17 Ağustos 2010 Salı

İzmit Saat Kulesi'nin Mimarı Kimdir?*


Derginizin 1995 Şubat sayısında (no. 134,s. 32-38),Sayın Emre Dölen'in "Kartpostallarla Geçmişte İzmit" başlıklı yazısı yayınlanmıştı.Makalenin 36. sayfasında,1902'de inşa edilmiş görkemli Saat Kulesi hakkında verilen bilgiler beni yakından ilgilendirdi.Zira,kulenin mimarının Vedat Bey olduğu kaydedilmişti ki,şüphesiz Vedat Tek (1873-1942) olacaktır.

Fakat,gerek AnaBritannica ansiklopedisinde (c.20,s. 484-485),gerekse Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi'nde (c.7,s. 232) dercedilen biyografisinde,eserleri arasında İzmit Saat Kulesi'nin kaydı yoktur.Keza,Arkitekt dergisinin 1993 Mayıs sayısında,İzmit hakkında çıkan bir makalede dahi (s. 91),kulenin mimarının adına tesadüf edilmemektedir.Ancak,Yurt Ansiklopedisi'ndeki "Kocaeli" maddesinde Vedat Bey'in ismi zikredilmiştir.Binaenaleyh,yazarın bu bilgiyi işbu kaynaktan aldığı anlaşılmaktadır.

Hakikatte ise adı geçen kulenin mimarı Mihran Azaryan'dır.Bu husus,bizzat mimarın oğlu,müteveffa dostumuz,yazar Nubar Azaryan (1913,İzmit-1991,İstanbul) tarafından açıklanmıştır.Binaenaleyh,bir yanlışlık mevzubahis olamaz.

Azaryan,1914-1915 yıllarında inşa edilen Büyükada vapur iskelesinin de mimarıdır (Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi,c. II,s. 353).

Şişli Ermeni Mezarlığı'ndaki kaydına göre,Mihran Azaryan 1876'da İzmit'te doğmuş ve 28 Mayıs 1952'de İstanbul'da vefat etmiştir.İstanbul'dan mezun olan,Bahçecik'te ve şehrimizde birçok binalar inşa eden ve yaklaşık 1905'te ölmüş olan,Bedros Kalfa Azaryan'ın oğludur.Kızkardeşi Yeğisapet (1867-1947) de,rahmetli değerli araştırmacı ve mütercim Hrant Der-Andreasyan'ın (1892-1978) pederi Mihran Der-Andreasyan'la (1860-1902) evlenmiştir.

Mihran Azaryan'ın kızı Zaruhi,eğitimci,riyaziyeci ve şair Hampartzum Harutyunyan'la (1893,Harput-1962,İstanbul) evlenmiştir.Şiirlerinde "Zohagan" mahlasını kullanan şair,1953'ten ölümüne kadar,Galata'daki Getronagan Lisesi'nin müdürlüğünde bulunmuştur.

Büyük oğlu Bedros Azaryan ise hayatta olup halen ABD'nde yaşamaktadır.

---------------------------------------------------------------------

*Tarih ve Toplum dergisinde (no. 143,Kasım 1995,s. 4)"Okurlardan Mektup" sayfasında,yanlışlıkla "İzmir Saat Kulesinin Mimarı Kimdir?" başlığıyla yayınlanmıştır.

**Kevork Pamukciyan,Ermeni Kaynaklarından Tarihe Katkılar,Aras Yayıncılık,İstanbul,2003,c. III,s. 162.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder