4 Aralık 2011 Pazar

Brunnow ve Clarendon-Ermeni Bildirisi/Karl Marx**

Londra,Cuma,17 Haziran 1853

Bay Disraeli'nin etkisi altında olan yeni haftalık gazete The Press,(1) geçen cumartesi günü,İngiltere kamuoyuna garip bir açıklama yaptı.Buna göre:

Bahar başında Baron Brunnow,Rus İmparatoru'nun Babıaliye yöneltmek üzere olduğu istekleri Lord Clarendon'a bildirmişti;bu yazışmaya,konu üzerinde İngiltere'nin ne düşündüğünü saptayabilmek amacıyla giriştiğini belirtmişti;Lord Clarendon,Rusya'yı,tutmak istediği yoldan vazgeçirmeye çalışmamış,herhangi bir itirazda bulunmamıştı;Moskovalı diplomat,imparator efendisine,Haliç üzerindeki tasarımlarına gözyummanın İngiltere'yi rahatsız etmediğini haber vermişti.

Şimdi dünkü The Times gazetesinde,Bay Disraeli'nin ciddi suçlamasına yanıt olmak üzere,Dışişleri Bakanlığı'ndan çıkma,resmi ve hayli emek ürünü bir yazı vardı,ama bu yazı,benim kanımca,suçlamayı yalanlamaktan çok,pekiştiriyor.The Times,ilkyaz başlarında,Prens Menschikov'un İstanbul'a varışından önce,Babıalinin,Rum rahiplere anlaşmayla vermiş olduğu ayrıcalıkları geri alışı karşısında Baron ve Brunnow'un Lord John Russell'a şikayette bulunduğunu ve Lord John Russell'ın da,sorunun kutsal yerler konusuyla ilgili olduğunu düşünerek,Çar'ın tasarımlarını onayladığını öne sürüyor.Ama The Times,aynı zamanda,Prens Menschikov'un İstanbul'a varışından ve Lord John Russell'ın yerine,Dışişleri Bakanlığı'na Lord Clarendon'ın getirilişinden sonra,"Prens Menschikov'un taşıdığı,Rus İmparatoru'nun Sultan'a yazdığı güven mektubundaki bazı ifadeleri ve onun aldığı talimatın ne anlama geldiğini belirtmek üzere" Baron Brunnow'un Lord Clarendon'a yeniden mektup yazdığını kabul etmek zorunda kalıyor.The Times,aynı zamanda,"Lord Clarendon'ın,Baron Brunnow tarafından bildirilen istekleri onayladığı"nı da itiraf ediyor.Apaçık ortada ki,bu ikinci yazışmanın,Lord John Russell'a gönderilmiş olan yazıdakinden daha fazlasını içermiş olması gerekir.Bu nedenle iş,bu açıklamayla bitmiyor.Ya Baron Brunnow dolandırıcı bir diplomattır,ya Lord Clarendon'la Lord Aberdeen birer vatan haini.Göreceğiz.

Okurlarımız,Doğu Sorununa ilişkin olan bu yakınlarda bir Londra gazetesinde yayınlanan bir belgeyi öğrenmeye ilgi duyabilirler.Bu belge,şimdilerde Londra'da oturan Ermenistan Prensi'nin yayınladığı bir bildiridir ve Türkiye'deki Ermeniler arasında dağıtılmaktadır:

"Tanrı'nın inayetiyle Ermenistan vb. Prensi olan Leo'dan,Türkiye'deki Ermenilere:

Sevgili kardeşlerim,sadık yurttaşlarım!...İsteğimiz ve yürekten arzumuz,kanınızın son damlasına kadar,ülkenizi ve Sultanı,Kuzeyin zalimine karşı savunmanızdır.Anımsayın kardeşlerim,Türkiye'de Rus kamçısı yoktur;burun deliklerinizi yırtmazlar;kadınlarınız gizlice ya da halkın gözleri önünde kırbaçlanmaz.Sultanın hükümranlığı altında insanlık vardır;buna karşılık Kuzeyin o zaliminin hükümranlığı altında ise yalnızca gaddarlık vardır.Bu nedenle kendinizi Tanrı'nın gösterdiği yola sokun ve ülkenizin özgürlüğü ve şimdiki hükümdarınız için kahramanca savaşın.Engeller kurmak için evinizi yıkın,silahınız yoksa masa ve sandalyenizi parçalayın ve kendinizi onunla savunun.Zafer yolunda kılavuzunuz yüce Tanrı olsun.Benim için tek mutluluk,sizin aranızda,sizin ülkenize ve dininize zulmedene karşı savaşmaktır.Tanrı'nın,Sultanın kalbine,benim isteğimi onaylaması ilhamını vermesini dilerim.Çünkü onun hükümranlığı altında dinimiz saf biçimde kalırken,Kuzey zaliminin hükümranlığı altında değiştirilecektir.Kardeşlerim,en azından anımsayın ki,şu anda sizlere seslenen kişinin damarlarında dolaşan kan,yirmi kralın kanıdır;o kan,kahramanların -Lusignan'ların- ve imanımızı savunanların kanıdır;ve biz,size,'dinimizi ve onun saf biçimini,kanımızın son damlasına kadar savunalım' diyoruz."

New-York Daily Tribune
no3809,1 Temmuz 1853

*Karl Marx

**Almanca baskıda makalenin tam başlığı "İngiliz Refahı-Grevler-Türk Sorunu-Hindistan"dır (Werke,9,s.134).-Sol Yayınları.

1-The Press.-1853 yılından 1866 yılına kadar Londra'da yayınlanmış ve Tory'lerin organı olan haftalık dergi.-

***Karl Marx ve Friedrich Engels,Doğu Sorunu [Türkiye];çev. Yurdakul Fincancı,2. bs.,Ankara,Sol Yayınları,2008,s.61-62.

Önemli Not:Marx'ın bu konu ve genel olarak Doğu Sorunu hakkındaki düşüncelerine asla katılmıyorum.Kanımca kendileri bir Rus karşıtlığından hareketle soruna yaklaşmışlar ve benzer durumlarda Büyük Britanya'yı ve İngiliz emperyalizmini kayırırken Rusya'yı en ağır ifadelerle mahkum etmişlerdir.

Fakat gerek Doğu Sorunu ve gerekse Ermeniler özelinde Marx'ın bu şekilde düşündüğünün bilinmesinin de yararlı olabileceğini düşünerek yazıyı paylaşmış bulundum...

Saygılar

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder