22 Ocak 2016 Cuma

Jamanak Gazetesi (VII)/Dr.Aylin Koçunyan*

1 Ekim

Dâhili Haberler

Bulaşıcı ve salgın hastalıklara yönelik nizamname uyarınca,kolera,veba,lekelihumma,tifo,frengi,difteri,hayvan ısırığının yol açtığı kuduz ve sıtma hastalıklarından biri meydana geldiğinde,meydana gelmesinden kuşku duyulduğunda veya bu hastalıklar nedeniyle ölüm vuku bulduğunda,ilgililer en yakın polis veya belediye merkezine haber vermeye veya hastayı başka bir yere nakletmeden 24 saat önce polis ve belediyeye bildirmeye mecburdur.Örneğin tedaviyi yapan doktor,aile reisi,hemşire ve ebeler,hastayla birlikte ikâmet eden ev sahipleri,apartman kapıcıları,han kâhyaları,otel sahipleri ve kiracılar,dükkân sahipleri ve ölü yıkayanlar,kanunen bu hastalıkları haber vermeye mecburdurlar.Bu kişilerin hastalıkları polis ve belediye memurlarına hemen haber vermeleri tekrar ilan edilir.Kendi hastalarının yukarıda zikredilen hastalıklardan birine yakalandığı konusunda en ufak şüphe taşıyan doktorlar,hemen haber vermelidirler.Aksi takdirde,haber vermeyenler hakkında kanuni takip yapılacaktır.

3 Ekim

Şeyhin Kehaneti

Hicri takvime göre,önümüzdeki 1334 senesi için,tanınmış gökbilimci Şeyh Ahmed Fazlullah Feleki,"Tâle-i Cihan" adıyla "Cemiyet Kitabevi" (Bâb-ı Âli Caddesi'nde) aracılığıyla,bir yıl içinde hangi önemli olayların meydana geleceğini anlattığı bir kitapçık yayımladı.Kitapçık,Müslüman hemşehriler arasında büyük kabul gördü ve zaten fiyatı bir kuruş olmak üzere dördüncü baskıya ulaştı.
İşte bu kitapçığın tercümesi:Ay yılı esasına dayanan Hicri takvime göre,1334 senesi Muharrem ayından itibaren,şeyhin kehaneti meydana gelecek olayları aşağıdaki şekilde sunmaktadır:
-Başka devletlerin elinde bulunan Müslüman şehirleri,bu yıl zarfında,tekrar Müslüman hükümdarların boyunduruğu altına girecek.Böylece İslamiyet yayılacak ve onlar doğuya ve batıya hükmedecek.
-Bu yıl,Kuzey Afrika'da tekrar bir İslam devleti kurulacak ve bu hükümet Avrupalıların kalbine önemli darbeler vuracak.Bu hükümet,kısa zamanda İslam dünyası için çok büyük yararlılıklar göstererek,olağanüstü denilecek derecede hızla ilerleyecek.
-Arap şeyhlerden biri ölecek ve onun kaybı her yerde acı verecek.
-İslamiyet'in krizi ve sıkıntısı sadece 1333 yılının sonuna kadar sürecek ve bir yıl zarfında İslamiyet olağanüstü şekilde ilerleyecek.
-İslam ülkelerinde buğday ve yiyecek bol olacak ve gerekli ihtiyaçlar yüzünden sıkıntı çekilmeyecek.
-Mısır,İngilizlerin boyunduruğundan kurtularak doğrudan Osmanlı Devleti'nin yönetimine geçecek ve bundan çok yararlar sağlanacak.
-Müslüman milletler ve ırklar arasında ihtilaf çıkarmak isteyen bazı kötü kimseler başarılı olmayacak ve karşıtlık ve nefret yerine sevgi ve kardeşlik hüküm sürecek.
-Umumi harp son bulacak ve bütün İslam dünyası için iyilik ve barış dönemi başlayacak.Günden güne İslamiyet'in şanı artacak ve İslam dini daha çok yayılacak ve onun ışığı ufku kaplayacak.
-Osmanlı memleketlerinin bazı yerlerinde bol yağmur yağacak.Belki küçük seller vuku bulacak ancak zarar meydana getirmeyecek.
-Bu yıl kış biraz sert geçecek.Kar çok yağacak ancak yakacak bulunacağından halk sıkıntı çekmeyecek,ama biraz pahalı olacak.
-Bu yıl,Osmanlı memleketlerinde bolluk diğer yıllardan birkaç misli fazla olacak.Çiftçiyle birlikte bütün halk sevinecek.
-İslam ülkelerinde toprak ve gayrimenkul fiyatları artacak;para sevdasına toprak ve gayrimenkulleri elden çıkarmayanlar bir süre sonra büyük kazançlar elde edecek.
-Afrika'da İngiliz kolonisinde isyan meydana gelerek bağımsızlık ilan edilecek ve orası bir İslam şeyhinin yönetimi altına girecek.
-Hindistan'da veba görülecek ve büyük zararlar meydana gelecek.Bu nedenle,Hindistan ticareti büyük zararlara maruz kalacak.
-Trablusgarp,İtalyanların elinden çıkarak tekrar Osmanlı Devleti'nin yönetimine girecek.
-Trablusgarp'taki savaşçıların bu süreci Tunus ve Cezayir'e kadar yayılacak ve en sonunda bu iki ülke de Fransa'nın boyunduruğundan kurtularak bir Arap emiri tarafından yönetilecek.
-Fas hükümeti yeniden bağımsız bir yönetime sahip olacak ve Avrupa etkisine son vererek eski şanına kavuşacak.
-Zanzibar'daki İslam hükümeti,İngiltere yönetimi ve boyunduruğundan kurtulacak.İngiltere'nin bu hükümete karşı yapacağı tüm girişimler sonuçsuz kalacak.
-Osmanlı hükümeti umumi harpten muzaffer çıkacak;eski şan ve ihtişamına yeniden kavuşarak memleketlerini genişletecek ve bütün İslam dünyası onun koruması altında mutlu bir şekilde yaşayacak.
-Umumi harpten sonra,Akdeniz'de düşmanlarımızın işgali altında bulunan adalar tekrar Osmanlı yönetimine dönecek ve Osmanlı'nın şanlı bayrağı kalelerde dalgalanarak Akdeniz'e hükmedecek.
-Umumi harpten muzaffer çıkan Osmanlı hükümeti,çok yakın bir zaman sonrasında büyük bir donanmaya sahip olacak ve komşularından bazıları kendisiyle hep dost kalmaya mecbur olacak.
-Doğuda İslam dini daha fazla yayılarak,binlerce ve hattâ milyonlarca kişi İslamiyet'i kabul edecek.
-Batıl inançları olanlar azalacak ve bazı münasebetsizliklere son verilerek İslamiyet kurumsallaştırılacak.Bilime doğru önemli adımlar atılacak.
-Aynı yıl zarfında İran'da Gilan,Taberistan ve Sircan taraflarında,yabancıların tahriki sonucunda isyan çıkacak ancak bastırılacak.
-İran'ın güney ve güneydoğu taraflarında yağmur az yağacağından tarım ürünleri diğer yıllara oranla belki az olacak ancak açlıktan korkulmayacak.
-İran'da meyveli ağaçlara zarar verecek bir hastalık meydana gelecek.
-İran dış müdahaleden kurtularak genişleyecek ve umumi harpten çok büyük faydalar sağlayacak.Halkçı parti yönetimi,uzun zaman devam edecek ve hükümete ve millete önemli yararlılıklar gösterecek.Anayasa kök salacak.
-Belki Afgan emiri bir ara hasta olacak ancak ölüm korkusu yok.
-Buhara'daki İslam hükümeti Rus baskısından ve tutsaklıktan kurtulacak;özgürlük ve bağımsızlık elde edecek.
(devam edecek)

6 Ekim

Sırbistan'daki Müslümanlar

Sırplar,Makedonya'daki Müslüman ve Bulgar halkı son derece sıkmaya ve onlara kötü davranmaya başlamışlardır.Sırbistan'dan kaçanların sayısı günden güne artmaktadır.Sırp ordusuna ait Bulgarlar da Bulgaristan'a sığınarak Bulgar ordusuna kaydolmaya devam etmektedir.

7 Ekim

Türk-Alman İttihadı Komitesi

Hamburg'daki Deutsche Levante Zeitung gazetesi,Dostluk Yurdu'nun kurulması vesilesiyle,Türk-Alman İttihadı konusunda şunları yazdı:"Türk-Alman İttihadı Komitesi,11 Şubat 1914'te Berlin'de kuruldu.Başkanlık görevini Dr.Helferich üstlendi.Kendisinin daha sonra Almanya Maliye Bakanı seçilmesinin ardından,başkanlık unvanı Deutsche Bank müdürü von Gwinner'e geçti.Komitenin yönetimi Dr.Yek'e teslim edilmiştir.İttihadın ana amacı,eğitim kurumları,hastaneler ve bilimsel kütüphaneler kurmak;Türk okul ve hastanelerine Alman öğretmen ve doktorlar göndermek;Alman bilim,edebiyat ve tiyatro eserlerini yaymak;kendi eğitimini Almanya'da tamamlamak isteyenlere yardım etmek;sıkı bir Türk-Alman yakınlaşması için vasıtalar bulmak;Alman ekonomisi için yeni,değerli ve verimli ortamlar yaratmaktır.
Belki Türk-Alman İttihadı Komitesi bir buçuk yıl faaliyet göstermiş ve savaş nedeniyle bir dönem faaliyetlerine ara vermiştir;ancak birçok başarılı işler yapmıştır.Komite,Bağdat ve Kudüs'teki Alman okullarına büyük meblağlar tahsis etmiş;Adana'da 188 öğrencinin gittiği bir zanaat okulu açmış;Nişantaşı,Bursa ve Konya'daki okullarda Almanca kursları için yıllık tahsisat ayırmış;Enver Paşa'nın babası Ahmed Paşa'nın katkısıyla kurulan Beşiktaş'taki Türk okulunda Almanca için Alman bir öğretmen tahsis etmiştir.Türk-Alman İttihadı Komitesi,Haydarpaşa'da bir köşk arazisini satın almış ve orada Alman Okulları Cemiyeti'nin okulunu kurmuştur.Aynı şekilde,Alman okulunun kurulması için gerekli arazinin satın alınması için,Halep'teki Alman Okulları Cemiyeti'ne yüksek meblağla kredi açmıştır.İttihat,Dr.Müllens aracılığıyla bir inceleme yaptıktan sonra,Anadolu ve Suriye'nin kuzeyine ait yerlerde sıtmanın önüne geçmeye karar vermiştir.Bu konunun incelenmesi uzman doktorlara bırakılacaktır.İttihadın ricası üzerine,şimdiye dek Alman çalışma metotlarını öğrendikleri Alman fabrikalara 26 zanaatkâr kabul edilmiştir.Bunun yanı sıra,Erzurum'dan gönderilen yüksek sayıdaki zanaatkâr,derici ve çiftçiyi Almanya'ya ulaştırmış ve onlara yardım etmiştir.Alman bilim,edebiyat ve tiyatro eserlerinin yayılımına gelince,İttihat Komitesi şu kitapları Türkçe'ye tercüme etmiştir:'1888'den 1913'e Almanya'nın Refahı',yazar Helfrich;'Alman Üretim Endüstrisi',yazar Bints;'Alman Halkının ve Ordusunun Ruhu',yazar emekliye ayrılmış Albay Paul Kreutzinger;Maarif Nazırı danışmanının 'Alman Tedrisatı'.Bunların dışında İttihat,Türk-Alman 'Millet' Tiyatrosu'na kuvvet vermiş ve Türkiye'de kendi menfaatleri yararına temsiller yapmaları için pek çok Alman aktörü İstanbul'a getirmeye karar vermiştir.Aynı şekilde,Toybner Kitabevi,yakın zamanda piyasaya sürülecek Türkçe-Almanca ve Almanca-Türkçe bir sözlük hazırlamaktadır.Takip edildiği gibi Türk-Alman İttihadı,önemli ve yararlı bir faaliyette bulunmuştur.Bu faaliyet,Türkiye ve Almanya arasında,iktisadi ve ticari açıdan bir menfaat uyumu bulmak açısından başarılı sonuçlar va'detmektedir."

Darülfünun'un Alman Profesörleri

Berlin basını,Darülfünun'da görev alacak Alman öğretim üyeleri için şu ilginç açıklamaları vermektedir:Hamburg Enstitüsü'nden psikoloji ve pedagoji dersleri.Dr.Ançüb sadece ders vermekle kalmayacak,aynı zamanda Türkiye'deki milli eğitim işiyle de ilgilenecek ve özellikle de Darülmuallimat-ı Âli'nin müdüriyetiyle ortaklaşa çalışacak.Okulları ziyaret edecek ve gerektiğinde seyahatler yapacak.Maarif Nezareti,bir psikoloji laboratuvarı ve kütüphaneyi onun emrinde bulunduracak.Dr.Ançüb,1886'da Brunschwig'de doğdu.Münih,Leipzig ve Wurzburg'da felsefe,psikoloji ve pedagoji okudu.Uzun süre Paris'te kaldı;kendi araştırmalarını Alfred Rivey'in yanında tamamladı ve onun başlıca eserlerini Almanca'ya tercüme etti.Almanya'ya dönüşünde,tanınmış Profesör Wilhelm Wundt'un psikoloji enstitüsünde deneme çalışmaları yaptı.Dr.Ançüb'ün eserleri şunlardır:"Psikolojinin Metotları","Teorik ve Pratik Psikoloji".Darülfünun'da görev alacak profesörler arasında,Berlin'deki eski üniversitenin tarih hocası Dr.Carl Lehmann-Haupt da bulunmaktadır.İstanbul'da tarih dersleri verecektir.Kendisi,1861'de Hamburg'da doğmuştur.Son kez,Liverpool Üniversitesi'nde Antik Yunan dersleri verdi.Savaşın ilan edilmesinden sonra,bu görevini bıraktı.Lehmann-Haupt,araştırma amacıyla,kraliyet müzesinin Mısır kısmında da çalışmış;Babil ve Anadolu,Mısır ve Yunan tarihleri hakkında çeşitli çalışmalar yayımlamıştır.

11 Ekim

Savaş Mahkemesi'nden Süre

İç huzuru bozmak maksadıyla mevcut hükümete karşı kışkırtıcı cemiyet kurmak ve dağ ve ovaları silahlı çetelerle kuşatmakla suçlanarak Çatalca'dan Savaş Mahkemesi'ne gönderilen ve isimleri belli şahısların yargılanmasına başlanacak.Bunlardan kaçak olan ve Karacaköy'de ikâmet eden Strancalı kömürcü Kalfa Yani;Ermeniköylü olup bazen Karadeniz'in Stefanos köyüne giden Solak Anjel ve diğer ismiyle Temistokli oğlu Yanko ve Çiftlikköy'de Vlakho'nun yanında bulunan Strancalı kömürcü Kiraz ve diğer ismiyle Kireako adlı şahıslara,mahkeme başkanı tarafından on gün süre tanınmıştır.Bu süre içinde,bu şahıslar İstanbul Savaş Mahkemesi'ne şahsen başvurmadıkları takdirde,ceza kanunu hükümleri uyarınca gıyaplarında yargılanacak ve vatandaşlık haklarından mahrum bırakılacaklar,gayrimenkullerine haciz koyulacak ve bu konuda mahkemeye başvurmaya hakları olmayacaktır.Zikredilen şahısların bulundukları yerleri bilenler haber vermeye ve polisler onları tutuklamaya mecburdurlar.

13 Ekim

Son Durum

Sırp cephesinde çarpışmalar sürmektedir.Berlin'den iletilen bildiriye istinaden,Avusturya-Almanya ordusu Belgrad'ın güneyinden bir tepeyi işgal etmiştir.Şimdiye kadar Almanlar 14 Sırp subay ve 1542 askeri esir almışlardır.Ayrıca ikisi büyük ve beşi süratli olmak üzere 17 top ele geçirmişlerdir.Viyana'dan ulaşan bir bildiri şunları yazmaktadır:"Belgrad'ın işgali sırasında,Avusturya-Almanya ordusu 9 top,26 cephe topu,bir mayın tüneli,birçok silah,büyük miktarda mühimmat ve başka savaş malzemesi ele geçirmiştir.Ayrıca 10 Sırp subayı ve 600 askeri esir almıştır.Düşman büyük kayıplar vermiştir.Tuna'daki donanma,Rus denizaltı torpidolarını ve karadaki mayınları kaldırmıştır."
Avusturya-Almanya saldırıları hem kuzeyden hem de batıdan gerçekleştirilmektedir.Oysa İngiliz basını,önceden bilindiği gibi,bu saldırıların kuzeydoğu yönünden olmasını ve Bulgaristan'ı Macaristan'dan ayıran o küçük toprak parçasının ilk önce işgal edilmesini bekliyordu.Son Alman bildirisine göre,muharebeler Orsova'ya kadar yayılmaktadır.Belki de kuzeyden ve batıdan gelen bu saldırılar,sadece Sırp ordusunu meşgul etmek için yapılmaktadır ve gerçek saldırı,işte o küçük toprak parçasına yönlendirilecektir.Atina'dan iletilen bilgilere göre,Bulgar kuvvetlerin büyük bir kısmı oradaki sınıra gönderilmiştir.Milli ajanstan ulaşan bir telgraf,Selanik'ten karaya çıkarılan İngiliz ve Fransız kuvvetlerin ivedilikle Sırbistan'a gönderildiğini bildirmektedir.Aynı ajanstan başka bir telgraf,İtilaf devletlerinin Romanya hükümetine başvurarak kendilerine verilen sözün gerçekleştirilmesini talep ettiklerini duyurmaktadır.Ancak Başbakan Bratianu şimdi durumun temelde değişmiş olduğu ve bu nedenle sözlerinin sonuçsuz kalacağı cevabını vermiştir.Yunanistan'ın tarafsızlığını koruması gibi,Romanya'nın da tarafsız kalacağını söylemiştir.
Osmanischer Lloyd,Müttefiklerin Avrupa'daki savaşa katılması için ikna etmek üzere yine Japonya'ya başvuracaklarını duyurmaktadır.Ancak İtilaf basını,bu konuda verilen kararı henüz yeni yayımladı.Japon Dışişleri Bakanı Jishi,İngiliz kolonilerinde İngiltere tarafından Japonya'ya yapılacak iktisadi katkılara tenezzül etmemekle yetinmemiş,aynı zamanda Tokyo hükümeti Rusya'ya mühimmat gönderimini sonlandırmaya karar vermiştir.Alman gazetesi,Japonya'nın başka türlü davranamayacağını,çünkü Çin hükümetinin Amerikan fabrikalarına yaptığı 100-200 denizaltı siparişinin kendisini tabii ki düşündürdüğünü yazmaktadır.
Doğu cephesinde Ruslar kendi saldırılarına devam etmektedir.Berlin ve Viyana'dan ulaşan bildiriler,geri çekilişlerinin sürdüğünü yazmaktadır.
Batı cephesine gelirsek,Kambana,Joffre'un niyetinin büyük saldırıyı Ekim'de yapmak olduğunu,ancak Balkanlar'daki olayların onu bu girişimi hızlandırmaya mecbur ettiğini yazmaktadır.

Müzayede

Beyoğlu Sulh Mahkemesi'nden ilan edilir:4 Ekim Pazar günü,öğleden önce saat 10:00'da Beyoğlu Büyük Sokak'ta,Bazard Allemand'a (Alman Pazarı) yakın,414 numaralı apartmanın ikinci katında,eski Simon Fotoğrafhanesi'nde,haczedilen ve satılmasına karar verilen şu mallar müzayede ile satılacaktır:Ayna,yazıhane,saat,kadife kaplı banket,duvar halıları,mermer konsol,paravan,masa,demir soba,banket,sandalye,tüm aparatlarıyla koltuk,fotoğrafhane perdeleri,elektrikli lambalar,telefon aparatı,merdiven,slayt projektörü,fotoğraf şasileri,vitrin,gazyağı sobası ve fotoğrafçılıkla ilgili birçok edevat.Arzu edenler aynı gün yukarıda zikredilen yerde hazır bulunsunlar.

Rusya'da

Rus Sinodu'nun manastırlara zenginliklerinin üçte birini ülkenin müdafaası işine tahsis etmeleri emrini verdiği Stockholm'den bildiriliyor.
Rus mühimmat fabrikalarının maden kömürü eksiğinden dolayı haftada sadece dört kez çalıştıkları Kopenhag'dan bildiriliyor.
(Basın)
Rusya'daki Maarif Nezareti,Hariciye Nezareti ile ortaklaşa,Japonya'da birçok Rus okulu açma girişiminde bulunmuştur.

Dâhili Haberler

Ceza Mahkemesi,11 yaşındaki Yorgi adındaki bir erkek çocuğun ırzına geçen Rasim adlı kişiyi üç yıl hapis cezasına çarptırdı.
Ev kiraları:Müdafaa-i Milliye'nin Kadıköy şubesi,asker ailelerinin ev kiralarının 1331 yılı Eylül aidatlarının verileceğini ilan etti.Müracaatlar aynı şubeye yapılacak.

*Dr.Aylin Koçunyan,Jamanak Gazetesi (VII),Toplumsal Tarih,Sayı:262,Ekim 2015,s.12-14.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder