İki kurbânın mirâsı/Jennifer Loewenstein*

İnanıyorum ki,Anne Frank de Rachel Corrie'ye hayran olurdu.Aynı şekilde,kendi Günlük'ü ve ma'rûz bırakıldığı ölümü,kan ve toprakla tanımlanan bir devletin yaptıklarını ahlâkî gerekçesi olarak kullananları rezil edecekti.İnanıyorum ki,Anne Frank,Rachel'ın buldozerden kaçması gerekirdi denildiğinde,"Rachel'ın kaçması gerektiğini düşünmüyorum.Hepimizin onunla birlikte orada durması gerektiğini düşünüyorum" karşılığını veren Rachel'ın annesi Cindy ile aynı fikirde olacaktı.

İkinci Dünya Savaşı'nın bitiminden altmış yedi yıl sonra,Hollanda'daki Anne Frank Evi'nden gelen bir grup araştırmacı ve kameraman,Wisconsin eyaletinin Madison şehrindeki Capitol Lakes Huzurevi'nde kayınpederim Fritz Loewenstein'la röportaj yapmak için geldi.Fritz,Anne Frank'in "gizli çatı katı" arkadaşı Peter van Pels'in (Günlük'te Peter van Damm olarak geçer) çocukluk arkadaşı olan ve hâlâ yaşayan tek kişi.

Fritz'le iki saatin üstünde sözlü tarih çalışması yapıldı,aralarında Anne Frank Evi'nin koleksiyonlar müdürü Teresien da Silva'nın bulunduğu röportaj yapanlar,özellikle Peter van Pels'le kesişen,ailesi Almanya'dan kaçmadan önceki hayâtının her ânına dair derinlemesine sorular sordular.Bu,Fritz için 1930'lar Almanyası'nda Nazizmin karanlık bulutlarının altında büyüyen bir Yahudi çocuğunun geçmişine ait istenmeyen hayaletleri geri çağırmak demekti.Anne Frank'in yaşamı ve ölümünde rol oynayan herkesin,onun duyarsızca ve sistematik öldürülüşünün üzerinden çok zaman geçmesine rağmen hâlen,milyonların muhayyilesini esir aldığına şüphe yok.Fritz'in gözünden çocukluk arkadaşı Peter,bu yılının sonunda Anne Frank Evi'nde gösterilecek yeni bir Anne Frank belgeselinde yerine alacak.Her yıl bir milyonun üzerinde insân,Anne Frank Evi'ni,Anne'in ailesi birlikte yaşadığı ve van Pels'lerin üç yıldan fazla süre saklandıkları yeri görmek için ziyaret ediyor.

Hitler karşıtı çocuk eylemi

Fritz Loewenstein'ın babası,1920'ler ve 1930'lar boyunca Osnabrueck'te doktorluk yapmış.Almanya,nesiller boyu ailesinin yurdu olmuş ve onyıllar boyunca,alınları açık şekilde yaşamış ve Alman yurtseverleri yetiştirmişler.Loewenstein'lar,Nasyonal Sosyalist iktidarın en kötü zamanlarının geçeceğini ummuşlar,fakat zaman geçtikçe,Fritz'in anne ve babası,aileleriyle kaçmaları gerektiğini anlamışlar.Fritz,kendi Hitler karşıtı eylemini hatırlıyor:Her sabah babasının kliniğinin kapısındaki gamalı haçları yıkayarak çıkarmaya çalışmış.Bunu yaptığında,yıl 1937,Yahudiler için Almanya'yı terketmenin giderek zorlaştığı zamanlar.Loewenstein ailesi,en azından bir kısmı,bu konuda şanslı:Bazı eşyalarını da yanlarına alarak,birçok Yahudi'nin Nazi rejiminin dehşetinde kaçarkenki ilk tercihi olan ABD'ne göç etmeyi başarmışlar.Bu yolculuk,eşim David Loewenstein'ın büyüdüğü New York'un Binghamton şehrinde son bulmuş.

Anne Frank Evi'nden gelen grupla yapılan söyleşi boyunca,David,Anne Frank'in ne kadar ikonik bir figüre dönüştüğüne şaşırdı.Dünyadaki her yaştan insân hâlen Anne'in dikkat çekici Günlük'ünü okuyor ve Almanlar Hollanda'ya saldırıp Hollanda'yı işgâl ettikten sonra,Anne'in ailesiyle birlikte Nazilerden saklandığı yeri ziyaret ediyor.Oniki yaşımdayken,Anne Frank'in Günlüğü'nü okuduğumu ve onun ve ailesinin yakalandığı ve babası Otto dışında,herkesin yok edildiği toplama kamplarına götürüldüğü gerçeğine rağmen,bu belâgat sahibi ve yaratıcı kızın dünyasına tüm ilgimi verdiğimi hatırlıyorum.Bu yaşananlara rağmen,o,zulmün her yerdeki kurbanları için umudun ve sabrın ışığı olarak kaldı.Bazıları,Anne'in yaşamı ve ölümünün Yahudilere özgü ve sadece diğer Yahudilerin anlayabileceği bir tecrübe olduğunu iddia etmeye çalışsa da,Anne'in hikâyesinin küresel olduğuna inanıyorum.Hem yaşamında,hem de ölümünde,Anne Frank,yaşamak ve hayal edilebilecek en kötülerden birisine karşı direnebilmek için ortaya konan iradenin ve arzunun cisimleşmiş hâli.Biz,Anne'i kâbus gibi insânî koşullarla mücadele eden bir çocuk olarak tanıdık.

Buldozere karşı bir Rachel

28 Ağustos 2012'de,İsrail'de, Hâkim Oded Gershon,Rachel Corrie davasını karara bağladı.Fakat,hiç şaşılmayacak bir şekilde,İsrail Devleti'ni ve ordu aracını,Rachel'ın ölümündeki tüm sorumluluktan kurtardı ve temize çıkardı.Ben bunu bekliyordum.Gazze Rafah'ta yaşayan onbinlerce insânın yaşam alanlarını yok etmek olan yasadışı ve gayri-ahlâkî günlük rutinini yerine getirmek için orada olan D-9 zırhlı Catepillar buldozer tarafından ezildiği günden bugüne geçen dokuz yıldan sonra,Rachel Corrie hâlen ABD'nin eğitimli kesiminin büyük çoğunluğu tarafından neredeyse bilinmiyor.Ölümüyle ölümsüzleşen Anne Frank'ten farklı olarak,Rachel'ın adı,yaşamı ve ölümü,genel olarak Filistin'le ilgili diğer haberler gibi ABD resmî tarihi tarafından neredeyse karartılıyor.Her ikisi de [Rachel Corrie ve Filistin],kasıtlı dezenformasyonla bilinmez,karanlık ve çarpık kılınıyor.

Rachel'in uğrunda mücadele ederken öldüğü davada savunduğu,sesleri kendi yaşadıkları acılar ve yıkım karşısında hâlâ meşrû ve güvenilir birer tanıklık olarak geçerli sayılmayan insânlar,uzun süredir hak ettikleri gibi,yani,tarihî Filistin'in kendilerine karşı hayal edilemeyecek kadar büyük çapta ve acımasız bir suç işlenen yerli halkı olarak kabul edilmeyi bekliyorlar.İsrail kabul edene kadar,tazminât teklif edene kadar ve Uluslararsı Hukuk ve İnsân Hakları Evrensel Beyannamesi'ne saygı gösterene kadar;İsrail Devleti,Filistin'in yerli halkına karşı uyguladığı muazzam boyuttaki tarihî adâletsizlik için açıkça özür dileyene kadar,İsrail'in açtığı yara,irin toplamaya ve yayılmaya devam edecek ve bu yara,Ortadoğu boyunca ve dünyanın dört bir köşesinde,modern İsrail Devleti'ne,Firavun devleti payesi verecek.İsrail'in bu statüsü,İsrail'in,ABD'nin askerî gücünün koruyucu şemsiyesi altında kalmaya devam ettikçe,bu cezadan muaf tavrını takınmaya devam edeceğini anlayan Batılı güçler tarafından bile giderek farkedilmeye başladı.

Rachel Corrie,İsrail'in,Filistin'in birbirlerini besleyen ulusal yaşamını,tarihini ve kültürünü acımasızca ve kasıtlı olarak yok edişine tanıklık etmek için Uluslararası Dayanışma Hareketi'nin diğer üyeleriyle Gazze'ye giden dirençli,dobra ve meydan okuyan 23 yaşında bir üniversite öğrencisiydi.Çünkü Rachel,ABD-İsrail Ortadoğu siyâsetinin yanlış tarafının sessiz kurbanları için ayağa kalktı,ismi ve mirâsı,resmî tarih kayıtlarından çok gizli bilgiler gibi silindi.O,sadece fısıldaşmalarda varoluyor;modern siyâsî-tarihî olayların resmî versiyonlarının onaylandığı ve inceltildiği;ABD'nin İsrail'in bölgesel hegemonik amaçlarına desteği ve suç ortaklığının,İsrail'in cömertliği yanılsamasının sürdürülmesine yardım ettiği gücün ve ana akım medyanın koridorların dolaşan bir gölge...

Onlar ABD politikalarını ifşâ ediyor

Eğer Amerikan devleti,yine de Amerikan siyâsetine göre "yanlış" tarafta mücadele etmeyi seçen cesur beyaz bir kahramanın yaşamı ve ölümünü,ABD dışişleri çöplüğüne başarıyla yollarsa,bu bize,kendi seslerini duyurmaya çalışan ve davalarının tekrar açılmasını isteyen Filistinliler,diğer Araplar ve Müslümanların genel statüsü ve itibarı hakkında neyi açıklar?Kaç Filistinli Rachel hiç okunmamış günlükler bırakmıştır geriye?Hangi okul,öğrencilerinden,geçtiğimiz yüzyılda kolonyal ve emperyal güçler ve destekleyicilerinin sebep olduğu acıların kayıtlarını ve yüzlerce insânın hikâyesini okumasını istemiştir?

Bugünün ABD askerî ortamının hapsettiği Anne Frank ve Rachel Corrie'nin varlıkları,şuurumuzdan silinmelidir.Çünkü onların sözleri,ABD ve müttefiklerinin berbat politikalarını ifşâ etme tehdidini barındırıyor.Genç ve yaşlı,kaç insân,insânsız hava araçlarının,hiçbir zaman neden böyle bir cehenneme mahkûm edildiğini sorma şansı elde edememiş sivillere karşı düzenlediği saldırılarda ölecek?

Filistin'in işgâli,etnik temizliği,topraklarına el konulması,parçalanması ve toplu kolonileştirilmesinin,modern İsrail'in meşrû amaçlarını ve taktiklerini tasfir etmek için kullanılan dilde yeniden sınıflandırılması gerekiyor.Bu dilin açık biçimde ırkçı çerçevesi,varolma nedeni ve devletin Yahudi çoğunluğunu daim kılacak metodolojiler,"barış" görüşmeleri başlamadan önce,tüm Filistinlilerin gerekli sosyal ve siyâsî şartları kabul edeceği şekilde,ABD ve İsrail anlatılarında dikkatlice yeniden tanımlanmalıdır.Daha basit bir deyişle,sadece mukaddes dinî alanlar da dâhil toprak üzerindeki egemenliğin teslimi ve Filistinlilerin uluslaşmadan vazgeçmeleri,Filistin yönetimine,Netanyahu'nun uygulanamaz "küçük devlet" teklifine rağmen,"müzakere masasına ön şartsız gel" deme cüretine sahip İsrail yönetimini tatmin edecektir.

Rachel,kendi adına,Filistin'in yıkımının Gazze Şeridi'nde nasıl tasarlandığını ve uygulandığını görmüştü.Parlak zekâsı,keskin algısı ve bugünün dünyasında az bulunan vicdânıyla Rachel Corrie,günlüğünde ve annesine yazdığı mektuplarında,Gazze'deki yaşamı etkileyen en önemsizinden en önemlisine kadar konuşulmayan,ıstırap dolu İsrail rutinini anlatmıştı:Herkes ve her şey,kontrol noktalarından,yerleşimlerden ve sadece yerleşimcilerin kullandığı yollardan,sokağa çıkma yasaklarından ve kapatılmalardan etkileniyordu.

Cinayetin zamanlaması

Dün de bugün de,kimse,kendi silâhlarını taşıyan askerlerden,kendi nöbetçi kulelerinden,duvarlardan ve dikenli tellerle çevrilmiş çitlerden,hareket sensörlerinden ve geçenlerin insânlıklarını dışarıda bıraktıkları fütüristik geçiş yerlerinden,insânları yeni çağın üretim hattının rûhsuz yedek parçalarına çeviren yönlendirici komut seslerinden bağımsız bir hayat yaşayamıyor.Hiç kimse,Gazze'de yaşayanların hayatlarının içine sızan Orwell'in gözetim teknolojilerinden veya süregiden yaşamın her ânını,"istihbarat" toplamak için Gazze Şeridi'nin üstünde rûhânî bir varlık gibi dolaşan beyaz balondan kurtulamıyor.Kimse,âniden "şüpheli" olarak tanımlanan insânları birkaç saniye içinde kül edecekmişçesine dolaşan tankların ve zırhlı personel nakliye araçlarının veya savaş helikopterlerinin ve F-16'ların ne zaman ortaya çıkacağını veya saldıracağını tahmin edemiyor.Hiç kimse,çocukları ve yetişkinleri aşağılamak,insânlıktan çıkarmak,acı,korku ve psikolojik zarar vermek için dikkatlice tasarlanmış stratejilerin sonucu olan sadistçe ve haksız eylemlerden kaçamıyor.Su ve yemekten yoksunluk,günlük elektrik kesintileri,açıkta duran lağım suları ve tehdit oluşturan altyapı yetersizliği,ilaç eksikliği ve kelimenin tam anlamıyla etraflarındaki tozdan ve yıkıntıdan harap olan dünyalarını yeniden inşâ etmek için gerekli malzemelere erişememe,Gazze'deki "gayri-insânlar"ın ortalama hayatını tarif ediyor.

Rachel Corrie'nin ölümü,korkunç bir şiddetin yaşandığı zamanda,Filistinlilerin İkinci İntifada'sı sırasında ve Bush yönetimi birkaç gün önce Irak'a savaş açmışken,meydana geldi.Zamanlama ve daha fazla toprak hırsızlığı ve doğal kaynakları iç etmek için kullanılan bahaneler,bundan daha iyi olamazdı.ABD'nin "terörle savaş"ı,Bağdat'a karşı süregelen "şok ve dehşet" uygulamasının başlangıcıyla neredeyse doruk noktasına ulaşmıştı.İsrail Başbakanı Ariel Sharon,kendi yönetiminin siyâsalarını,petrol ve doğalgaz kaynaklarıyla dolu bir bölgenin üzerindeki ABD hegemonyasını genişletmek ve konsolide etmek için yollar geliştiren muhafazakâr,neo-muhafazakâr siyâsetçiler ve kurumlar tarafından ilk olarak ortaya konan ABD'nin psikopatik "terör" ve "teröristler" takıntısıyla,başarılı bir şekilde birleştirdi.

İkinci İntifada'nın şiddetli içeriği,İsrail'in kendisini "terörist-gâvurlar"a karşı savunduğunu ve Sharon'un kutsal savaşının,ABD'nin "şeytan"la giriştiği savaşın gerekli ve hayâtî parçası olduğunu iddia eden en ırkçı ve tutucu tezleri şiddetlendirdi.Eğer varsa,Filistin tarafından gelen haberleri,ABD raporlarına sokmak için küçük bir çaba gösterildi,çünkü kabul edilen kanonun bir kısmı,İsrail'in kendi kurtuluşu için savaştığını anlamıştı.Fakat Filistinlilerin motivasyonunu,Rachel Gazze'deyken de,şimdi de duyulmayan özgürlük,bağımsızlık ve hür irade için adil ve gerekli mücadele olarak göstermek,en korkunç saldırılara ve en acımasız ithâmlara davetiye çıkarttı.

Kendi yönetimi altındaki insânlara baskı gösteren,insânların mülklerine el koyan ve insânları öldüren suçlu rejimlere tanıklık eden diğer insânlar gibi Rachel Corrie'nin de,Gazze'de,zora başkaldıran bir yerde,gördükleriyle başı dertteydi.Öldürüldüğü gün,Rachel,her gün çıldırmadan yaşamını devam ettirmenin yollarını arayan,büyük çoğunluğu fakir ve savunmasız bir mülteci topluluğu için üzerinlerine el bombası atılmış etkisi yaratan sonsuz sayıda onursuzluklardan ve suçlardan birisini protesto etmek için bir buldozer ile bir ev arasında duruyordu.İsrail mahkemesine göre,Rachel'in ölümü,"müessif bir kaza" ve Rachel,savaş alanının ortasında tehlikeli bir ortamda bulunuyordu.Ayıplanmalıydı.Kurban,kendi cinayetinden sorumluydu;devletsiz,fakir ve mallarına el konulmuş insânlar,mülteciliklerinden ötürü kınanmalıydı;insafsız,acınası davranışlarından ötürü,esâretlerinden,insânîsizleştirilmelerinden ve işgâlden ötürü...

Let me stand alone!

Rachel arkasında bir günlük,mektuplar ve etrafındaki insânların cesâretine ve kararlılığına ayna tutan cesâret ve metânetle dolu bir mirasa bıraktı.Buldozer yaklaştığında,kaçmayı reddeti ve belirli bir noktadan sonra,kaçamayacak şekilde kapana kısıldı.Yaşamı gibi,ölümü de,o Rafah'a gelmeden çok önce yıkılmak için ayrılmış bir arazide,evlerin yıkılmasını ve "kapalı askerî alan" kurulmasını engellemek için çok zayıf olduğunu bilen genç bir kadının öfkesini yansıttı.

Başka bir çağda,Rachel'ın günlüğü,"Let me stand alone!",doğru olduğuna inandığı için yaşamaya ve mücadele etmeye karar vermiş genç bir kadının yaşadığı müthiş macerayı anlatan bir klâsik olacak.Başka bir zamanda,Rachel'ın hikâyesi,tüm dünyadaki okul çağındaki çocuklar tarafından okunacak ve milyonlarca insân,tek başına zırhlı bir buldozerin karşısına dikilip,bedeniyle "bu durmalı!" dediği yeri ziyaret edecek.Bizim yaşadığımız zamanda ise,o resmî tarihin kayıtlarında bilinmeyen bir kurbân.Cesâreti kınanıyor ve mahkûm ediliyor,ismine kara çalınıyor ve ona iftirâ atılıyor.Fakat inanıyorum ki,Anne Frank de Rachel Corrie'ye hayran olurdu.O,savaş ve teröre,bütün bir halkın insânîsizleştirilmesine içkin tehlikelere ve topraklarının vahşice işgâline karşı,evrensel bir adâlet çağrısının farkına varırdı.O,Allah tarafından bahşedildiği iddia edilen bir kaderden ileri gelen güç ve haklılık hissiyle kabaran,geçmişlerinin öcünü alan ve öldürmeye hakkı olduğuna inanan ulusların kurbânları üzerinde yükselen sessiz ve kayıtsız bir dünyanın şiddetini farkedecekti.Aynı şekilde,kendi Günlük'ü ve ma'rûz bırakıldığı ölümünü,kan ve toprakla tanımlanan bir devletin yaptıklarını ahlâkî gerekçesi olarak kullananları rezil edecekti.Anne Frank,kendi popülaritesini parlatan,iğrenç bulacağı ve öğrendiği derslere ve yaşadığı şiddete aykırı bir ideolojiyi ifşâ edecekti.İnanıyorum ki,Anne Frank,Rachel'ın buldozerden kaçması gerekirdi denildiğinde,"Rachel'ın kaçması gerektiğini düşünmüyorum.Hepimizin onunla birlikte orada durması gerektiğini düşünüyorum" karşılığını veren Rachel'ın annesi Cindy ile aynı fikirde olacaktı...

*Jennifer Loewenstein,İki kurbânın mirâsı,Mondoweiss,1 Eylül 2012;(çev.) Sevag Beşiktaşlıyan,Agos,15 Eylül 2012.

http://mondoweiss.net/2012/09/a-legacy-of-two-martyrs/
http://www.agos.com.tr/tr/yazi/2429/iki-kurbanin-mirasi