"Ermenihaber.am" karşılıklı özel temsilcilerin atanmasıyla Ermenistan ve Türkiye arasında başlayan diyalog süreci konusunda Türkiye'deki siyâsî çevrelerden farklı isimlerle,sivil toplumu temsil eden şahıslarla röportajlar gerçekleştiriyor.Türkiye'deki siyâsî çevrelerin ve genel olarak toplumun bu konuda ne düşündüklerini okuyucularımızın dikkatine sunmaya çalışacağız.
Bu röportajı Türk gazeteci,yazar ve medya eleştirmeni Ragıp Duran ile yaptık.-2020 yılında yaşanan 44 günlük Artsakh (Karabağ) Savaşı'ndan yaklaşık iki yıl sonra,Ermenistan ve Türkiye'nin özel temsilcilerinin atanmasıyla bir çözüm süreci başlatıldı.Mevcût aşamada Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşmesini gerçekçi buluyor musunuz?Eğer buluyorsanız hangi gerçeklere dayanarak öyle düşünüyorsunuz,eğer gerçekçi bulmuyorsanız sebepleri nelerdir sizce?
Ankara 22 yıldır çelişkili,güven vermeyen,Kafkasya dâhil bazı bölgelerde saldırgan bir dış politika izliyor.Târihî olarak baktığımızda İttihat ve Terakki döneminden bu yana Türk devletinin DNA'sında Ermeni-karşıtlığı mevcût.Ayrıca Ankara-Yerevan ilişkilerinin normalleşmesi bugünkü rejime herhangi bir yarar sağlayamayacağı için ilişkilerin iyi komşuluk ve dostluk temeline geçmesini beklemek,bence gerçekçi bir yaklaşım değil.Ankara'nın,2010'da imzâlanan işbirliği anlaşması çerçevesinde Bakû'nün Artsakh saldırısında Azerbaycan'ı siyâsî ve askerî olarak desteklemiş olduğunu hesaba katarsak,Türk rejiminin Ermenistan'la ilişkileri normalleştirmek gibi bir niyetinin olmadığını da anlayabiliriz.
-Taraflar birkaç anlaşmaya vardı,ancak bugüne kadar Türkiye tarafından anlaşmaların hayâta geçirilmesi için hiçbir adım atılmadı.Ankara,Yerevan ile ilişkilerini bilerek mi normalleştirmek istemiyor yoksa başka nedenler mi var?
Hâtırlatmak gerekirse Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşme sürecinde Türkiye Özel Temsilcisi Serdar Kılıç,Antalya Diplomatik Forumu çerçevesinde düzenlenen panelde,"Türkiye,Ermenistan'la ilişkilerini tamamen normalleştirmek istiyor" diye duyurmuştu...
Diplomatik söylemle uygulamada yâni atılan/atılması gereken somut adımlar ve girişimler konusunda,sadece Türkiye değil birçok devlet çoğu zaman tutarlı davranmıyor.Ankara,zaman zaman,özellikle ABD ve Batı Avrupa'nın talepleri doğrultusunda,dış politikada,özel olarak da Yerevan'la ilişkiler konusunda,nâdiren olumlu olarak nitelenebilecek açıklamalar yapabiliyor.Ne var ki,diplomatik alanda gerçekleştirilebilecek olumlu adımların,belki de önce iç politikada olumlu sinyallerini gözlememiz gerekir.1915 Soykırımı olsun,Hrant Dink'in katillerinin yargılanması olsun,Ermeni vakıflarının mülkü konusu olsun... rejim,bu gibi konularda son zamanlarda hiçbir umut verici gelişmeye öncülük etmedi.
Uluslararası alanda ip cambazı gibi ilerlemeye çalışan Ankara,aslında Washington,Moskova ve Brüksel gibi tayin edici odaklarla güvenilir,inanılır,tatmin edici bir ilişki kuramıyor.Böyle bir konumdaki devlet,dış dünyâdaki neredeyse tek müttefiği olan Azerbaycan'ın onaylamadığı bir girişimi gerçekleştirebilecek konumda değil.Üstelik ekonomik bunalım içindeki Ankara rejimi,eskiye oranla Bakû yönetimine daha fazla bağımlı hâle geldi.Ayrıca Özel Temsilci Kılıç,hâtırlayalım Washington Büyükelçiliği döneminde Amerikan adlîyesini de ilgilendiren girişimlere imzâ atmış bir diplomat.
-Kılıç'ın Ermenistan'ın başkenti Yerevan'da bir görüşme yapma önerisine de Ermenistan olumlu cevâp verdi.Türkiye'nin ya da Ermenistan'ın herhangi bir şehrinde yapılacak toplantının ne anlamı olabilir ve üçüncü ülkede yapılan toplantılardan ne farkı olabilir?
İki başkent arasında güven sağlayıcı (henüz artırıcı değil) önlemlerin hayâta geçirilebilmesi için,diplomasi tekniği açısından ve siyâseten bence görüşmelerin Ankara ve Yerevan'da ya da iki ülkenin farklı kentlerinde yapılması daha yararlı olur.Ne var ki,en son Ankara-Atina ilişkilerinde de gördük,Türk rejimi,masa başında anlaşmaya varılan konulara çoğu zaman uymuyor.Bu nedenle teorik alanda nispeten olumlu bir gelişme kaydedilse bile Ankara,Ermeni konusunda uygulamada barış ve dostluktan yana bir adım atmada çok isteksiz davranırsa şaşırmamak gerekir.Eklememde yarar var:Bazı Batı Avrupa başkentlerinin Erdoğan'a yönelik yatıştırma politikaları da hiçbir olumlu sonuç vermedi.
-Türkiye'deki Kürt toplumu Yerevan-Ankara normalleşmesine nasıl bakıyor?Kürt siyâsetçiler ve uzmanlar bu süreci destekliyor mu?
Benim görüştüğüm Kürt siyâsetçiler,bu aralar,rejimin,seçilmiş belediye başkanlarının yerine kayyım atanması,Kürtçe diline yönelik saldırılar ve Kürt haklarını savunan yurttaşlara yönelik yasadışı ve gayri-meşrû tutuklama,yargılama ve ağır hapis cezâları konularıyla meşgûl.Ermeni konusu açıldığında,Kürt siyâsetçilerin aklına öncelikle Sakallı Nureddin Paşa'nın "Zo...Lo..." alıntısı geliyor.Ermeni sorunu (1915) ile Kürt meselesi (1925) Türk devletinin uzun zamandır çözemediği,aslında pek de çözmek istemediği iki sorun.Kuşkusuz iki sorundan birinde,olumlu bir gelişme yaşanırsa,diğer sorunu da olumlu olarak etkileyebilir.Gerçi şimdilik ufukta her iki konuda da umut verici bir kıpırdanma görünmüyor...
*Ragıp Duran,"Türk rejiminin Ermenistan'la ilişkileri normalleştirmek gibi bir niyeti yok",Ermenihaber.am,10 Haziran 2024.
https://www.ermenihaber.am/tr/news/2024/06/10/Rag%C4%B1p-Duran-T%C3%BCrkiye-Ermenistan-normalle%C5%9Fme/277549
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder