Hey gidi Dursun Abi/Ragıp Zarakolu*

"Literatür Yayıncılık" çok iyi bir iş yapıyor,Türkiye'deki kırsal gerçekliği aktaran yazarları yeniden gün ışığına çıkarıyor.

14 kitaplık "Fakir Baykurt kitaplığı","Talip Apaydın kitaplığı","Mahmut Makal kitaplığı","Samim Kocagöz kitaplığı" ve şimdi de "Dursun Akçam kitaplığı".İlk dört kitap çıktı.Gerisi gelecek sanırım.

Bizim entel dünya kırsal dünyaya ya abartılı bakar,ya da yok sayar.

"Kanlıdere'nin Kurtları","Dağların Sultanı","Kafdağının Ardı","Ucu Ucuna Yaşam".Büyük bir keyifle okumaktayım peş peşe.Özellikle "Ucu Ucuna Yaşam" ve otobiyografik kitabı "Kafdağının Ardı"nı çok sevdim.Aynı zamanda Dursun Akçam'ın kitaplarında,Türkiye kırsalının Almanya'ya yansımasını,büyük devrimci göçün yansımalarını da buluyoruz.Dursun Akçam aynı zamanda Türkiye siyâsal ve siyâsal olmayan diasporasının alaycı bir anlatıcısı.

"Devrimci","demokrat aydın" ilişkilerine dair dalga geçen iğnelemelerine bayıldım.Demokrat aydının kendisi için yazılan raporları bulması falân.

Siyâsal İslâm'ın Almanya'daki ilk mayalanmaları...

Kürt eşkiyâlığı efsanesinin Almanya'daki drama komik çöküş hikâyesini de sevdim.

Dursun Akçam'ı Ayşe Nur [Zarakolu]'dan bir yıl sonra kaybettik.2003 yılında.Birçok yazar gibi Köy Enstitüleri'nin bize kazandırdıklarından.

Ardahanlı.Türkiye'ye Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra katılan çok renkli bir bölge.Oraları bir başka Türkiye'dir.Kırk yıl Rus vilâyeti olma farklı birçok renklilik katmıştır bu coğrafyaya.

Karadeniz,Kars,Ardahan yöresi Moskovacı ya da Maocu olmayan,daha bağımsız bir sol geleneği kucaklamıştı ağırlıkla 1980 darbe öncesi.

Dursun Akçam,otobiyografisinde bir Kürt damara (anne tarafı) ve Ahıska Türkleri (baba tarafı) damarına sahip olduğunu yazıyor.

Bölgede Azeri etkisi de vardır.Ermeni damarın kesilip atıldığını belirtmeye gerek yok.

Yöre dilinin Dursun Akçam'ın kitaplarına yansımasını seviyorum.Daha özel kılıyor kitaplarını.

Ve onun alaycı bakışını.Bu Almanya'daki Türkiyelileri de yansıtıyor.

Dursun Akçam 36 aydın olarak yasal sorumluluğu üstlendiğimiz "Demokrat" gazetesinin imtiyâz sahibi ve başyazarıydı.Ona "patron" diye takılırdım.Ama ne patron!Sıkıysa "devrimcilere" patronluk tasla!

12 Mart 1971 darbe haberi,vallahi nâzik bir biçimde önceden geldi.11 Mart'ta ertesi gün darbe olacağını biliyorduk.Soğukkanlılıkla son nüshamızı hazırladık.Manşet:"Ankara'da darbe bekleniyor".

11 Eylül 1980'de Dursun Akçam İzmir'den Almanya yollarına koyuldu.

Alt sayfanın başlığını da ben atmıştım."Salvador'da halk barikatlarda".

Yani beklentimiz bu.Ertesi gün barikat ara ki bul.

Fatsa'daki testten cesâret almıştı cunta.

Buna rağmen daha fazla direniş bekliyordu Cunta.Ve DİSK'in ilân edeceği genel grevi!

Sonra,Almanya'da Marx'ın "Manifesto"da anlattığına benzer bir durum.Ortalık,şefler,sorumlular,aydınlarla kaynıyor.Bunları da cesur bir biçimde tiye alıyor Dursun Akçam.

Ama Türkiye'de "biz direniş komitesiyiz" diye inisiyatif alan,1980'lerin ortalarına kadar kırsal da bile dayanan insanlar vardı.

Bunlardan biri de Dursun Akçam'ın,eşi,Perihan Akçam'dı.(1)

Vallahi anneleri,eşleri,kızları "devrimciler"den daha direnişçi daha dik duruşlu çıktı dersem kimse alınmasın.

1980 öncesinin solu biraz "maço"ydu dersem de kimse alınmasın.

Perihan Akçam'ın eşi Dursun ve oğlu Taner(2) sürgünde,Cahit(3) ise hapiste idi.

Dursun Akçam'ın bizim gibi kalma şansını deneme alternatifi yoktu.

DY Masası onu DY ile aydınlar arasındaki ilişkide kilit isim olarak görüyordu.

"Demokrat" gazetesinin kültür servisi ise,"maçoluğa" karşı yükselen kadın sesinin merkezi oldu.

Kenan Kocatürk'e ve Alper Akçam(4)'a bu kitaplığın hayata geçmesi için harcadıkları çabadan dolayı teşekkür.

Akçam ailesinin çalışmalarına bakılınca Türkiye Cumhuriyeti'nin Köy Enstitüleri'ni niye kapattığı daha iyi anlaşılıyor...

***

1-Perihan Akçam,"Onca Çileden Sonra" (İstanbul:Alan Yayıncılık,1992.)

2-Taner Akçam,1980'lerin ortasında siyâsal çalışmadan çekildi,araştırmacılığa yöneldi,Türkiye'de devlet şiddetinin tarihinden soykırım araştırmacılığına geçerek birçok araştırmaya imzasını attı.

3-Cahit Akçam,Veli Sevil ile birlikte "Tarihle Söyleşiler" (Ankara:Özgür Açılım,Açılım Araştırma Belgeleme Filmcilik,2014-2015) başlığı altında sözlü çalışmalar yürüttü."Onların Anısına (Ankara:İzdüşen Yayıncılık,2017) başlıklı,faşist terörün kurbânlarına ilişkin çalışmayı yürüten ekipte yer aldı.Sağlık yardımına ihtiyâç duyan eski devrimcilerle dayanışma organize etti."Unutturulanlar" (

Ankara:Özgür Açılım,Açılım Araştırma Belgeleme Filmcilik,2007) başlıklı bir belgesel dizisi başlattı.

4-Ailenin bir başka yazar oğlu ise,Dr.Alper Akçam.Onun da şu kitapları var:"Geçmiş Bir Zamandı (Ankara:Abis Yayınları,2009);"Dilin Dört Atlısı:Vüs'at O. Bener,Bilge Karasu,Leylâ Erbil,Oğuz Atay'dan,Türkçe'ye Armağanlar" (İstanbul:Tekin Yayınevi,2016);"Munise" (Ankara:Abis Yayınları,2017);"Kiraz" (İstanbul:Literatür Yayıncılık,2020);"Aslan Asker Arslan" (Ankara:Abis Yayınları,2018);"Eğer" (İstanbul:Tekin Yayınevi,2015);"Son Balık",(Ankara:Abis Yayınları,2018);"Dillerine Kurban:Orhan Kemal'de Diyalojik Perspektif" (İstanbul:Tekin Yayınevi,2014);"Sığıntı" (Ankara:Abis Yayınları,2017);"Karnaval ve Türk romanı" (Ankara:Ürün Yayınları,2006) ve bazı çocuk kitapları.

*Ragıp Zarakolu,Hey gidi Dursun Abi,Evrensel,9 Mart 2021.

https://www.evrensel.net/yazi/88305/hey-gidi-dursun-abi