış" durumuna geçmelerinde yatmıyor.
Savaşsızlık durumunda da yani "barış" denilen neyse ve ne kastediliyorsa,o durumda bile Türkiye'nin temel sorunu dediğim şey devam edecektir.
Yeni toplumsal sözleşme
Bu toprakların ana sorunu,Türk'ün neyi varsa,Türk olmayanların ona sahip olmamalarıdır.Bu ülkede Türkle ötekiler arasında yapılmış bir sözleşme yoktur ve bu sözleşme yokluğu ana problemdir.
Bu ülkede Türk'e tanınan ne varsa,bu eğer Kürd'e tanınmazsa,(Türk-Kürt) Alevi'ye,Ermeni'ye,Süryani'ye,Rum'a ve Yahudi'ye tanınmazsa ve bunun sözleşmesi yazılmazsa bu ülkedeki sorunlar bitmez.
Sorun barış yokluğu değil,sorun toplumsal sözleşme yokluğudur.Sorun savaş-barış ikileminde değil, sorun Cumhuriyet'in kuruluş mantığının yanlışlığında ifadesini bulan sözleşme yokluğudur.Ve bu sözleşme yokluğunun geldiğimiz noktada en büyük sorun hâlini almış olmasıdır.
Mevcut Cumhuriyet'in 1923'teki kuruluş mantığı bugünkü sorunların ana kaynağıdır.
Tekçilik
Çünkü 1923 Cumhuriyeti tekçiliği esas aldı Türk'e göre ve Türk için kuruldu.
Bugüne kadar şu veya bu şekilde gelebildi ama 2023'te tıkanan budur.
Türkler,artık Türk olmayanlara 1923 Cumhuriyeti'ni kurarken yaptıkları (veya aslında yapmadıkları) sözleşmeyi alternatif olarak sunamazlar.
1923 Cumhuriyeti tekçiliği esas alırken Hristiyanları,Yahudileri zaten yok saydı,onlardan geride kalanları da süreç içinde terörize ederek ülkeden kovdu.Şu ânda kalmış olanlar da zaten "yok" hükmündedirler.Kânûnlarında bile "yabancı" olarak tanımlanmalarında bir mahsur görülmez.
Kürtlere ise,her şeyin Türk'e göre dizayn edildiği bir sistemde,ses çıkartmama ve uyum gösterme koşulu ileri sürüldü.Eğer kurşun yemek istemiyorlarsa,asimilasyon bulabilecekleri en iyi seçenek idi.
Bu sistem,çok büyük sorunlar da çıkartsa,şu veya bu nedenlerle yüz yıl devam edebildi.Ama artık devam etmeyecektir.Türkler görmek ve anlamak zorundalar ki 1923 Cumhuriyeti ve onun sözleşme mantığı ile başta Kürtler,Türk olmayanları birlikte yaşamaya zorlayamazlar.
Yeni kurucu misyon
Yeni bir Cumhuriyet ve yeni bir sözleşme şarttır.Bu nedenle Türkler,Türk olmayanlara Mustafa Kemal'lerinin ötesine gidecek bir şeyler söylemek ve önermek zorundalar.Mustafa Kemal'lerine elbette saygı duymaya devam ederek ama onu mezârında rahat bırakarak,onun Türklere göre kurduğu Cumhuriyet'in çözüm değil,sorun olduğunu kavramak zorundalar.
Yani,yeni bir kurucu misyon gerekiyor.
Ve bu kurucu misyon çoğulculuğu esas almak zorundadır.Ve buna uygun bir yeni bir sözleşme ile yeni bir Cumhuriyet kurmak zorundadır.Türk'ü Kürd'ü ve tüm diğer unsurları,aralarında yeni bir toplumsal sözleşme,yeni bir birarada yaşama akdi yapmak zorundadırlar.
Özetle sorun barışsızlık değil,sorun Türklerin,Kürtlere ve diğer ulus-inanç sahiplerine ne önerebildiğindedir.
Kendisine Türk'üm diyen her kişi,şu soruyu kendisine sormak zorundadır:Kürd'e,Ermeni'ye,Süryani'ye,Rum'a,Yahudi'ye birlikte yaşayalım diyorsam,ona sunduğum nedir?Birlikte yaşamaya ilişkin hangi koşulları ileri sürüyorum?
Kendime hak olarak gördüğün şeyi,başta Kürd'e olmak üzere tüm Türk olmayanlara da sunuyor muyum?Sadece bana hak olan,niye onlara hak olmuyor?Ve bende olan her şey niye onlarda olmasın?
Birarada yaşamın koşulu
Şu fikri kafamıza kazımamız gerekir:"Bende olan her şeyin aynısına öteki de sahip olmadıkça elbette ki öteki benle birarada yaşamak istemeyecektir."
Kürd'ü sivil siyâsette bile dışladığımız,onun partisini "terörist" saydığımız ve taraftarlarına "kurşun" önerdiğimiz bir zihniyet dünyasında Kürtlerin bizlerle birlikte yaşayacağını gerçekten düşünüyor muyuz?
Her Türk,görmek ve anlamak zorundadır ki,Kürd'ün sivil siyâsette bile bulunmasını sorun görüyorsan,bu kumaş tutmaz ve mutlaka yırtılacaktır.Zaten aslında büyük ölçüde yırtılmıştır ve farkında bile değiliz ama sadece zamana oynanmaktadır.
Yani sorun,AKP'ne karşı olmakta değildir.Muhalefet de başta Türklerin,Kürd'e ve diğer gruplara ne önerdiğindedir.Kürd'e ne öneriyoruz ki onun bizimle birlikte olmasını isteyelim?Meral Akşener ve Kemal Kılıçdaroğlu'na soruyorum:Kürd'e ne öneriyorsunuz?Verdiğiniz nedir?
Acaba Kürd'e ve diğer Türk olmayanlara,vatandaş olmanın ön koşullarının bile sağlanmadığı bir ülkede yaşamalarını istediğimizin farkında mıyız?
1923'te kurulan Cumhuriyet tekçiliği esas aldığı için,Türk olmayanların vatandaş olmalarının önünü tıkamaktadır.Bu tekçilik aşılmadıkça ve çoğulculuğu esas alan bir sözleşme yapılmadıkça hiçbir sorun çözülmeyecektir.
Bu nedenle,"barış" değil sorunumuz;aramamız ve istememiz gereken barış değil,çoğulculuğu esas alan,yeni bir Cumhuriyet yeni bir toplumsal sözleşmedir...Herkesin ama herkesin eşit ve eşdeğer olduğu yeni bir Cumhuriyet.Türk'ün neyi varsa ötekisinin de aynısına sahip olduğu bir Cumhuriyet.Ve bunu ne istemek ne de yapmak zor...
*Prof.Dr.Taner Akçam,"Barış" niçin ana sorunumuz değil?,Bianet,22 Haziran 2021.
https://bianet.org/bianet/siyaset/246051-baris-nicin-ana-sorunumuz-degil
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder