Siyâsî durumumuzun açıklığa kavuşturulmasına dair/David Ben-Gurion*

Halkımızın dağılmış olduğu tüm sürgün memleketleri arasında Türkiye,"Yahudi sorunu"nun ortaya çıkmadığı tek ülkeydi.Tüm Avrupa ülkelerinde Yahudiler dar,boğucu gettoya tıkılmış,haklarından mahrum bir şekilde yaşar,sürekli ezilip zulme uğrarken Türkiye'deki Yahudiler tam bir özgürlükten faydalanıyorlardı ve kendilerine yönelik özel kısıtlamalar,baskılar nedir bilmezlerdi.Ülkenin her yeri onlara açıktı ve kendi seçtikleri yere yerleşmekte,kendi istedikleri işle uğraşmakta serbesttiler.İspanya Yahudileri de ülkelerinden sürüldükleri zaman başka hiçbir yerde rastgelmedikleri güvenli sığınağı ve insanca muameleyi Osmanlı İmparatorluğu'nda buldular.Türk halkı Yahudi sürgünlere ülkesinin kapılarını açmakla kalmayıp onlara tüm vatandaşlık haklarını da verdi.Yahudiler,"müminler" için kutsal olan askerlik hizmeti dışında en düşük seviyeden en yükseğine kadar tüm devlet ve kamu makamlarında yer alabiliyorlardı.

Yahudiler nasıl vatandaş olarak diğer halklarla eşit haklara sahip idilerse onlarla bir millet olarak da eşittiler.Din ve cemaat meseleleri,okullar ve hayır kurumları gibi milletlerine ait tüm işler,kültürel özerklik çerçevesinde kendi özyönetimlerine bırakılmıştı;başında da Eretz İsrail'deki "Nasi"ye ve Babil'deki "Egzilarh"a benzeyen bir Hahambaşı vardı.

Yahudiler böylece Türkiye'de huzur ve güven içinde,siyâsî durumlarından memnun,gelecek kaygıları olmadan yaşıyorlardı.Türk yönetimi aralarındaki uzlaşmaya sadık olduğu gibi onlar da sadıktılar ve hiçbir özel siyâsî-millî hevesleri yoktu.Eski rejim zamanında durum böyleydi.Siyâsî devrim de göründüğü kadarıyla Yahudilerin durumunda bu bakımdan bir değişikliğe yol açmadı.

Tüm Avrupa ülkelerindeki,haklarından mahrum bırakılmış Yahudiler geçtiğimiz yüzyılda Almanya ve Avusturya'da,günümüzde ise Rusya'da gördüğümüz üzere son derece faal bir biçimde siyâsî özgürleşme hareketlerine katılır,Yahudi savaşımcılar özgürlük mücadelesinde ilk sıralarda yer alır ve sayılarıyla da -bu ülkelerin diğer sakinlerine oranları itibariyle- ilk sırayı tutarken buradaki Yahudiler millî çıkarları açısından özgürlük mücadelesi ve faaliyetine kayıtsızlıkla yaklaşmaktalar.

Türkler burada kendilerine hep güvenle muamele etmiş ve Yahudi sorunu Türkiye'de bugüne kadar hiç ortaya çıkmamış olduğu için Yahudiler geçmişten hareketle Yahudi sorununun bundan sonra da ortaya çıkmayacağı inancındalar.Dolayısıyla Yahudilik için özel bir siyâsî çalışma yürütmeye,siyâsî ve vatandaşlık hakları için mücadele vermeye ihtiyaç olmadığını düşünüyorlar.

Bu bakış ne kadar da yüzeysel ve yanıltıcı,bu şekilde siyâsî mücadeleden geri durmak Osmanlı Yahudiliğinin millî geleceği için ne kadar da tehlikeli!

Gerçi Türk Devrimi Yahudilerin durumunda fiilen hiçbir değişikliğe yol açmadı.Ancak potansiyel olarak büyük ve temel bir değişiklik gerçekleşti.Eretz İsrail'de tek kişinin hükümranlığının geçerli olduğu ve egemen halk ile,yani Türklerle Yahudiler arasında dostça ilişkilerin devam ettiği,diğer halklar devlet hayatının seyri üzerinde hiçbir etkide bulunmadığı sürece,Yahudilerin kendilerine has bir Yahudi siyâseti gütmeye ihtiyaçları yoktu.Ancak bugünkü anayasal rejim devrinde,Türkiye'de yaşayan diğer milletler de siyâsî hayat sahnesinde boy göstermeye başlarken durum tamamen farklı.

Osmanlı İmparatorluğu bilindiği gibi çok-uluslu bir devlet.Yani nüfusu;ırkları,dilleri,kültürleri,sosyo-ekonomik yapıları ve millî meseleleri bakımından birbirinden farklı birçok halktan oluşuyor.

İstibdat devrinde;tüm egemenliğin tek bir kişide toplandığı,ülkenin kulluk düzenine,cehalete gömülmüş olduğu ve Türk veya Rum,Arap veya Yahudi farketmeksizin tüm halkların manen ve maddeten ezildiği dönemde Türkiye'nin çeşitli halkları arasında millî bilincin gelişmesine mahal yoktu.

Ancak bugün Devrim,egemenliği tek kişinin elinden alıp halka verirken,farklı halkların hayatında milliyetçiliğin gelişimi itibariyle de yeni bir devir başlıyor.[Yazar bunu izleyen ve yer kısıtlaması nedeniyle buraya almadığımız pasajda milliyetçiliğin gelişmesiyle birlikte milletler arasında ortaya çıkan rekabet ve mücadeleden bahsediyor,bu mücadelede ancak kararlı ve güçlü bir biçimde,birlik beraberlik ve düzen içinde kendi çıkar ve haklarını savunan milletlerin ayakta kalacağını savunuyor.-Murat Cankara]

Her halkın kendisine bir çeki düzen verip çıkarlarını savunması lâzımsa eğer,Yahudi halkının bunu haydi haydi yapması gerekiyor.

Türkiye'deki Yahudiler Osmanlı halklarının çoğu gibi tek bir bölgede yoğunlaşmış değil;tüm sürgün memleketlerindeki kardeşleri gibi ülkenin dört bir tarafına dağılmış durumdalar.Yaşadıkları her yerde de azınlıktalar.Hayatın her köşesinde,ekonomik tüm çalışma alanlarında ve siyâsî faaliyetlerinde,çok sayıdaki komşularının arasından çıkan güçlü rakiplere rastgeliyorlar.

Dolayısıyla Yahudilerin diğer tüm halklardan fazla birlik beraberliğe,güç birliğine ve ekonomik-kültürel çıkarlarını savunacak,siyâsî ve millî haklarından yoksun kalmamak için tetikte duracak kuvvetli bir millî ve siyâsî örgütlenmeye ihtiyaçları var.

Eretz İsrail'deki Yahudilerin siyâsî faaliyeti ise bilhassa önemli ve gerekli.Buradaki siyâsî faaliyetin sadece kısıtlı bir yere değeri değil,aynı zamanda genel bir millî değeri de var;çünkü tüm halkımızın millî umutları Eretz İsrail'deki Yahudi cemaatinin geleceğine bağlı.

Türk Devrimi'nin,tüm sürgün memleketlerinde bulunan Yahudi halkı arasında büyük bir heyecan ve ilgi yaratmış olması boşuna değil.Halk bu olayın Eretz İsrail'deki Yahudi cemaatinin kaderi üzerinde çok büyük bir etkisi olacağını hissetti.

Yahudi halkı Türk Devrimi hakkında ihtiyatlı veya abartılı birçok umut besliyordu.O zamana dek Siyonist harekete uzak ve karşı durmuş olan kimseleri ve hattâ hareketin pek çok karşıtını da bu nedamet vaktinde bir düşüncedir aldı:Belki de halkın kurtuluşu buradan gelecekti.

Bugün Jön Türklerin ülkede yeni bir rejim ilân etmelerinin üzerinden iki yıldan fazla bir süre geçmiş bulunuyor ve epeydir şu soruyu sorabilecek hâldeyiz:"Devrim,Eretz İsrail'deki siyâsî durumumuz üzerinde nasıl bir etkide bulundu?" [Bunu izleyen ve yer sıkıntısı nedeniyle buraya almadığımız pasajda yazar,yurtdışında basılan Siyonist gazetelerin Yishuv'un durumunu propaganda amacıyla haddinden fazla iyimser bir yaklaşımla aksettirdiğini,oysa Yishuv'dakilerin gerçek durum hakkında kendi kendilerini aldatmalarının mümkün olmadığını belirtiyor.-Murat Cankara]

Durumun hiç de iyi olmadığını görmek için zerrece karamsar olmaya gerek yok!

Devrim'i izleyen iki yıl boyunca,hayatımızda geleceğimize dair bizde pek çok kaygı ve endişe uyandıran bazı gelişmeler oldu.

İfade özgürlüğü tanınıp da gazeteler istediklerini yazabilir hâle gelince Hristiyan basınında Yahudilere karşı şiddetli bir kampanya baş gösterdi.Bu kampanya,özellikle Hristiyan Arapların gazetelerinde Eretz İsrail'deki Yahudi yerleşimine karşı gelişti.

Katolik bir Arap olan ve kendisini büyük bir Arap krallığının kurulmasına adayan Naguib Azoury,Türk Devrimi'nden birkaç sene önce Eretz İsrail'deki "Yahudi tehlikesi"ne karşı bir kitap yayımlamıştı.Ancak bu,kitabında yabancı devletlere seslenen tek bir kişinin işiydi.

Hâlbuki bugün Eretz İsrail'de,Suriye'de ve Mısır'da epeydir bize karşı mücadele veren bir yığın gazete ve Naguib Azoury'nin öğrencilerini görüyoruz.Bunlar artık yabancı devletlere seslenmiyor,propagandalarını Arap halkına ve Türk devletine yöneltiyorlar.Bir yandan hükümet çevrelerinde Eretz İsrail'deki Yahudi cemaatine karşı çeşit çeşit iftiralar yayarken diğer yandan da Arap halkının tüm kesimleri arasında Yahudilere karşı nefret tohumları ekiyorlar.

Bu ekimi çorak araziye değil,tersine zehirli tohumu içine almaya gayet müsait bir toprağa yaptıkları gerçeğini,iki yıldır dur durak bilmeden devam eden hücumlar ve Yahudilerin Eretz İsrail'e yerleşmelerine karşı Jön Türk yönetiminin son zamanlarda ortaya çıkan şüpheci tutumu ispat etti.

Eski Türkiye gibi yeni Türkiye de bugüne kadar Yahudilere tam bir güven ve dostlukla yaklaşıyordu ki bunun sebebi de gayet basit:Anayasal rejim,ülkeye büyük sanayiyi getirecek ve ticâretini geliştirecek sermayeye ve insanlara ihtiyaç duyuyor.Zirâ ekonomik gelişme olmazsa yeni rejim her türlü temelden yoksun kalacak.Jön Türkler şunun da farkındalar ki Yahudiler onların bu açığını kapatabilir ve ülkelerinin kalkınması için gerekli sermaye ile insan kaynağını sağlayabilir.Bildikleri başka bir şey de,tüm halklar arasında yalnızca Yahudilerin Türk halkının güvenilir dostları olduğu;çünkü diğer halklar gibi toprak kopartma hevesleri yok.

Gerçekten de Devrim'den hemen sonra Meclis-i Mebusan Reisi Ahmed Rıza Bey,yurtdışındaki Yahudi kuruluşlarına Yahudi göç akımını Türkiye topraklarına yönlendirmeleri tavsiyesinde bulunması için Hahambaşı'ndan yardım istemişti.

Ancak gördüğümüz gibi,düşmanlarımız sonunda yönetimin Yahudilere karşı daima beslemiş olduğu eksiksiz güveni onun kalbinden söküp atmayı ve yerine birtakım şüphe ve kuşkular aşılamayı başardı.Nitekim son zamanlarda hükümetin Yahudilerin Eretz İsrail'e yerleşmesine kötü gözle baktığına şahit olduk.

Ancak bundan da üzücü olanı,Arap komşularımızın bize karşı düşmanlığıdır.[Yazar bunu izleyen ve yer sıkıntısı nedeniyle buraya almadığımız pasajda Filistin'deki Araplar ve özellikle Hristiyan Araplar ile yaşadıkları sorunlardan,Yahudi yerleşimlerine yapılan saldırılardan,bazıları yine Hristiyan Arap olan yerel makamların halkı Yahudiler aleyhine kışkırttıkları gibi saldırganları bulup cezalandırmakta da aceleci davranmadıklarından söz ediyor.Ancak yakın zamanlarda Filistin'de bir Alman öldürülünce Almanların hemen gösterdiği sert tepki üzerine katillerin derhal bulunup cezalandırıldığını,hâlbuki Yahudiler öldürüldüğünde,kısmen de Yishuv'un ataleti yüzünden,aynı şeyin olmadığını ve katillerin hâlâ serbestçe dolaşabildiğini anımsatıyor.-Murat Cankara]

Biz Yahudilerin sırtımızı yaslayabileceğimiz ve bizi koruyacak bir yabancı devleti yok.Ama tam da dışarıdan gelecek yardıma bel bağlayamadığımız,tam da varlığımız ve geleceğimiz yalnızca kendi ellerimizde olduğu için siyâsî bakımdan daha da aktif olmaya,millî ve siyâsî çıkarlarımız konusunda her daim tetikte durmaya ve hakkımızı daima İstanbul'daki merkezî yönetimden talep etmeye mecbur ve yükümlüyüz.

Burada "merkezî yönetim"i vurguladım çünkü sırf yerel yetkililere güvenemiyoruz henüz.Onların çoğu eskiden kalma tüm o hata ve noksanlarıyla önceki rejimin artıkları,Abdülhamid döneminin evlâtları:Rüşvet almak,adâleti saptırmak,keyfilik,görevini yerine getirmede ihmâl ve tek adam yönetimi devrindeki memurlara damgasını vurmuş diğer "güzel" hasletler.

Nasıl henüz yerel yetkililere güvenemiyorsak yabancı devletlerin temsilcilerinden de artık yardım istememeliyiz.Konsolosların yardımı bizim için yararlı olmak bir yana düpedüz zararlıdır.

Türk Devrimi'nin ardında yatan başlıca faktörlerden birisi de,Avrupa devletlerinin Abdülhamid zamanında Osmanlı Devleti'ne dayatmış olduğu kulluk ve vesayet boyunduruğunu kırıp atmak için Türk halkının duyduğu kuvvetli arzuydu ve bu,yeni rejimin de en güçlü isteklerinden biriydi.

Yabancı devletlerin temsilcilerinin etkisinden kurtulmak ve çok sayıdaki imtiyâzlarını yürürlükten kaldırmak için bunca uğraş veren bugünün yönetimi,bizim her seferinde yabancı konsolosların yardımına sığınmamıza ve Türkiye'nin içişlerine karışmalarına katkıda bulunmamıza iyi gözle bakamaz.

Siyâsî çalışmalarımızda yalnızca yeni rejime ve onun başındaki hükümete itimat edebiliriz ve etmeliyiz.

Ülkenin her yerinde can ve mâl güvenliğinin ilânı ve tüm vatandaşların kanun önünde eşitliğinin sağlanması,yeni siyâsî rejimin iç siyâsetteki baş ilkeleridir.

Ancak şunu daima aklımızda tutmamız gerekiyor ki en iyi kanunlar bile,hayata geçirilmeleriyle ilgilenen toplumsal grup onlara uyulup uyulmadığını sürekli izleyip denetlemeyi bilmezse yalnızca kâğıt üzerinde kalırlar.

Bizim için bu sözlerimizden çıkan sonuç şudur:Siyâsî pozisyonumuzu güçlendirip pekiştirmek ve böylece düşmanlarımıza karşı durabilmek için cemaat olarak bütün güçlerimizi birleştirip örgütlememiz,Osmanlı Devleti'nin tüm bölgelerindeki her kesimden halkımızı bu işe dâhil etmemiz ve Meclis-i Mebusan'da olsun merkezî yönetim nezdinde olsun vatandaşlık haklarımız ile siyâsî ve kültürel haklarımızı talep edecek,ekonomik ve kültürel menfaatlerimizi savunacak millî bir organizasyon kurmamız gerekiyor...

*David Ben-Gurion,Siyâsî durumumuzun açıklığa kavuşturulmasına dair,Ha-Ahdut,5 Eylül 1910,Sayı:3,s.87-93;Osmanlı'da gayrimüslim basından:Ha-Ahdut:Filistin'de İbranice basın ve II. Meşrûtiyet rejimi,(ed.) Murat Cankara,Toplumsal Tarih,Sayı:297,Eylül 2018,s.8-12.